Kongres otwarła Monika Socha-Kośmider, przewodnicząca wydarzenia. Uczestników ich też Johan Mignon, Executive Council Member International Tunnelling and Underground Space Association (ITA).

Monika Socha-Kośmider, przewodnicząca Kongresu. Fot. Quality Studio dla www.inzynieria.com

Johan Mignon, Executive Council Member International Tunnelling and Underground Space Association. Fot. Quality Studio dla www.inzynieria.com

Następnie podpisano porozumienia o współpracy pomiędzy Polskim Związkiem Inżynierów i Techników Budownictwa a Podkomitetem Budownictwa Podziemnego Polskiego Komitetu Geotechniki. Podpisy złożyły prof. dr hab. inż. Maria Kaszyńska – przewodnicząca Polskiego Związku Inżynierów i Techników Budownictwa oraz prof. dr hab. inż. Anna Siemińska-Lewandowska – przewodnicząca Podkomitetu Budownictwa Podziemnego Polskiego Komitetu Geotechniki.

Porozumienie o współpracy pomiędzy Polskim Związkiem Inżynierów i Techników Budownictwa a Podkomitetem Budownictwa Podziemnego Polskiego Komitetu Geotechniki. Fot. Quality Studio dla www.inzynieria.com

Sesja plenarna

Prof. dr hab. inż. Andrzej Szarata, rektor Politechniki Krakowskiej. Fot. Quality Studio dla www.inzynieria.com

W sesji plenarnej jako pierwszy wystąpił prof. dr hab. inż. Andrzej Szarata – rektor Politechniki Krakowskiej i jednocześnie przewodniczący Rady Naukowo-Technicznej ds. Budowy Metra w Krakowie, który omówił podejście systemowe w warunkach ograniczeń urbanistycznych dla metra w Krakowie.

Dr inż. Jerzy Lejk, prezes spółki Metro Warszawskie. Fot. Quality Studio dla www.inzynieria.com

Dr inż. Jerzy Lejk, prezes spółki Metro Warszawskie przedstawił stan prac przedprojektowych dla IV linii metra wraz ze stacją techniczno-postojową w Warszawie.

Wątki związane z metrem zostały rozszerzone podczas wystąpienia prof. dr hab. inż. Marka Borowskiego z Akademii Górniczo-Hutniczej w Krakowie, który przedstawił temat adaptacji istniejących obiektów podziemnych do funkcji ochrony ludności – barier technicznych i możliwości projektowych.

Zaprezentował takie zagadnienia, jak ograniczenia kubaturowe, szczelność obudowy, wymagania w zakresie ewakuacji oraz czas bezpiecznego przebywania ludzi w warunkach ograniczonej wymiany powietrza. Zajął się także kwestią wentylacji oraz różnicom pomiędzy wentylacją bytową, pożarową i systemami umożliwiającymi czasową izolację przestrzeni podziemnej, z uwzględnieniem bilansu CO₂/O₂ oraz scenariuszy przebywania ludzi. Prelekcja obejmowała też różnice funkcjonalne pomiędzy klasycznym schronem ochrony cywilnej a doraźnym miejscem schronienia i jego możliwościom adaptacji w infrastrukturze podziemnej.

Dr hab. inż. Pawał Popielski, profesor Politechniki Warszawskiej. Fot. Quality Studio dla www.inzynieria.com

Dr hab. inż. Pawał Popielski, profesor Politechniki Warszawskiej, podjął temat oddziaływania na obiekty metra i infrastruktury podziemnej, w tym rolę monitoringu i metody obserwacyjnej w ocenie i prognozowaniu wpływu nowych inwestycji.

By określić oddziaływanie nowych inwestycji na obiekty sąsiednie konieczne jest sprawdzenie stanu monitorowanej konstrukcji oraz prowadzenie pomiarów przed rozpoczęciem budowy. Wymaga to stosowania technik i lokalizacji punktów pomiarowych dla indywidualnego charakteru pracy lub stanu konstrukcji.

Prelegent przestawił doświadczenia dotyczące kilku inwestycji zrealizowanych w centrum Warszawy w rejonie m.in. stacji i tuneli metra. Pokazał systemy ich monitoringu pozwalające na weryfikację obliczeń i przewidywanie oddziaływania na infrastrukturę podziemną. Jedna z inwestycji została w części posadowiona na konstrukcji stacji metra za pomocą rusztu służącego do transferu obciążeń na strop stacji, monitoring pozwolił na sprawdzenie, czy nie doszło do przekroczenia dopuszczonych obciążeń dodatkowych.

Paweł Szmyt, ArcelorMittal Commercial Long Polska sp. z o.o. Fot. Quality Studio dla www.inzynieria.com

Po zakończeniu części dotyczącej metra, głos zabrał Paweł Szmyt z ArcelorMittal Commercial Long Polska. Tematem jego prelekcji była Infrastruktura towarzysząca inwestycjom strategicznym – metro, kolej, farmy wiatrowe.

Marcin Itczak, Keller Polska. Fot. Quality Studio dla www.inzynieria.com

Marcin Itczak z firmy Keller Polska omówił doświadczenia z Tunelu Średnicowego w Łodzi, gdzie do aktywnej kontroli przemieszczeń gruntu wykorzystano iniekcję kompensacyjną Soilfrac. Ekspert przedstawił genezę i zasadę działania technologii, rolę monitoringu oraz doświadczenia z realizacji w Polsce i na świecie.

dr hab. inż. Tomasz Lipecki, prof. Akademii Górniczo-Hutniczej w Krakowie. Fot. Quality Studio dla www.inzynieria.com

Rola geodezji w prawidłowej realizacji procesu inwestycyjnego była tematem wystąpienia dr hab. inż. Tomasza Lipeckiego, prof. Akademii Górniczo-Hutniczej w Krakowie. Podkreślił on rolę geodetów, którzy są pierwsi w terenie, jeszcze przed rozpoczęciem budowy i ostatni z niego schodzą po pomiarach kontrolnych. Monitorują również stan obiektów budowlanych podczas ich eksploatacji, badając deformacje pod wpływem czynników naturalnych czy antropogenicznych. Są niezbędnymi specjalistami w każdej inwestycji.

Dr inż. Natalia Wielgocka, Uniwersytet Przyrodniczy we Wrocławiu. Fot. Quality Studio dla www.inzynieria.com

Dr inż. Natalia Wielgocka (Uniwersytet Przyrodniczy we Wrocławiu) przedstawiła referat Satelity i drony – czy można niedrogo monitorować przemieszczenia terenu oraz obiektów inżynieryjnych? Przedstawiła techniki bazujące na danych satelitarnych i platformach bezzałogowych (UAV), umożliwiające prowadzenie monitoringu w sposób bardziej ciągły i ekonomicznie efektywny. Zaprezentowała możliwości wykorzystania fotogrametrii UAV, skaningu laserowego oraz satelitarnej interferometrii radarowej (InSAR) do identyfikacji i analizy deformacji terenu oraz przemieszczeń obiektów inżynierskich.

Po zakończeniu wystąpień odbyły się dwa panele dyskusyjne.

Pierwszy, Opinia niezależnego eksperta w procesie mediacji – wsparcie dla stron i mediatora, czy źródło kolejnego sporu i niepotrzebnego kosztu?, prowadził Artur Woźnicki (Prokuratoria Generalna Rzeczypospolitej Polskiej), a udział w nim brali Andrzej Grabiec (SIDiR, CML Construction Services sp. z o.o., STRABAG), Łukasz Kosmala (SIDiR, Ad Casum Dębska Kosmala Paczkowski) i Jerzy Sawicki (SIDiR, Centralny Port Komunikacyjny).

Debata Opinia niezależnego eksperta w procesie mediacji – wsparcie dla stron i mediatora, czy źródło kolejnego sporu i niepotrzebnego kosztu? Fot. Quality Studio dla www.inzynieria.com

Od 1 marca pojawił się obowiązek kierowania sporów do mediacji. Trzeba umieć oceniać projekty racjonalnie i ocenianie ryzyka. Może to zrobić np. niezależny ekspert – powiedział Artur Woźnicki.

Mieliśmy przypadki sporów z wykonawcami, które rozwiązaliśmy, ale nie mamy do tej pory doświadczeń z bardzo poważnymi problemami. Na pewno mediacje są wskazane i lepsze od spraw sądowych. W sporach zamawiający powinni kierować się racjonalną analizą. Spory są złożone i długotrwałe, a często nie mają sensu – skomentował Jerzy Sawicki.

Jesteśmy entuzjastami mediacji. Zawieraliśmy ugody nawet po 12 latach spraw sądowych. Ekspert niezależny jest potrzebny, by ocenić ryzyka i stan sprawy, a także ochłodzić emocje. A te często powodują piętrzenie problemów. Czasem strony wiedzą, jak się zgodzić, czasem nie wiedzą, jak je rozwiązać, bywa, że nie chcą porozumienia.  Mediacje warto rozpoczynać jak najwcześniej, nawet w trakcie realizacji robót – uważa Andrzej Grabiec.

Panel dyskusyjny. Fot. Quality Studio dla www.inzynieria.com

Opinia ekspercka w złożonych sporach jest nieunikniona. W sądzie będą oceniać je biegli, lepiej być przygotowanym. Wtedy można uniknąć wieloletnich spraw sądowych. Pozyskanie eksperta nie jest łatwe – komentuje Łukasz Kosmala. Dodaje, że strony muszą wiedzieć, jakie pytania zadać ekspertowi, rozpoznać swoje potrzeby. To klucz do merytorycznej dyskusji i ograniczyć koszty. Precyzyjne pytania przynoszą wyższej jakości opinie. W razie potrzeby warto stworzyć protokół rozbieżności.

Na eksperta muszą się zgodzić obie strony. Rolą mediatora jest znalezienie podstawowego pytania, które otworzy drogę do porozumienia – mówi Artur Woźnicki.

Opinia może się pojawić jeszcze przed mediacjami. Należy przygotować możliwe ugody z wyprzedzeniem, znaleźć własne mankamenty. Łatwiej jest zamówić jedną opinię dla zamawiającego i wykonawcy. Ale nie ma rozwiązań uniwersalnych. Źle przygotowana opinia może być gwoździem do trumny mediacji – przekonuje Jerzy Sawicki.

Strony powinny rozmawiać merytorycznie i wypracować opinię kompromisową, wtedy nie będzie potrzebne zatrudnianie zewnętrznego eksperta na koszt obu stron – dodaje Łukasz Kosmala.

Dobrym rozwiązaniem jest zamówienie przez inwestora opinii wstępnej, cząstkowej rozwijanej z zamawiającym stopniowo. Takie podejście ułatwia osiągnięcie porozumienia – stwierdza Andrzej Grabiec.

Opinia eksperta powinna być merytoryczna, a nie koncyliacyjna. To strony mają dążyć do porozumienia – uważa Łukasz Kosmala.

Mediator musi zrozumieć ekspertyzę i wyrobić własne zdanie mimo odmiennych celów stron. Powinien im pomóc we właściwym zrozumieniu ekspertyzy – tłumaczy Łukasz Kosmala.

Warto sprawdzić mediacje do prostych i zrozumiałych tez. Mediator może pomóc w ich wyważonym kształcie – sądzi Andrzej Grabiec.

Panel dyskusyjny. Fot. Quality Studio dla www.inzynieria.com

Warto mediować, polubownie rozstrzygać spory. Im szybciej podejmie się rozmowy, tym rozwiązania będą tańsze. Ważna jest komunikacja między stronami i pracowników. Wspólny ekspert będzie mniej kosztowny i może pomóc w osiągnięciu porozumienia. Należy umiejętnie zadawać pytania do ekspertów, wtedy osiąga się lepsze efekty – podsumowuje Artur Woźnicki.

Drugi, po przerwie obiadowej, o tytule Prawo geologiczne, górnicze i budowlane – spójność regulacyjna jako fundament sprawnej realizacji inwestycji, prowadził prof. dr hab. inż. Marek Cała (Akademia Górniczo-Hutnicza w Krakowie) oraz prof. dr hab. inż. Anna Siemińska-Lewandowska (Politechnika Warszawska). Uczestnikami byli Dymitr Petrow-Ganew (Herrenknecht), Tomasz Badowski (Gülermak), Piotr Litwa (Wyższy Urząd Górniczy) i Ryszard Trykosko (NDI).

Panel Prawo geologiczne, górnicze i budowlane – spójność regulacyjna jako fundament sprawnej realizacji inwestycji. Fot. Quality Studio dla www.inzynieria.com

W 2023 r. wszystkie inwestycje tunelowe stały się zakładami górniczymi. I doszło do sporów o kompetencje. W Wyższym Urzędzie Górniczym powołano zespół, który pracuje nad dobrymi praktykami w tym zakresie – mówi prof. Marek Cała.

Górotwór jest własnością Skarbu Państwa. Wszystkie ingerencje związane z jego drążeniem są pod prawem górniczym.

Odbyły się już dwa spotkania zespołu, w czerwcu będzie kolejne. Do przygotowywanego dokumentu dotyczącego proponowanych zmian prawa zgłoszono ponad 140 uwag. W ujęciu ogólnym nie chcemy wchodzić w buty budowlańców, raczej zajmować się bezpieczeństwem tam, gdzie mogą wystąpić szkody, takie jak w zakładach górniczych – twierdzi Piotr Litwa.

Pierwsze spotkanie było burzliwe, nawoływano do zmian prawnych. Na drugim było podobnie, podstawy problem to różnice między metodami górniczymi a drążeniem tarczami TBM. Trzeba ustalić, gdzie kończy się ruch zakładu górniczego – komentuje Dymitr Petrow-Ganew.

Trzeba ściśle ustalić, kto odpowiada za budowę tunelu. I linia metra była budowane przez górników, drugą realizowały spółki budowlane, a zagrożenia były te same – mówi Tomasz Badowski.

Panel Prawo geologiczne, górnicze i budowlane – spójność regulacyjna jako fundament sprawnej realizacji inwestycji. Fot. Quality Studio dla www.inzynieria.com

Współpraca z górnikami jest w porządku, ale za nią idzie wiele pytań dotyczących odpowiedzialności. Trzeba rozpoznać grunt, przygotować odpowiednią maszynę i wtedy możemy ograniczyć zagrożenia – uważa Ryszard Trykosko.

Piotr Litwa wskazuje, że na placach budów groźne są kurzawki, obecność metanu, uszkodzenia infrastruktury na powierzchni czy wstrząsy, które rzadko, ale pojawiają się także na budowach tuneli. Wspólne dla górnictwa i inwestycji tunelowych jest oddziaływanie na środowisko. Jeżeli analizy wykażą ryzyko, należy podjąć szereg działań dla bezpieczeństwa. Pod tym względem górnictwo jest lepiej przygotowane – przekonuje.

Anna Siemińska-Lewandowska podkreśla, że szykuje się dużo inwestycji tunelowych i pyta, jak będzie wyglądał podział kompetencji.

Nie unikniemy konieczności współpracy, ale brakuje odpowiednich przepisów precyzujących odpowiedzialność. Za bezpieczeństwo odpowiada kierownik budowy, ale górnicy powinni pomóc nam w bezpiecznym przeprowadzeniu tunelu. Kierownik budowy musi uczestniczyć w przygotowaniach. Natomiast w zagrożeniach typowo górniczych odpowiedzialność za bezpieczeństwo, czy wentylację w przypadku metanu odpowiada kierownik zakładu – tłumaczy Ryszard Trykosko.

Panel Prawo geologiczne, górnicze i budowlane – spójność regulacyjna jako fundament sprawnej realizacji inwestycji. Fot. Quality Studio dla www.inzynieria.com

W przypadku drążenia tarczą maszyna TBM stwarza zawsze takie same zagrożenia zawsze. Ale jeśli obudowa powstaje w trakcie drążenia sytuacja jest inna. Jeżeli zagrożenie pojawi się na przodku, to kierownik zakładupowinien działać w porozumieniu z kierownikiem budowy – uważa Dymitr Petrow-Ganew. Granicą między odpowiedzialność górniczą a budowalną powinna być obudowa tunelu – dodaje.

W Szwecji budowa tuneli jest realizowana pod prawem geologicznym, a odpowiednie postępowanie jest jednoznacznie określone. Ważne są analizy środowiskowe – informuje Tomasz Badowski.

Nie da się wszystkiego ująć w przepisach. Zmiany sytuacji wymagają odpowiedniej reakcji – podsumowuje Piotr Litwa.

Wieczorem odbyła się uroczysta gala z rozdaniem nagród TYTAN.

Zobacz zdjęcia z Kongresu. Fotogaleria

Drugi dzień Kongresu

Drugiego dnia sesje z obszaru geoinżynierii i budownictwa podziemnego odbywają się równolegle.

Sesja I – Geoinżynieria

dr hab. inż. Tomasz Godlewski, Zakład Konstrukcji Budowlanych, Geotechniki i Betonu, prof. Instytutu Techniki Budowlane. Fot. Quality Studio dla www.inzynieria.com

W pierwszym wystąpieniu dr hab. inż. Tomasz Godlewski z Zakładu Konstrukcji Budowlanych, Geotechniki i Betonu, prof. Instytutu Techniki Budowlanej omówił temat „Mocne grunty o słabym rozpoznaniu” – czyli zagrożenia związane z posadowieniem w gytiach.

Rozwiązanie zadania posadowienia obiektów budowlanych w obrębie gruntów mineralno-organicznych jakimi są gytie wiąże się z szeregiem poważnych wyzwań geotechnicznych. Na przykładzie własnych badań i doświadczeń z realizacji różnych obiektów budowlanych prelegent przedstawił uwarunkowania dotyczące prowadzenia poprawnych dla oceny końcowej i kompleksowych badań gytii. Wskazał procedury i podejścia wspomagające proces interpretacji wyników, które mają odzwierciedlenie w obserwacjach z monitoringu oraz danych z próbnych obciążeń w skali rzeczywistej.

Dr hab. inż. Jędrzej Wierzbicki, prof. Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. Fot. Quality Studio dla www.inzynieria.com

Geostatystyka w praktyce – o wydzielaniu jednorodnych warstw geotechnicznych i wypełnianiu luk w rozpoznaniu gruntu, to temat referatu dr hab. inż. Jędrzeja Wierzbickiego, prof. Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu.

Rozpoznanie podłoża budowlanego ma charakter lokalny, wręcz punktowy. Nawet współcześnie stosowane techniki badań in situ umożliwiają precyzyjną identyfikację właściwości geotechnicznych jedynie niewielkiej części przestrzeni gruntowej, z którą oddziałują wznoszone konstrukcje. Ekspert omówił dotychczasowe doświadczenia praktycznego zastosowania metod statystycznych w generowaniu uzupełniających danych geotechnicznych oraz wyprowadzania reprezentatywnych wartości parametrów geotechnicznych. Pokazał także metody stosowane w przypadku projektów o różnej skali, od dotyczących dużych obszarów, przez obiekty linowe po niewielkie inwestycje. Wskazane zostaną ich specyficzne możliwości i ograniczenia, także w zakresie zastosowania w praktyce inżynierskiej.

Johannes Müller, terra infrastructure. Fot. Quality Studio dla www.inzynieria.com

Johannes Müller (terra infrastructure) zaprezentował najnowsze osiągnięcia w inżynierii fundamentowej uwydatniające rosnące zapotrzebowanie na skuteczne, niskoudarowe i wysokowydajne technologie wiercenia w referacie Od Kopenhagi do Hongkongu – praktyczne doświadczenia z zastosowania technologii wiercenia obrotowo-wibracyjnego. Przedstawił firmową technologię Vibrodrill – obrotowo-wibracyjny napęd wiertniczy i jej zastosowania podczas m.in. realizacji tunelu Nordhavns w Kopenhadze czy pracach fundamentowych w Hongkongu i we Włoszech.

Dr Marcin Witowski, Instytut Techniki Budowlanej. Fot. Quality Studio dla www.inzynieria.com

Zaawansowane techniki pomiarowe w laboratorium geotechnicznym - kierunki rozwoju i zastosowania w badaniach gruntów były tematem prelekcji dr Marcina Witowskiego (Instytut Techniki Budowlanej).

Barbara Michalska, inżynier kontraktu na budowie drogi S10 – obwodnicy Wyrzyska. Fot. Quality Studio dla www.inzynieria.com

Barbara Michalska, inżynier kontraktu na budowie drogi S10 – obwodnicy Wyrzyska omówiła warunki realizacyjne obwodnicy Wyrzyska w ciągu drogi ekspresowej S10. Przedstawiła kluczowe uwarunkowania realizacyjne przedsięwzięcia koncentrując się na aspektach geologicznym i hydrogeologicznym, które w istotny sposób determinowały przyjęte rozwiązania technologiczne oraz organizację robót.

Bartłomiej Sieradzki, Keller Polska sp. z o.o. Fot. Quality Studio dla www.inzynieria.com.

The Bridge: Geotechniczna układanka w centrum Warszawy, to tytuł wystąpienia Bartłomieja Sieradzkiego (Keller Polska sp. z o.o.). Ekspert omówił geotechniczne aspekty realizacji wysokościowca „The Bridge” w Warszawie, gdzie czterokondygnacyjny wykop o głębokości ok. 18 m wykonano w ścisłej zabudowie miejskiej i przy wysokim poziomie wód gruntowych. Zrealizowano tam kompleksowy system posadowienia typu pile-raft foundation, oparty na ścianach szczelinowych, baretach fundamentowych oraz poziomej przesłonie przeciwfiltracyjnej w technologii jet grouting, tworzących układ technologicznie szczelny.

Michał Maj, Dmt Engineering sp. z o.o. Fot. Quality Studio dla www.inzynieria.com

Michał Maj (Dmt Engineering sp. z o.o.) w referacie Monitoring kotew klapowych w trakcie budowy terminala T5 Baltic Hub omówił techniczne kulisy monitoringu kotew klapowych realizowanego w trakcie intensywnych robót czerpalnych, zasypowych i montażowych w warunkach zmiennego obciążenia w warunkach morskich. Podkreślił, że monitoring może stać się narzędziem inżynierskiej weryfikacji modelu projektowego, wsparciem decyzji wykonawczych i źródłem wiedzy o rzeczywistej pracy układu ściana–kotwa.

Adrian Gołąb, Geobear sp. z o.o. Fot. Quality Studio dla www.inzynieria.com

Temat kolejnego wystąpienia to Praktyczne przykłady zastosowań iniekcji geopolimerowych dla infrastruktury. Omówił je Adrian Gołąb z firmy Geobear sp. z o.o.

Darosław Demski, MC-Bauchemie sp. z o.o. Fot. Quality Studio dla www.inzynieria.com

Darosław Demski (MC-Bauchemie sp. z o.o) podjął zagadnienia skutecznej stabilizacji i wzmacniania gruntów, omawiając iniekcje polimerowe w praktyce inżynierskiej. Pokazał, jak przeciwdziałać erozji gruntu, zmianom poziomu wód gruntowych czy osiadaniu wynikającemu np. z błędów wykonawczych lub zwiększenia obciążeń. Remedium są prace związane ze wzmacnianiem podłoża gruntowego, przy użyciu metod, takich jak zagęszczanie, DSM czy jet-grouting, stosuje się głównie materiały na bazie cementu lub krzemianów. Podkreślił rolę materiałów mineralnych i wyjaśnił też ich ograniczenia technologiczne. Wskazał, że uzupełnieniem technologii opartych na materiałach mineralnych jest metoda wzmacniania gruntu z wykorzystaniem iniekcji polimerowych.

Piotr Walczak, Tergon. Fot. Quality Studio dla www.inzynieria.com

Wybrane problemy, zagadnienia i rozwiązania geotechniczne w budownictwie kolejowym w południowej Polsce omówił Piotr Walczak z firmy Tergon. Podczas modernizacji lub budowy nowych odcinków linii kolejowych na terenie południowej Polski, w obszarach wyżynnych i górskich, realizacja wiąże się z wyzwaniami. To, m.in. stabilizacja i zabezpieczanie terenów zagrożonych osuwiskami, realizacja konstrukcji oporowych umożliwiających podcięcie skarp i zboczy, budowa portali tuneli, ochrona przed obrywami skalnymi, posadowienie obiektów inżynieryjnych oraz wzmacnianie podtorza.

Sesja I – Tunele

Prof. dr hab. inż. Anna Siemińska-Lewandowska, Politechnika Warszawska. Fot. Quality Studio dla www.inzynieria.com

Prof. dr hab. inż. Anna Siemińska-Lewandowska z Politechniki Warszawskiej zajęła się tematem podłużnej niecki osiadania nad tunelami drążonymi tarczą zmechanizowaną TBM. Jej głębokość i zasięg zależą od czynników technologicznych oraz rodzaju podłoża, w którym wykonywany jest tunel. Stwierdziła, że najczęściej wyznacza się nieckę poprzeczną do kierunku drążenia, korzystając z krzywej Gaussa i wzorów empirycznych. Natomiast pomiary dowodzą, że niecka podłużna wyprzedza proces drążenia i rozkłada się wzdłuż powłoki tarczy oraz obudowy segmentowej tunelu. Przedstawiła jej rozkład osiadania wzdłuż osi podstawie pomiarów rzeczywistych. Wartości te zależą od miejsca powstania – przed głowicą skrawającą, w momencie przejścia głowicy pod punktem pomiarowym, wzdłuż płaszcza oraz w ogonie tarczy.

Prof. dr hab. inż. Marek Cała, Akademia Górniczo-Hutnicza. Fot. Quality Studio dla www.inzynieria.com

Doświadczenia z drążenia pierwszej nawy tunelu T-1 na trasie S19 przedstawił prof. dr hab. inż. Marek Cała z Akademii Górniczo-Hutniczej w Krakowie. Przeanalizował uwarunkowania formalno-prawne realizacji inwestycji i powiązał je z praktycznymi aspektami prowadzenia robót tunelowych. Zwrócił uwagę na zależności pomiędzy rozpoznaniem warunków geotechnicznych, identyfikacją zagrożeń naturalnych a doborem technologii drążenia z wykorzystaniem tarczy TBM w warunkach fliszu karpackiego.

Johan Mignon, ITA. Fot. Quality Studio dla www.inzynieria.com

Johan Mignon (ITA Executive Council Member) omówił realizację i aktualny stan prac w Antwerpii na inwestycji Oosterweel Connection (De Oosterweelverbinding).

Paweł Bielak, Gülermak S.A. Fot. Quality Studio dla www.inzynieria.com

Między tunelami, czyli wyzwania projektowe i realizacyjne budowy łączników II linii metra to tytuł wystąpienia Pawła Bielaka z Gülermak S.A. Prelegent omówił kluczowe aspekty projektowania i realizacji łączników pomiędzy tunelami II linii metra, ze szczególnym uwzględnieniem zmiennych warunków geotechnicznych, wpływu wód gruntowych oraz wymagań konstrukcyjnych. Pokazał też metody wykonywania komór i przekopów pomiędzy tunelami w ograniczonej przestrzeni oraz dynamiczne zmiany projektowe wynikające z warunków napotykanych w trakcie robót. Podkreślił kluczową rolę łączników w uwalnianiu kolejnych frontów robót i zapewnieniu ciągłości budowy następnych etapów metra.

Paweł Kraciuk, Herrenknecht AG. Fot. Quality Studio dla www.inzynieria.com

Paweł Kraciuk (Herrenknecht AG) zajął się tematem tuneli kolei dużych prędkości wykonywanych tarczami VD TBM.

Bruno Rossi, ArcelorMittal Fibres. Fot. Quality Studio dla www.inzynieria.com

Bruno Rossi z ArcelorMittal Fibres w referacie Udane wykorzystanie włókien stalowych w rozbudowie sieci paryskiego metra zaprezentował wyzwania techniczne, z którymi mierzono się w ramach tego dużego projektu. Wskazał też rozwiązania techniczne opracowane z myślą o zastosowaniu ultrawytrzymałych włókien stalowych w segmentach obudowy tunelu.

Robert Kaczor i Bartosz Szatan, Sandvik Polska Fot. Quality Studio dla www.inzynieria.com

Bezpieczeństwo, efektywność, innowacja – technologie Grupy SANDVIK w tunelach  to temat wystąpienia Roberta Kaczora i Bartosza Szatana (Sandvik Polska). Eksperci zaprezentowali podejście firmy do kompleksowego wsparcia realizacji tuneli – od wiercenia i urabiania, przez zabezpieczenie górotworu, po cyfryzację i automatyzację procesów. Przedstawili nowoczesne rozwiązania technologiczne, w tym systemy wiercenia i zbierania danych oraz zintegrowane systemy kotwienia i iniekcji, łączące kilka operacji w jednym cyklu roboczym, także z zastosowaniem żywic w trudnych warunkach geologicznych. Podali przykłady wdrożeń potwierdzające realny wpływ tych technologii na bezpieczeństwo i ciągłość robót.

José Manuel Suárez Díaz, COWI. Fot. Quality Studio dla www.inzynieria.com

José Manuel Suárez Díaz (COWI) w referacie Wielkośrednicowe tunele TBM w trudnych warunkach geologicznych – ograniczenia, ryzyka i dobre praktyki omówił przypadek Dubai Stormwater Tunnel. Przykład tunelu burzowego w Dubaju pokazuje, jak właściwy dobór wielkośrednicowej maszyny TBM (o średnicy wewnętrznej tunelu 10 m i średnicy głowicy urabiającej 11,5 m), odpowiednie zaprojektowanie systemów startowych oraz optymalizacja strategii drążenia w niejednorodnym i słabym masywie skalnym, w połączeniu z dopasowanym projektem prefabrykowanej obudowy segmentowej, pozwalają skutecznie dostosować rozwiązania techniczne do warunków geologicznych.

Stwierdził, że takie podejście umożliwia ograniczenie ryzyk konstrukcyjnych, zapewnienie stabilnej i efektywnej pracy maszyny TBM oraz osiągnięcie wysokiej wydajności realizacji robót tunelowych.

Kazimierz Liver i Robert Zapała, WASKO. Fot. Quality Studio dla www.inzynieria.com

Kazimierz Liver i Robert Zapała z firmy WASKO omówili systemy zabezpieczeń w tunelach i ich wpływ na bezpieczeństwo użytkowników oraz ekip ratowniczych na przykładzie integracji zespołu trzech tuneli drogowych na przykładzie projektów S1 obejścia Węgierskiej Górki i tunelu Laliki.

Sesja 2 – Geoinżynieria

Dr inż. Agnieszka Stopkowicz, Akademia Górniczo-Hutnicza. Fot. Quality Studio dla www.inzynieria.com

W pierwszym wystąpieniu dr inż. Agnieszka Stopkowicz (Akademia Górniczo-Hutnicza w Krakowie) podjęła temat Ocena stateczności i projektowanie zabezpieczeń dla głębokich wykopów w warunkach fliszu karpackiego. Przedstawiła rolę rozpoznania, kartowania oraz oceny parametrów masywu skalnego, jako podstawy budowy modeli geotechnicznych, ze szczególnym uwzględnieniem niepewności danych i ich wpływu na ocenę stateczności. Omówiła podejścia do wyznaczania parametrów obliczeniowych oraz dobór modeli konstytutywnych i metod analizy, w tym metod równowagi granicznej i metod numerycznych, a także aspekty projektowania zabezpieczeń głębokich wykopów w warunkach fliszu karpackiego.

Prof. dr hab. inż. Joanna Bzówka, Politechnika Śląska. Fot. Quality Studio dla www.inzynieria.com

Wybranymi zagadnieniami dotyczącymi kolumn iniekcyjnych zajęła się prof. dr hab. inż. Joanna Bzówka z Politechniki Śląskiej. Podała przydatne informacje dotyczące iniekcji strumieniowej oraz przykłady zastosowań technologii jet grouting w Polsce na przestrzeni ostatnich kilkunastu lat. Zaprezentowała podejście teoretyczne służące do predykcji średnicy kolumn iniekcyjnych oraz możliwości i ograniczenia związane z zastosowaniem jednej z metod tzw. soft computing, tj. sztucznych sieci neuronowych (SSN).

Dr hab. inż. Sławomir Kwiecień, prof. Politechniki Śląskiej. Fot. Quality Studio dla www.inzynieria.com

Dr hab. inż. Sławomir Kwiecień, prof. Politechniki Śląskiej w referacie Wymiana dynamiczna – praktyczne aspekty zastosowania omówił specyfikę tej metody wzmocnienia podłoża gruntowego polegającą na formowaniu kolumn z kruszywa ubijakami o dużych masach zrzucanymi z wysokości do 25 m. Przedstawił zagadnienia dotyczące kolumn wbijanych pod kątem możliwości ich zastosowań, wytycznych projektowych, wykonawczych i odbiorczych. Podał przykłady realizacji wzmocnień.

Prof. dr hab. inż. Katarzyna Zabielska-Adamska, Politechnika Białostocka. Fot. Quality Studio dla www.inzynieria.com

W referacie Odpady przemysłowe w zastosowaniach geotechnicznych prof. dr hab. inż. Katarzyna Zabielska-Adamska (Politechnika Białostocka) podkreśliła, że zintegrowany model gospodarki odpadami powinien opierać się na trzech głównych zasadach: zapobieganiu powstawaniu odpadów, zapewnieniu ich ponownego wykorzystania oraz ich unieszkodliwianiu. Scharakteryzowała główne grupy odpadów przemysłowych zalegających na składowiskach i wskazała ich właściwości geotechniczne oraz możliwości wykorzystania tych materiałów w budownictwie ziemnym.

Dr inż. Mateusz Frydrych, Politechnika Warszawska. Fot. Quality Studio dla www.inzynieria.com

Dr inż. Mateusz Frydrych (Politechnika Warszawska) podjął temat Wykorzystania technologii sprężenia belek w projektowaniu ścian szczelinowych.

Podczas planowania realizacji z wykorzystaniem ścian szczelinowych projektant stosuje się do zaleceń, ale też ograniczeń postawionych przez normy projektowe, jak również do innych wytycznych opisujących m.in. maksymalne dopuszczalne przemieszczenia obudowy. W celu ograniczenia odkształceń podczas realizacji stosuje się m.in. kotwy gruntowe, rozpory stalowe lub stropy rozporowe. Dzięki zastosowaniu technologii sprężenia autor proponuje alternatywną metodę realizacji podziemia inwestycji w osłonie ścian szczelinowych. Propozycja ta bazuje na koncepcji jednostronnego sprężenia belek w czasie realizacji. Zostaną przedstawione wyniki badań modelowych bazujących na autorskim rozwiązaniu problemu, w tym aktualne możliwości wdrożeniowe, ograniczenia metody oraz zalety prezentowanej koncepcji w kontekście oszczędności harmonogramowych.

Referat Wpływ geomateracy na stateczność skarp wysokich nasypów drogowych przedstawił dr hab. inż. Marian Łupieżowiec, prof. Politechniki Śląskiej. Geosyntetyki w postaci sztywnych georusztów są w stanie przenosić naprężenia rozciągające, a jednocześnie stanowią usztywnienie wierzchniej części słabego podłoża gruntowego.

Prelegent podkreślił, że wykorzystanie georusztów do wykonania geomateracy w sposób zdecydowany wpływa na stateczność wysokich skarp drogowych, a najbardziej istotnym czynnikiem jest duża sztywność geosyntetyku w zakresie małych odkształceń, a przenoszone siły rozciągające są relatywnie niewielkie.

Sesja 2 – Tunele

Dr hab. Radosław Mieszkowski, prof. Uniwersytetu Warszawskiego. Fot. Quality Studio dla www.inzynieria.com

Dr hab. Radosław Mieszkowski, prof. Uniwersytetu Warszawskiego omówił Możliwości zastosowania metody sejsmicznej tomografii między-otworowej (SBT) na potrzebę projektu budowy tunelu w obszarze miejskim. Prelegent przedstawił założenia metody SBT, opis sprzętu pomiarowego i metodyki badawczej, zakres uzyskanych wyników oraz przykłady pochodzące z pomiarów SBT na potrzebę projektu budowy tunelu w terenie silnie zurbanizowanym. Poruszył też kwestię wyników uzyskanych rozkładów prędkości fal sejsmicznych i parametrów materiałowych w obszarze, gdzie doszło do awarii budowlanej oraz poza nią w korelacji do danych geologicznych.

Julita Borkowska, Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad – Oddział Szczecin. Fot. Quality Studio dla www.inzynieria.com

Tunel pod Odrą w ciągu ZOS – uwarunkowania i wyzwania projektowo-realizacyjne to temat wystąpienia Julity Borkowskiej (Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad – Oddział Szczecin).

Piotr Grawicz, PKP Polskie Linie Kolejowe. Fot. Quality Studio dla www.inzynieria.com

Piotr Grawicz z PKP Polskich Liniii Kolejowych omówił budowę nowych linii kolejowych Podłęże–Szczyrzyc–Tymbark/Mszana Dolna oraz modernizację linii kolejowej nr 104, największej inwestycji w południowej Polsce.

Piotr Dawidziuk, COWI Polska. Fot. Quality Studio dla www.inzynieria.com

Piotr Dawidziuk z firmy COWI Polska przygotował referat Obudowa tunelu kolejowego drążonego z wykorzystaniem Norweskiej Metody Budowy Tuneli – studium przypadku.

Podał przykład tunelu kolejowego, który będzie drążony głównie w masywie skalnym blokowym. Zostanie w nim zastosowana metoda norweska, w której funkcję obudowy ostatecznej pełni na ogół obudowa kotwowo-betonowa, wznoszona na bieżąco wraz z postępem drążenia. Podkreślił, że takie rozwiązanie wymaga szczególnie odpowiedzialnego podejścia do projektowania i wykonywania obudowy, zapewniającej w tej sytuacji stateczność konstrukcji w całym okresie eksploatacji.

Aleksander Bohdziewicz, Kensington Green. Fot. Quality Studio dla www.inzynieria.com

Tematykę kompleksowej i trwałej ochrony betonu poruszył Aleksander Bohdziewicz (Kensington Green). Stwierdził, że tradycyjne zabezpieczenia betonu działają powierzchniowo i z czasem ulegają degradacji. Alternatywą jest Vetrofluid zapewniający trwałą modyfikację struktury betonu poprzez głęboką penetrację i zamknięcie porów oraz kapilar. Prelegent omówił mechanizm działania technologii oraz jej wpływ na właściwości materiałowe, a także badania potwierdzając skuteczność metody.

Darosław Demski, MC-Bauchemie. Fot. Quality Studio dla www.inzynieria.com

Darosław Demski z MC-Bauchemie omówił Iniekcje polimerowe jako alternatywa dla tradycyjnych metod wzmacniania gruntów przy realizacji obiektów tunelowych. W klasycznych metodach, takich jak zagęszczanie czy jet-grouting, stosuje się najczęściej materiały na bazie cementu lub krzemianów. Choć materiały mineralne znajdują zastosowanie w wielu realizacjach, posiadają również istotne ograniczenia technologiczne.

Uzupełnieniem technologii opartych na materiałach mineralnych są iniekcje polimerowe. W tej metodzie do gruntu wtłaczana jest pod ciśnieniem żywica polimerowa, najczęściej silnie modyfikowana żywica poliuretanowa. Penetruje ona strukturę gruntu, tworząc konglomerat żywiczno-gruntowy o wysokiej wytrzymałości na ściskanie. Prelegent stwierdził, że zastosowanie żywic w pracach iniekcyjnych podczas realizacji tuneli pozwala znacząco skrócić czas prowadzenia robót, a tym samym ograniczyć koszty inwestycji oraz zwiększyć bezpieczeństwo procesu budowlanego.

Monika Aszklar, SOCOTEC Monitoring Poland. Fot. Quality Studio dla www.inzynieria.com

Monika Aszklar z firmy SOCOTEC Monitoring Poland wygłosiła referat Monitoring w trakcie budowy II linii metra w Warszawie.

Michał Wychowański, Biuro Inżynierskie Maciej Zajączkowski. Fot. Quality Studio dla www.inzynieria.com

Tematykę monitoringu konstrukcji infrastrukturalnych omówił Michał Wychowański (Biuro Inżynierskie Maciej Zajączkowski).

Krzysztof Migdał, Trasa Łagiewnicka S.A. w Krakowie. Fot. Quality Studio dla www.inzynieria.com

O roli tuneli dla mieszkańców poprzez wykorzystanie przestrzeni nad tunelami na przykładzie odcinków III obwodnicy Krakowa, zarówno zrealizowanych, jak i planowanych opowiedział Krzysztof Migdał (Trasa Łagiewnicka S.A. w Krakowie).

Barbara Michalska, inżynier kontraktu na budowie drogi S10 – obwodnicy Wyrzysk. Fot. Quality Studio dla www.inzynieria.com

Barbara Michalska, inżynier kontraktu na budowie drogi S10 – obwodnicy Wyrzyska opowiedziała o tunelu drogowym pod Świną po odbiorze i przekazaniu do eksploatacji. Obiekt działa od niemal trzech lat. Ekspertka zajęła się kwestiami warunków końcowego rozliczenia inwestycji i oceniła funkcjonowania podwodnej przeprawy w strukturze komunikacyjnej miasta.

Marcin Derlacz, MDR Projekt. Fot. Quality Studio dla www.inzynieria.com

Marcin Derlacz (MDR Projekt) przybliżył realizację najgłębszej części tunelu Południowej Obwodnicy Warszawy w referacie Wpływ odprężenia gruntu na otoczenie na przykładzie budowy głębokiego tunelu w terenie miejskim. Obiekt budowano w rozległym wykopie, obejmującego przejście pod linią metra. W czasie robót wystąpiło silne odprężenie gruntu, które wywołało większe od prognozowanego wypiętrzenie dna.

Z tego powodu projektant przeprowadził analizę wsteczną, w której wykorzystano długotrwałe obserwacje z rozbudowanego systemu monitoringu. Ekspert omówił istotny wpływ sposobu odwodnienia oraz obecności warstw iłów plioceńskich, zalegających głęboko poniżej dna, na zjawisko wypiętrzenia.

Kongres zwieńczył panel dyskusyjny REALNE WNIOSKI DLA BRANŻY: Od doświadczeń do przyszłości – jak przygotować inwestycje infrastrukturalne na kolejną dekadę. Prowadzili go dr inż. Agnieszka Stopkowicz (Akademia Górniczo-Hutnicza w Krakowie) i dr hab. inż. Jędrzej Wierzbicki, prof. Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu.

W dyskusji uczestniczyli: Julita Borkowska (Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad), Michał Januszewski (ArcelorMittal), Anna Jędrzejewska (PORR S.A) i Krzysztof Migdał (Trasa Łagiewnicka S.A. w Krakowie).

W czwartek wizytacja na placach budowy II linii metra: tunele, stacje pasażerskie i stacja techniczno-postojowa.

Zakończył się V Kongres Geoinżynieria i Budownictwo Podziemne. Zapraszamy w przyszłym roku!