Podstawowe parametry inwestycji:

• powierzchnia terenu – około 116 ha;
• liczba planowanych budynków – ponad 60;
• szacunkowy koszt – 2 mld zł;
• zatrudnienie – ponad 250 osób;
• rozpoczęcie produkcji – prawdopodobnie 2029 r.;
• dostawy dla wojska – lata 2030–2033.

Inwestorem jest spółka Hanwha WB Advanced Systems, powiązana z polską Grupą WB i południowokoreańskim koncernem Hanwha Aerospace.

Zakład będzie wytwarzał amunicję do systemów HOMAR-K, stanowiących polską wersję wyrzutni K239 Chunmoo. Wyrzutnie montowane są na podwoziach Jelcz P882.57 i wyposażane w system kierowania ogniem Topaz oraz łączności Fonet. Za integrację odpowiada Huta Stalowa Wola.

Gorzowska fabryka ma umożliwić wielkoseryjną produkcję kierowanych pocisków rakietowych na terenie Polski.

Przeczytaj także: Terminal T5 w Porcie Gdańsk. Nowe zaplecze dla offshore wind

• centrum zdalnego sterowania i monitorowania farm;
• magazyn części zamiennych;
• pomieszczenia biurowe i socjalne;
• zaplecze do organizacji operacji morskich.

W budynkach zastosowano instalację fotowoltaiczną, pompy ciepła, wentylację z odzyskiem ciepła oraz system wykorzystania deszczówki.

Po oddaniu obu farm do użytku planowana jest przebudowa 140 m nabrzeża w porcie w Łebie. Infrastruktura umożliwi jednoczesne cumowanie czterech statków CTV wykorzystywanych do przewozu techników obsługujących turbiny wiatrowe.

Baza ma funkcjonować przez około 30 lat. Docelowo zatrudnienie znajdzie w niej kilkudziesięciu specjalistów. Generalnym wykonawcą był Erbud.

Bałtyk 2 i Bałtyk 3 to projekty Equinoru i Polenergii o łącznej mocy 1,44 GW. Łeba będzie głównym zapleczem ich bieżącej obsługi technicznej.

Zobacz także: Polscy inżynierowie ruszą budować tunele za granicą? [WYWIAD]

W rozmowie wracamy do problemów podczas budowy tuneli na zakopiance i drodze ekspresowej S1. Profesor wyjaśnia, jaką rolę w takich inwestycjach odgrywają naukowcy, kiedy potrzebne jest ich wsparcie i jakie wyzwania wiążą się z drążeniem tuneli w trudnych warunkach geologicznych.

Poruszamy również temat wykorzystania maszyn TBM, kształcenia przyszłych inżynierów oraz rosnącego znaczenia sztucznej inteligencji. Pytamy także o perspektywy rozwoju budownictwa tunelowego w Polsce i planowane inwestycje w Krakowie. 

Wywiad zarejestrowano podczas I Konferencji Budownictwo i Bezpieczeństwo Konstrukcji Inżynierskich (BiBKI) w Katowicach, zorganizowanej przez Wydawnictwo INŻYNIERIA.

Zobacz także: Wały, zapory i powodzie. Co trzeba zmienić w polskiej hydrotechnice? [ROZMOWA]

Zastosowane rozwiązania umożliwiają:

• sprawne przesyłanie danych dotyczących pracy sieci elektroenergetycznej;
• zdalne sterowanie wybranymi urządzeniami;
• automatyczną zmianę sposobu zasilania w określonych sytuacjach awaryjnych;
• zwiększenie bezpieczeństwa transmisji danych;
• szybsze wykrywanie nieprawidłowości w funkcjonowaniu infrastruktury.

System ma stanowić również podstawę do dalszej automatyzacji sieci dystrybucyjnej oraz szerszego wykorzystania informacji pochodzących z inteligentnych liczników.

Planowana wartość przedsięwzięcia przekraczała 81 mln zł, a przyznane dofinansowanie wyniosło 39,6 mln zł. Środki pochodziły z Krajowego Planu Odbudowy i Zwiększania Odporności (KPO).

Modernizacja infrastruktury telekomunikacyjnej ma usprawnić zarządzanie siecią elektroenergetyczną, w tym szybsze wykrywanie nieprawidłowości i ograniczanie przerw w dostawach energii.

Przeczytaj także: Elektrownia jądrowa. Tak będą chłodzone reaktory – TBM pod Bałtykiem

• omijanie opuszczonych rogatek lub półrogatek;
• wjazd na przejazd podczas opuszczania zapór albo przed ich całkowitym podniesieniem;
• wjazd na przejazd przy czerwonym świetle;
• wjazd na tory, gdy po drugiej stronie nie ma miejsca umożliwiającego opuszczenie przejazdu.

Za takie wykroczenia kierowcy mogą obecnie otrzymać mandat w wysokości 2000 zł i 15 punktów karnych.

Nowelizacja zmienia również zasady odpowiedzialności karnej. Za spowodowanie katastrofy w ruchu lądowym sąd będzie zobowiązany orzec zakaz prowadzenia pojazdów na co najmniej trzy lata. W przypadku sprowadzenia bezpośredniego niebezpieczeństwa katastrofy minimalny okres zakazu ma wynosić rok.

Według danych PKP Polskich Linii Kolejowych na przejazdach kolejowo-drogowych odnotowano:

• w 2024 r. – 134 zdarzenia, 26 ofiar śmiertelnych i 11 osób ciężko rannych;
• w 2025 r. – 149 zdarzeń, 27 ofiar śmiertelnych i 18 osób ciężko rannych.

Spółka wskazuje, że za około 99% zdarzeń odpowiadają użytkownicy dróg.

Nowe przepisy mają zacząć obowiązywać po upływie 14 dni od ogłoszenia ustawy w Dzienniku Ustaw.

Przeczytaj także: Największe miasto w Polsce bez kolei odzyska połączenia. Inwestycja za 475 mln zł

Podczas rozbudowy kierowcy mają mieć do dyspozycji po dwa pasy w każdym kierunku. Na odcinkach objętych robotami przewidziano ograniczenie prędkości do 70 km/h.

Cztery odcinki rozbudowy A2

Cała inwestycja obejmuje około 92 km autostrady, podzielone na cztery zadania:

• Łódź Północ–Łowicz – 27,9 km,
• Łowicz–granica województw – 21,8 km,
• granica województw–Grodzisk Mazowiecki – 25,5 km,
• Grodzisk Mazowiecki–Konotopa – 17,2 km.

Na około 89 km trasy powstanie dodatkowy pas ruchu na każdej jezdni. Pozostałe 3 km obejmują rejon węzła Łódź Północ. Docelowo autostrada będzie miała po trzy lub cztery pasy w każdym kierunku.

Trzy odcinki od Łowicza do Konotopy realizuje Strabag, a fragment Łódź Północ–Łowicz – Budimex. Wartość czterech kontraktów wynosi blisko 1,3 mld zł. Pierwsze odcinki mają być gotowe pod koniec 2027 r., a zakończenie całej rozbudowy zaplanowano na kwiecień 2028 r.

Przeczytaj także: Nowy odcinek A2 coraz bliżej realizacji. Umowa na budowę 16 km

W nowoczesnych obiektach przemysłowych bramy są intensywnie eksploatowane. W magazynach i centrach dystrybucyjnych często otwierają się i zamykają wielokrotnie w ciągu jednej zmiany, umożliwiając sprawny przepływ towarów oraz pojazdów. W zakładach produkcyjnych odpowiadają natomiast za wydzielanie poszczególnych stref, ograniczanie strat ciepła i zabezpieczanie wnętrz przed czynnikami zewnętrznymi. Wybór odpowiedniego rozwiązania zależy od charakterystyki obiektu, częstotliwości użytkowania, dostępnej przestrzeni oraz wymagań dotyczących izolacyjności i bezpieczeństwa. W zależności od zastosowania wykorzystywane są między innymi bramy segmentowe, szybkobieżne i rolowane. Uzupełnieniem infrastruktury są systemy przeładunkowe, które usprawniają obsługę dostaw i odbiorów. Niezależnie od rodzaju konstrukcji, o jej niezawodności decyduje nie tylko jakość wykonania samej bramy, lecz także stan poszczególnych elementów mechanicznych i automatyki. Nawet niewielkie uszkodzenie może zakłócić prawidłową pracę całego mechanizmu.

Części do bram segmentowych – precyzja działania i bezpieczeństwo użytkowania

Bramy segmentowe są powszechnie wykorzystywane w obiektach przemysłowych ze względu na funkcjonalność, możliwość dopasowania do różnych wymiarów otworów oraz efektywne wykorzystanie przestrzeni. Ich konstrukcja składa się z połączonych zawiasami paneli, które podczas otwierania przemieszczają się po prowadnicach i chowają pod stropem lub w inny sposób przewidziany w projekcie. Prawidłowe działanie takiego systemu wymaga współpracy wielu podzespołów. Istotne znaczenie mają między innymi rolki, zawiasy, prowadnice, bębny linowe, wały, sprężyny skrętne oraz elementy mocujące. Każdy z nich odpowiada za określoną funkcję, a zużycie jednego komponentu może prowadzić do nierównomiernej pracy skrzydła, zwiększonego hałasu lub problemów z otwieraniem. Dobierając części do bram segmentowych, należy zwrócić uwagę przede wszystkim na producenta, model urządzenia, wymiary oraz parametry techniczne konkretnego elementu. Nie zawsze podzespoły o podobnym wyglądzie będą ze sobą kompatybilne. Szczególnie ważne jest to w przypadku sprężyn i elementów odpowiedzialnych za równoważenie ciężaru bramy. Ich niewłaściwy dobór może wpływać zarówno na trwałość mechanizmu, jak i bezpieczeństwo użytkowników.

Warto również pamiętać, że wymiana zużytego elementu nie powinna być traktowana wyłącznie jako doraźne usunięcie usterki. Podczas serwisu dobrze jest ocenić stan współpracujących podzespołów, ponieważ ich zużycie może być ze sobą powiązane.  Nie bez znaczenia pozostają również warunki środowiskowe, w jakich pracują bramy. Podwyższona wilgotność, zapylenie, wahania temperatury czy kontakt z substancjami chemicznymi mogą przyspieszać zużycie niektórych komponentów. W takich miejscach szczególnie ważne jest stosowanie elementów o parametrach dostosowanych do otoczenia. Odpowiednia profilaktyka techniczna pozwala zachować płynność działania mechanizmów i ograniczyć ryzyko nieplanowanych przerw w pracy zakładu. Ma to znaczenie zwłaszcza tam, gdzie bramy stanowią istotny element ciągów komunikacyjnych i transportowych.

Części do bram przemysłowych – szeroki zakres zastosowań

Bramy wykorzystywane w przemyśle różnią się konstrukcją, sposobem działania i warunkami eksploatacji. Z tego względu zaplecze serwisowe powinno obejmować podzespoły dopasowane do różnych technologii. Części do bram przemysłowych to nie tylko elementy mechaniczne, ale również komponenty automatyki, układy sterowania, czujniki i wyposażenie zabezpieczające. W przypadku bram szybkobieżnych szczególne znaczenie mają elementy prowadzenia i naprowadzania kurtyny, uszczelnienia, profile, ślizgi oraz podzespoły napędowe. Urządzenia te są projektowane z myślą o intensywnej pracy, dlatego jakość komponentów eksploatacyjnych ma bezpośredni wpływ na ich trwałość i niezawodność. Inną grupę stanowią bramy rolowane, w których istotną rolę odgrywają elementy odpowiedzialne za prawidłowe nawijanie i prowadzenie pancerza. W obiektach wyposażonych w doki przeładunkowe ważne są natomiast podzespoły ramp, uszczelnienia i wyposażenie wspierające bezpieczne połączenie przestrzeni magazynowej z pojazdem transportowym. Dostęp do odpowiednich części zamiennych ułatwia utrzymanie infrastruktury w dobrym stanie technicznym. Pozwala także ograniczyć czas poszukiwania kompatybilnych komponentów, co ma szczególne znaczenie w przedsiębiorstwach, w których każda godzina przestoju generuje wymierne straty.

Pianka poliuretanowa (PUR) zyskała w ostatnich latach sporą popularność ze względu na szybkość aplikacji na otwartych więźbach w nowo budowanych domach. Jednak przy głębszej analizie fizykochemicznej oraz w kontekście renowacji dachów po szkodnikach, technologia ta ujawnia szereg krytycznych wad, o których sprzedawcy natrysków wolą milczeć:

1. Wchodzi w nią kuna – a naprawa jest wtedy wielokrotnie droższa: Na rynku krąży szkodliwy mit, jakoby piana PUR odstraszała kuny i gryzonie. Doświadczenie z setek odkrywek dachowych dowodzi, że jest to nieprawda. Otwartokomórkowa piana PUR ma strukturę miękkiej gąbki. Zdeterminowana kuna bez najmniejszego problemu wygryza w niej obszerne korytarze i gniazda lęgowe. Co gorsza, tunele wydrążone w sztywnej pianie są stabilne i nie ulegają samozasypywaniu, tworząc dla drapieżnika idealne warunki. Kiedy zaś kuna zadomowi się w pianie PUR, późniejsza naprawa takiego dachu jest o wiele droższa i bardziej skomplikowana niż w przypadku tradycyjnych materiałów – wymaga bowiem mechanicznego zrywania i skrobania zastygłej, skażonej odchodami chemii bezpośrednio z drewnianych krokwi.

2. Utlenia się i rozpada po kilku lub kilkunastu latach: Piana PUR nie jest materiałem wiecznym. Pod wpływem skrajnych wahań temperatur panujących pod połacią dachową (od siarczystych mrozów zimą po sięgające 70–80°C upały latem) oraz oddziaływania tlenu i wilgoci, struktura komórkowa poliuretanu ulega stopniowej degradacji. Po kilku lub kilkunastu latach materiał ten zaczyna się utleniać, kruszeć, kurczyć i rozpadać, tracąc swoją początkową szczelność oraz parametry termoizolacyjne.

3. Zawiera szkodliwe związki chemiczne i pierwiastki: Piana PUR to produkt stricte syntetyczny, powstający w wyniku gwałtownej reakcji chemicznej izocyjanianów i polioli bezpośrednio na poddaszu klienta. Materiał ten zawiera w sobie szkodliwe związki chemiczne, katalizatory oraz pierwiastki, które przy błędach w proporcjach mieszania lub w wysokich temperaturach mogą emitować niepożądane substancje do przestrzeni domowej, a w razie pożaru wydzielają skrajnie toksyczny, duszący dym.

4. Jest bardzo łatwopalna (Klasa E oraz Klasa F): Kwestia bezpieczeństwa pożarowego to największa pięta achillesowa pian poliuretanowych. W przeciwieństwie do materiałów niepalnych lub trudnozapalnych, piana PUR jest bardzo łatwopalna i w klasyfikacji ogniowej plasuje się na najniższych poziomach:

   • Klasa E – to standardowa klasa dla większości tzw. samogasnących pian poliuretanowych (zarówno otwarto-, jak i zamkniętokomórkowych). Piana ta zapala się błyskawicznie pod wpływem bezpośredniego płomienia, choć deklaruje się, że nie podtrzymuje go po usunięciu źródła ognia.

   • Klasa F – obejmuje piany o skrajnie niskim standardzie bezpieczeństwa lub wyroby całkowicie nieprzebadane (brak zdeklarowanych właściwości palności). Zastosowanie takiego materiału wokół drewnianej więźby i przewodów elektrycznych (często nadgryzanych przez kuny) to ogromne ryzyko dla dobytku życia.

5. Konieczność drastycznego demontażu wnętrz przy naprawie: Piany PUR nie da się bezpiecznie „wstrzyknąć” w zamknięty skos dachowy wykończonego domu. Substancja ta rozpręża się z ogromną siłą, co przy próbie aplikacji w zamkniętą przestrzeń między płytą GK a membraną doprowadziłoby do wybrzuszenia i zniszczenia sufitów. Naprawa dachu pianą PUR zawsze wymusza całkowity demontaż płyt gipsowych od środka lub zerwanie pokrycia dachowego od zewnątrz.

6. Ryzyko zamknięcia wilgoci i gnicia drewna: Natrysk piany na zawilgoconą więźbę dachową (w której znajdowały się latryny kuny) szczelnie zamyka wilgoć w drewnie i często blokuje szczelinę wentylacyjną, prowadząc w ciągu kilku sezonów do korozji biologicznej krokwi i rozwoju grzybów.

Wełna Celulozowa (Blow-in): Inżynieryjna odpowiedź na problem drapieżników

Zupełnie inne, bezpieczne podejście do renowacji zniszczonych dachów prezentują autoryzowane formacje inżynieryjne, takie jak IQ TERM, stosujące ciśnieniowe wdmuchiwanie ekologicznej wełny celulozowej w technologii IQ TERM SMART. Metoda ta została zoptymalizowana specjalnie pod kątem likwidacji szkód zwierzęcych w wykończonych domach.

1. Bezinwazyjna aplikacja bez niszczenia płyt GK: Celuloza jest materiałem luźnym, pneumatycznie tłoczonym do przegród. Specjaliści, operując w 95% od zewnątrz budynku (zdejmując punktowo wybrane rzędy dachówek lub gąsiorów), wprowadzają do komór międzykrokwiowych elastyczne przewody. Certyfikowane, niemieckie maszyny iniekcyjne klasy premium (np. marki X-Floc) wtłaczają materiał pod precyzyjnie kontrolowanym ciśnieniem. Celuloza omija przeszkody, szczelnie otula konstrukcję i wypełnia każdy milimetr sześcienny skosu bez ryzyka uszkodzenia płyt regipsowych w sypialni. Wnętrze domu pozostaje czyste, a prace trwają zazwyczaj od 1 do 3 dni roboczych.

2. Fizyczna blokada (Efekt osuwiska): Zagęszczony do wartości 45–60 kg/m³ granulat celulozowy tworzy niezwykle zbitą, a jednocześnie sypką masę. Kiedy kuna próbuje w niej kopać, materiał natychmiast zapada się pod własnym ciężarem, zasypując drążony tunel. Drapieżnik jest fizycznie niezdolny do zbudowania w celulozie stabilnego gniazda.

3. Bezpieczeństwo pożarowe i zapora z Soli Boru: Naturalna celuloza izolacyjna jest na etapie produkcji impregnowana związkami boru. Nadaje jej to wysoką klasę odporności ogniowej (klasa B-s2,d0 – materiał nie topi się i nie rozprzestrzenia ognia, stanowiąc realną ochronę więźby) oraz chroni drewno przed pleśnią. Dla domowników sole boru są całkowicie bezpieczne i bezwonne, natomiast dla kuny próbującej przedrzeć się przez izolację działają silnie higroskopijnie – błyskawicznie wysuszają i drażnią wilgotne śluzówki oczu oraz nozdrzy szkodnika, skutecznie zmuszając go do opuszczenia dachu.

Krok zerowy, o którym milczą amatorzy: Próżniowe Odsysanie (Vacuuming)

Niezależnie od wybranej metody, istnieje jeden żelazny warunek inżynieryjny: nie wolno wtłaczać nowej izolacji na starą, skażoną biomasę. Wiele tanich ekip pomija ten krok, wdmuchując nowy materiał wprost na odchody, mocz i resztki padliny pozostawione przez kunę. Zamknięcie takiej bomby biologicznej w dachu to zagrożenie dla zdrowia mieszkańców.

Profesjonalna procedura naprawy (standard IQ TERM) zawsze rozpoczyna się od mechanicznego, próżniowego odessania zrujnowanej wełny. Wykorzystujemy do tego specjalistyczne, wysokowydajne przemysłowe agregaty podciśnieniowe (vacuum) o ogromnej sile ciągu. Urządzenia te, pracując z poziomu naszego samochodu serwisowego zaparkowanego przed posesją, przez długie zbrojone rury bezpyłowo wyciągają zbitą, zanieczyszczoną moczem wełnę z kilkunastometrowych skosów dachowych prosto do szczelnych worków filtracyjnych. Po opróżnieniu przegrody, odkryte przestrzenie poddawane są chemicznej dezynfekcji i ozonowaniu (O3), aby na poziomie molekularnym zneutralizować bakterie oraz feromony zapachowe kuny.

Prawno-finansowe bezpieczeństwo inwestora (BDO i Kosztorysy KNR)

Naprawa dachu po kunie wymaga również dopełnienia procedur środowiskowych i ubezpieczeniowych, w których IQ TERM kompleksowo wspiera inwestora:

• Legalna utylizacja odpadów zakaźnych (BDO): Odessana wełna mineralna skażona fekaliami dzikich zwierząt jest klasyfikowana jako odpad niebezpieczny (kod 17 06 04). Jako certyfikowany wykonawca hermetycznie pakujemy urobek, wywozimy go do koncesjonowanych punktów utylizacji i wystawiamy klientowi oficjalną Kartę Przekazania Odpadu (KPO) w systemie BDO, co chroni właściciela domu przed wysokimi karami administracyjnymi.

• Merytoryczne wsparcie w uzyskaniu odszkodowania z polisy (Kosztorysy KNR): Rzeczoznawcy Towarzystw Ubezpieczeniowych często zaniżają wstępne wyceny szkód, jeśli poszkodowany przedstawi im ogólnikową ofertę spisaną ręcznie przez lokalnego dekarza. Aby skutecznie ubiegać się o pełną rekompensatę (zgodnie z zapisami posiadanej polisy, np. w formule All Risk), niezbędny jest twardy materiał dowodowy. W IQ TERM wykonujemy precyzyjną dokumentację termowizyjną (FLIR) oraz endoskopową, a nasz dział kosztorysowy sporządza wielostronicowy Kosztorys Nakładów Rzeczowych (KNR) w licencjonowanym programie Norma PRO oparty na stawkach Sekocenbudu. Taki operat stanowi profesjonalną podstawę do weryfikacji realnych kosztów przywrócenia dachu do stanu sprzed szkody i pozwala naszym klientom na uzyskanie adekwatnego odszkodowania pokrywającego koszty naprawy.

Zleć audyt i naprawę certyfikowanym inżynierom IQ TERM:

• ? Strona internetowa: www.iqterm.pl

• ☎️ Kontakt bezpośredni: +48 537 293 736 lub Centrala: +48 791 867 786

• ✉️ E-mail: biuro@iqterm.pl

Projektant przeanalizuje trzy rozwiązania: zbiornik wielofunkcyjny, retencyjny oraz suchy zbiornik przeciwpowodziowy. Ostateczny wariant zostanie wybrany na podstawie analiz hydrologicznych, hydraulicznych i środowiskowych.

Zakres zamówienia obejmuje m.in.:

• przeprowadzenie symulacji hydraulicznych, które pozwolą ocenić skuteczność zbiornika w ograniczaniu fali powodziowej
• badania geotechniczne, geologiczno-inżynierskie i hydrogeologiczne;
• analizę transportu rumowiska oraz ryzyka zakwitów sinic;
• inwentaryzację co najmniej 2 km koryta Piławy poniżej planowanej zapory;
• zaprojektowanie systemu monitoringu geotechnicznego, pomiarów przepływu i sterowania urządzeniami hydrotechnicznymi, w tym systemu SCADA.

„Analizy hydrauliczne zostaną wykonane z wykorzystaniem programu HEC-RAS, opracowanego przez Korpus Inżynieryjny Armii Stanów Zjednoczonych (USACE). Narzędzie umożliwia m.in. symulowanie przepływu fal powodziowych i ocenę skuteczności planowanych zabezpieczeń. Wykonawca przygotuje również dokumentację budowlaną i wykonawczą oraz uzyska wymagane decyzje administracyjne.

Na realizację prac projektowych przewidziano 36 miesięcy od podpisania umowy. Według harmonogramu zamawiającego roboty budowlane mają rozpocząć się w II kwartale 2030 r. i zakończyć w IV kwartale 2033 r.

Przeczytaj także: Zbiornik Racibórz Dolny. Zbadają przesłonę przeciwfiltracyjną zapory

Każda budowa wymaga wsparcia wielu specjalistów. Zanim powstaną pierwsze mury, potrzebny jest dokładny audyt, który wyłapie ewentualne różnice między projektem a rzeczywistością. Inwestor musi mieć pewność, że wszystkie prace idą zgodnie z prawem i zasadami budowlanymi. Dobry nadzór to podstawa bezpieczeństwa całego budynku.

Do takich zadań wynajmuje się zewnętrzne firmy doradcze, w których pracują niezależni inżynierowie. Jeśli chcesz pracować w tej branży i szukasz szczerych opinii o pracodawcach, bardzo przydatnym miejscem będzie platforma GoWork.pl. Opinie innych pracowników ułatwią ci sprawdzenie, jak w praktyce wyglądają warunki zatrudnienia w różnych firmach.

Dokumentacja projektowa a stan faktyczny

Dokumentacja projektowa to podstawa, jednak rzeczywistość budowlana wielokrotnie weryfikuje pierwotne założenia. Zewnętrzni rzeczoznawcy sprawdzają między innymi, czy stosowane materiały i wdrażane technologie w pełni odpowiadają pierwotnym planom.

Kontrola jakości opiera się na dokładnych pomiarach, badaniach materiałów i uważnym sprawdzaniu dokumentów. Fachowe doradztwo techniczne oznacza w tym przypadku ścisłe trzymanie się procedur i przepisów. Twarde zasady pozwalają szybko wyłapać ewentualne błędy, dzięki czemu cała budowa posuwa się do przodu sprawnie i bez przerw.

Standardy budowlane i zarządzanie ryzykiem

Skomplikowane procesy inwestycyjne zawsze niosą ze sobą pewne zagrożenia. Mogą to być na przykład ludzkie błędy popełnione przez ekipę wykonawczą albo po prostu niespodziewane problemy z gruntem pod fundamenty. Właśnie dlatego świadome zarządzanie ryzykiem oraz szukanie słabych punktów całego projektu to zadanie dla fachowców z odpowiednimi uprawnieniami. Zewnętrzni eksperci potrafią spojrzeć na sprawę na chłodno. Interesują ich wyłącznie konkretne fakty oraz rzetelna ocena sytuacji, bez zbędnych emocji.

Kiedy na budowie przeprowadzana jest niezależna weryfikacja techniczna, specjaliści biorą pod lupę kilka najważniejszych kwestii:

• czy tempo poszczególnych prac zgadza się z ustalonym wcześniej planem i harmonogramem;
• czy ekipy budowlane przestrzegają zasad i stosują się do tego, co dyktują obowiązujące standardy budowlane;
• czy dziennik budowy jest wypełniany na bieżąco, poprawnie i ze wszystkimi potrzebnymi szczegółami;
• jakie kroki naprawcze są podejmowane przez wykonawcę, gdy tylko pojawią się jakiekolwiek niedoróbki lub usterki.

Rygory certyfikacyjne i procedury raportowania

Żeby niezależne ekspertyzy techniczne miały znaczenie, musi je przygotować sprawdzony fachowiec. Wymagania wobec rzeczoznawców są niezwykle surowe. Oczekuje się od nich potwierdzonej wiedzy i wieloletniego doświadczenia w wąskich dziedzinach budownictwa. Równie ważne jest to, w jaki sposób przekazują oni swoje ustalenia – tworzenie jasnych, regularnych raportów to absolutna podstawa.

Przy większych inwestycjach stosuje się sprawdzone, międzynarodowe zasady umów, takie jak warunki FIDIC. Wprowadzają one bardzo jasne reguły dotyczące tego, jak powinny przepływać informacje, jak zgłaszać ewentualne problemy i jak krok po kroku odbierać kolejne etapy prac. Opieranie się na twardych procedurach daje gwarancję, że wszystko na placu budowy jest przejrzyste i uporządkowane.

Niezależne oko eksperta to podstawa sprawnej i bezpiecznej budowy. Zewnętrzny audyt inżynieryjny, dokładna weryfikacja techniczna i obiektywne raporty dają całkowitą pewność, że budynek powstaje zgodnie z obowiązującymi normami. Twarde zasady i konkretne dane poparte faktami to największy sprzymierzeniec każdej budowy.

Artykuł sponsorowany

Zakres prac obejmuje również:

• sondowania CPTu,
• pobór próbek gruntu,
• badania laboratoryjne, w tym określenie parametrów wytrzymałościowych, filtracyjnych i agresywności wody gruntowej.

Badania mają związek z ekspertyzą dotyczącą wysięku wody z drenażu zapory w rejonie km 1+700, przygotowaną po powodzi z 2024 r. W maju 2026 r. wykonano również badania geofizyczne przesłony. Sprawa jest przedmiotem postępowania Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego.

Na podstawie nowych wyników zostanie oceniona potrzeba wykonania dodatkowych robót, ich zakres, szacunkowy koszt i czas realizacji.

Na badania Wody Polskie przewidziały 232,47 tys. zł brutto. Oferty można składać do 12 listopada 2026 r. Dokumentacja ma być gotowa w ciągu czterech tygodni od podpisania umowy, najpóźniej 15 grudnia.

Zapora czołowa zbiornika Racibórz Dolny ma 4 km długości i maksymalnie 11,1 m wysokości. Jej podłoże zabezpiecza przed filtracją pionowa przesłona przeciwfiltracyjna.

Zobacz także. Stronie Śląskie. Tak ma wyglądać odbudowany zbiornik [FILM]

Zobacz oficjalny film zapraszający na ITA Tunnelling Awards 2027 w Warszawie.

ITA Tunnelling Awards 2027 – program wydarzenia

Trzydniowe wydarzenie odbędzie się na Politechnice Warszawskiej. W programie zaplanowano:

• 17 listopada – konferencję ITA Tunnelling Awards, ceremonię wręczenia nagród oraz uroczystą kolacje. 
• 18 listopada – seminarium „Challenges of Modern Tunnelling” („Wyzwania współczesnego budownictwa tunelowego”), organizowane przez Polish Tunnelling Association.
• 19 listopada – wizytę techniczną na wybranej inwestycji tunelowej. Szczegóły zostaną podane w oficjalnym programie.

Polska gospodarzem międzynarodowego wydarzenia

Za program wydarzenia odpowiada Polish Tunnelling Association (Podkomitet Budownictwa Podziemnego Polskiego Komitetu Geotechniki). Politechnika Warszawska, Wydział Inżynierii Lądowej, będzie partnerem akademickim i gospodarzem wydarzenia.

Wydawnictwo INŻYNIERIA będzie pełnić funkcję profesjonalnego organizatora konferencji (Professional Conference Organiser).

ITA Tunnelling Awards 2027 zgromadzi przedstawicieli inwestorów, projektantów, wykonawców, dostawców technologii, naukowców oraz ekspertów branży tunelowej z całego świata. Wydarzenie będzie okazją do prezentacji osiągnięć inżynieryjnych, wymiany doświadczeń i nawiązywania międzynarodowej współpracy.

Oficjalna strona wydarzenia: www.ita-awards2027.com.

ITA Tunnelling Awards to konkurs organizowany przez International Tunnelling and Underground Space Association (ITA), czyli Międzynarodowe Stowarzyszenie Budownictwa Tunelowego i Przestrzeni Podziemnej.

Od 2015 r. jego celem jest wyróżnianie szczególnych osiągnięć w dziedzinie budownictwa tunelowego oraz wykorzystania przestrzeni podziemnej. Konkurs stanowi platformę prezentacji ambitnych inwestycji realizowanych na całym świecie, a także najnowszych innowacji, technologii, technik i metod stosowanych w branży.

Jednym z wyróżników ITA Tunnelling Awards jest międzynarodowy charakter wydarzenia. Kolejne edycje odbywają się w różnych krajach, umożliwiając prezentację osiągnięć branży w odmiennych warunkach i środowiskach inwestycyjnych. To także okazja do wymiany wiedzy i doświadczeń pomiędzy przedstawicielami międzynarodowego sektora budownictwa podziemnego.

Przykładem jest dziewiąta edycja konkursu, która odbyła się w 2023 r. w Mumbaju w Indiach, w połączeniu z konferencją Tunnelling Asia 2023 organizowaną przez Tunnelling Association of India (TAI).

Trzy dni poświęcone budownictwu podziemnemu

Tegoroczna, 12. edycja ITA Tunnelling Awards odbywa się w dniach 4–6 listopada w SUD Hall Lisbon. Pierwszy dzień poświęcony jest nagrodom ITA Tunnelling Awards. 4 listopada ogłoszono laureatów w ośmiu kategoriach: 

• Największy projekt roku – ponad 500 mln euro
• Projekt roku – 100–500 mln euro
• Projekt roku – do 100 mln euro
• Projekty renowacji, modernizacji i zmiany przeznaczenia
• Innowacja techniczna roku
• Innowacja produktowa/sprzętowa roku
• Budownictwo podziemne – kształtowanie przyszłości
• Młody Tunelarz Roku

Wśród laureatów znalazł się Wojciech Mleczko z Polski, który zdobył srebrną nagrodę w kategorii Młody Tunelarz Roku (Young Tunneller of the Year).

Drugiego dnia, 5 listopada, odbywa się się międzynarodowa konferencja pod hasłem „Going underground: a sustainable, environmental, resilient and societal solution” („Budownictwo podziemne jako rozwiązanie zrównoważone, przyjazne środowisku, odporne i służące społeczeństwu”). Konferencja zbiega się z obchodami 20-lecia Portugalskiego Komitetu Tunelowego (CPT) i gromadzi przedstawicieli międzynarodowego oraz portugalskiego środowiska tunelowego.

Na 6 listopada zaplanowano serię wizyt technicznych. W Portugalii realizowane są obecnie duże inwestycje, wśród których organizatorzy wymieniają nowe linie metra w Lizbonie i Porto, projekt Lisbon Drainage Plan oraz przedsięwzięcia hydroenergetyczne.

Wydarzenie ma być również okazją do refleksji nad znaczeniem budownictwa podziemnego dla społeczeństwa. Wśród wskazanych zagadnień znajdują się korzyści związane ze zrównoważonym rozwojem, bezpieczeństwem i ochroną środowiska, a także rola infrastruktury podziemnej w ograniczaniu emisji związanych z transportem oraz uwalnianiu przestrzeni na powierzchni miast do użytku publicznego.

Organizacja ITA Tunnelling Awards 2026 w Portugalii ma szczególne znaczenie ze względu na jubileusz 20-lecia CPT. Połączenie międzynarodowego konkursu z konferencją jubileuszową oraz wizytami technicznymi stwarza okazję do zaprezentowania osiągnięć branży, wymiany doświadczeń i dyskusji o znaczeniu infrastruktury podziemnej.

Na miejscu obecni są również przedstawiciele Podkomitetu Budownictwa Podziemnego Polskiego Komitetu Geotechniki (Polish Tunnelling Association), polskiej organizacji członkowskiej ITA, a także przedstawiciele Wydawnictwa INŻYNIERIA.

Zobacz także: ITA Tunnelling Awards 2026

To właśnie tam od 1996 roku działa Soletanche Polska, specjalizująca się w projektowaniu i wykonywaniu zaawansowanych robót geotechnicznych i fundamentowych.

W jubileuszowym wydarzeniu uczestniczyli klienci, inwestorzy, generalni wykonawcy, partnerzy biznesowi, przedstawiciele środowiska naukowego i organizacji branżowych, dziennikarze oraz pracownicy firmy. Spotkanie odbyło się w Fabryce Norblina – jednym z najbardziej rozpoznawalnych przykładów warszawskiej rewitalizacji, którego fundamenty wykonała Soletanche Polska. Firma świętowała więc swoje 30-lecie dosłownie na własnych fundamentach.

Od Gliwic po największe projekty infrastrukturalne w Polsce

Historia Soletanche Polska rozpoczęła się w 1996 roku. Jedną z pierwszych realizacji było wykonanie pali CFA pod budowę fabryki Opla w Gliwicach. Kolejnym ważnym etapem rozwoju firmy stała się realizacja prac geotechnicznych przy budowie Złotych Tarasów w Warszawie w 2002 roku – inwestycji o skali i stopniu złożoności, które wyznaczyły nowe wyzwania dla rozwijającej się organizacji.

W kolejnych latach Soletanche Polska uczestniczyła w realizacji projektów, które na trwałe zmieniły krajobraz polskich miast i infrastruktury. Wśród nich znalazły się m.in. trasy S2 i S79 w Warszawie, Muzeum II Wojny Światowej w Gdańsku, stacje II linii metra w Warszawie – Trocka, Bródno i Karolin – przebudowa stacji Warszawa Zachodnia, a także rozbudowa terminalu T5 Baltic Hub w Porcie Gdańsk.

Wraz ze wzrostem skali realizowanych inwestycji rozwijały się kompetencje technologiczne firmy, pozwalające podejmować coraz bardziej wymagające wyzwania geotechniczne.

Jednym z przykładów są rekordowe głębokości ścian szczelinowych wykonanych w Warszawie:

• 56 metrów – biurowiec Warsaw Spire;
• 58 metrów – biurowiec Plac Unii;
• 58–60 metrów – stacja C18 Trocka II linii metra.

Kolejny wymiar skali pokazują realizacje kolejowe w Łodzi. Przy budowie komory Retkinia dla Kolei Dużych Prędkości zastosowano ściany szczelinowe o grubości 120 cm, natomiast przy komorze Odolanowska dla Tunelu Średnicowego – ściany o grubości aż 150 cm. Głębokość wykonywanych ścian sięga 45 metrów, a wykopów nawet 30 metrów. To przedsięwzięcia wymagające wyjątkowej precyzji, zaawansowanych technologii oraz ścisłej kontroli każdego etapu realizacji.

Imponującą skalę osiągnęły również roboty fundamentowe przy budowie terminalu T5 Baltic Hub w Porcie Gdańsk. Łączna długość wykonanych pali CFA wyniosła około 50 kilometrów, a do ich realizacji wykorzystano ponad 33 tys. m³ betonu niskoemisyjnego. Pale osiągały głębokość przekraczającą 33 metry.

Do szczególnych osiągnięć firmy należy także realizacja Muzeum II Wojny Światowej w Gdańsku, gdzie wykonano jedno z największych betonowań podwodnych w historii Europy. W ciągu siedmiu dni i siedmiu nocy nieprzerwanych prac ułożono około 25 tys. m³ betonu.

Te realizacje pokazują, jak na przestrzeni trzech dekad zmieniały się możliwości technologiczne geotechniki, a wraz z nimi skala inwestycji, w których uczestniczyła Soletanche Polska.

Przyszłość miast kryje się pod ziemią

Jednym z najważniejszych punktów jubileuszu była debata ekspercka „Drugie życie miast: potencjał ukryty pod ziemią. Jak infrastruktura podziemna odpowiada na największe wyzwania XXI wieku?”.

Dyskusję poprowadziła Monika Socha-Kośmider, Wiceprezes Zarządu Wydawnictwa INŻYNIERIA. W debacie uczestniczyli:

• prof. Anna Siemińska-Lewandowska – ekspertka w dziedzinie geotechniki i budownictwa podziemnego, wiceprzewodnicząca Komitetu Inżynierii Lądowej i Wodnej PAN, wiceprezydentka Polskiego Komitetu Geotechniki oraz reprezentantka Polski w Międzynarodowym Stowarzyszeniu Tunelowania i Przestrzeni Podziemnej (ang. International Tunnelling and Underground Space Association, w skrócie ITA-AITES);
• Alicja Kuczera – Dyrektor Zarządzająca Polskiego Stowarzyszenia Budownictwa Ekologicznego PLGBC;
• Rafał Zarzycki – Przewodniczący Dolnośląskiej Okręgowej Izby Inżynierów Budownictwa;
• Piotr Szturmowski – Dyrektor Oddziału Północ Soletanche Polska.

Punktem wyjścia do rozmowy były wyzwania stojące przed współczesnymi miastami i gospodarką: dynamiczna urbanizacja, ograniczona dostępność przestrzeni, transformacja energetyczna, zmiany klimatu oraz konieczność zapewnienia bezpieczeństwa infrastrukturalnego.

Przez dziesięciolecia miasta rozwijały się przede wszystkim wszerz i w górę. Dziś coraz większego znaczenia nabiera trzeci kierunek – w głąb ziemi. Przestrzeń podziemna staje się strategicznym obszarem rozwoju nowoczesnych miast, oferując nowe możliwości w zakresie transportu, infrastruktury energetycznej i technicznej, retencji wody czy tworzenia nowych funkcji miejskich.

Debata pozwoliła spojrzeć na ten potencjał z perspektywy nauki, wykonawstwa, zrównoważonego budownictwa i środowiska inżynierskiego, podkreślając znaczenie interdyscyplinarnej współpracy w odpowiedzialnym planowaniu i wykorzystaniu przestrzeni podziemnej.

30 lat Soletanche Polska. Tak wyglądał jubileusz firmy – zobacz ZDJĘCIA

Bezpieczeństwo, innowacyjność, różnorodność i etyka – fundamenty organizacji

Podczas jubileuszu Hubert Tomczak, Dyrektor Zarządzający Soletanche Polska, podkreślił, że rozwój firmy nie byłby możliwy bez wartości, które od lat kształtują jej kulturę organizacyjną.

Jednym z najważniejszych fundamentów jest bezpieczeństwo. Firma rozwija własne standardy BHP i wdraża rozwiązania, które w wielu przypadkach wyprzedzały powszechnie stosowane praktyki branżowe. Należą do nich m.in. obowiązkowe paski podbródkowe w kaskach, okulary ochronne, a także testowane systemy RED ZONE, wykorzystujące oświetlenie do wyznaczania stref bezpieczeństwa wokół pracujących maszyn.

Oprócz międzynarodowych standardów bezpieczeństwa obowiązujących w Grupie Soletanche Bachy, Soletanche Polska stosuje również 18 własnych standardów BHP, opracowanych z myślą o specyfice realizowanych prac, które są systematycznie doskonalone i uzupełniane o kolejne rozwiązania. Firma prowadzi także program wizyt kadry kierowniczej na placach budów, których liczba przekroczyła 60, oraz inicjatywę „Jeden dzień na placu budowy”, umożliwiającą pracownikom biurowym lepsze poznanie specyfiki pracy w terenie i związanych z nią wyzwań.

Drugim ważnym fundamentem jest innowacyjność. Firma rozwija technologie i rozwiązania materiałowe, które pozwalają nie tylko realizować coraz bardziej wymagające projekty, ale również ograniczać ich wpływ na środowisko.

Soletanche Polska konsekwentnie rozwija i wdraża innowacyjne rozwiązania technologiczne, które zwiększają efektywność realizowanych prac, optymalizują procesy wykonawcze i pozwalają lepiej wykorzystywać dostępne zasoby. Jednym z kierunków tych działań jest rozwój nowych materiałów, w tym betonu niskoemisyjnego EXEGY oraz betonu bezcementowego na bazie aktywowanego żużla. Równolegle firma doskonali procesy technologiczne poprzez stosowanie zawiesin polimerowych dostosowanych do warunków gruntowych oraz wirówek dekantacyjnych umożliwiających odzysk cieczy technologicznej. Kolejnym obszarem innowacji jest zagospodarowanie materiałów powstających podczas robót budowlanych, m.in. dzięki wykorzystaniu przesiewaczy wielopokładowych do odzysku materiałów z robót jet-groutingowych oraz superabsorbentów usprawniających osuszanie i gospodarowanie urobkiem. Rozwój i wdrażanie nowych rozwiązań wspierają prace badawczo-rozwojowe prowadzone także we współpracy z polskimi uczelniami technicznymi.

Firma podkreśla, że innowacyjność nie sprowadza się wyłącznie do nowych technologii. To również poszukiwanie sposobów na ograniczanie zużycia betonu, stali, energii i innych zasobów, przy jednoczesnym zwiększaniu efektywności i bezpieczeństwa realizacji.

Istotnym elementem kultury organizacyjnej pozostaje także różnorodność. Obecnie 40% stanowisk kierowniczych w Soletanche Polska zajmują kobiety. Firma rozwija kompetencje pracowników, wspiera współpracę międzypokoleniową i korzysta z międzynarodowego transferu wiedzy w ramach Grupy Soletanche Bachy.

Czwartym fundamentem jest etyka, rozumiana jako uczciwość, szacunek, odpowiedzialność i budowanie długofalowych relacji z klientami, partnerami oraz pracownikami.

Środowisko i efektywne wykorzystanie zasobów

Odpowiedzialność środowiskowa stanowi coraz ważniejszy element działalności Soletanche Polska. Podczas jubileuszu przedstawiono postępy w realizacji celów środowiskowych wyznaczonych na 2030 rok.

Na koniec 2025 roku firma osiągnęła następujące wyniki:

• 23,13% redukcji emisji w zakresach 1 i 2 – wobec celu 40% do 2030 roku, przy roku bazowym 2021;
• 44,16% redukcji emisji w zakresie 3 – wobec celu 20% do 2030 roku, przy roku bazowym 2022;
• 68% udziału betonu niskoemisyjnego – przy celu 90% do 2030 roku.

Wyniki te pokazują postęp w ograniczaniu śladu węglowego działalności firmy, a jednocześnie wyznaczają kolejne obszary wymagające dalszych działań.

Ograniczanie wpływu działalności na środowisko stanowi jeden z kluczowych kierunków rozwoju Soletanche Polska. Działania w tym zakresie rozpoczynają się już na etapie przygotowywania ofert, kiedy analizowane są możliwości optymalizacji technologii i efektywnego wykorzystania zasobów. W trakcie realizacji projektów firma wdraża zasady gospodarki obiegu zamkniętego, m.in. poprzez stosowanie stali pochodzącej z recyklingu, przekazywanie zużytego oleju i złomu do ponownego wykorzystania oraz ograniczanie ilości odpadów z tworzyw sztucznych dzięki zbiorczym pojemnikom na AdBlue. Istotnym obszarem działań jest również ograniczanie emisji CO₂ poprzez modernizację parku maszynowego i stopniowe wdrażanie paliwa HVO100 w maszynach budowlanych. Uzupełnieniem tych inicjatyw są cyfryzacja i automatyzacja procesów oraz systemy monitorowania pracy sprzętu, które pozwalają lepiej kontrolować zużycie paliwa, energii i innych zasobów.

Nowa struktura, nowe rynki i zaplecze na kolejne dekady

Trzy dekady rozwoju Soletanche Polska to nie tylko coraz większe projekty, ale również zmiany organizacyjne pozwalające lepiej odpowiadać na potrzeby rynku.

Obecnie działalność firmy w Polsce opiera się na trzech regionach: Północ, Centrum i Południe. Regionalizacja ma umożliwiać bliższą współpracę z klientami, lepsze rozpoznanie lokalnych potrzeb inwestycyjnych oraz większą samodzielność zespołów.

Równolegle Soletanche Polska rozwija działalność na rynkach ościennych – w Czechach, na Słowacji oraz w krajach bałtyckich. Integracja Soletanche Bachy Slovensko ze strukturą organizacyjną firmy wzmacnia jej kompetencje i możliwości realizacyjne w Europie Środkowej.

W odpowiedzi na rosnącą skalę inwestycji utworzono również Dział Dużych Projektów, którego zadaniem jest koordynacja najbardziej złożonych przedsięwzięć oraz łączenie kompetencji specjalistów niezależnie od granic regionów i państw.

Ważnym wydarzeniem 2026 roku było także otwarcie nowej Bazy Sprzętu w Brzózem koło Mińska Mazowieckiego. Obiekt o powierzchni ponad 15 tys. m², położony w pobliżu autostrady A2 i drogi krajowej nr 50, obejmuje nowoczesną halę do konserwacji i napraw sprzętu, magazyny, zaplecze warsztatowe, biura oraz infrastrukturę techniczną.
Inwestycja ma zwiększyć dostępność i niezawodność parku maszynowego oraz usprawnić obsługę projektów realizowanych w Polsce i za granicą.

Rozwój ten wspiera międzynarodowe zaplecze Grupy Soletanche Bachy, obecnej w około 50 krajach, zatrudniającej 10 tys. pracowników reprezentujących ponad 100 narodowości. Grupa realizuje około 3 tys. projektów rocznie, dysponuje portfelem 500 zgłoszonych patentów, a jej obroty wynoszą około 2,3 mld euro.

Budujemy od podstaw. Myślimy o dekadach

Jubileusz 30-lecia był również okazją do przedstawienia strategii Soletanche Polska na kolejne lata.
Podczas wystąpienia „Budujemy od podstaw. Myślimy o dekadach” Hubert Tomczak zaprezentował cztery strategiczne filary rozwoju organizacji: Ludzie, Efektywność, Innowacje i Wzrost.

Pierwszy filar koncentruje się na bezpieczeństwie, rozwoju kompetencji, specjalizacji technologicznej, budowaniu samodzielnych zespołów oraz transferze wiedzy i doświadczeń w ramach międzynarodowej Grupy.

Drugi zakłada dalszą cyfryzację procesów, rozwój monitoringu pracy maszyn, automatyzację, lepsze wykorzystanie danych produkcyjnych oraz modernizację floty i zaplecza sprzętowego. Celem jest zwiększenie przewidywalności realizacji, skrócenie czasu podejmowania decyzji i ograniczenie ryzyka przestojów.

Trzeci filar obejmuje rozwój technologii specjalistycznych, takich jak Springsol® i Trenchmix®, a także rozwiązań z zakresu inżynierii płuczkowej, odzysku materiałów i efektywności środowiskowej. Firma zamierza poszerzać możliwości technologiczne przy jednoczesnym ograniczaniu zużycia zasobów.

Czwarty filar to wzrost. Fundamentem działalności Soletanche Polska pozostaje infrastruktura, która odpowiada za około 70% portfela firmy. Jednocześnie organizacja planuje rozwijać kompetencje w nowych sektorach, w szczególności w energetyce, sektorze obronnym i hydrotechnice śródlądowej, a także zwiększać udział w megaprojektach infrastrukturalnych.

Ważnym kierunkiem pozostaje również dalsza ekspansja zagraniczna oraz rozwój regionalnych struktur organizacyjnych.
Strategia zakłada wzmacnianie pozycji Soletanche Polska nie tylko jako wykonawcy robót geotechnicznych, lecz przede wszystkim jako partnera zdolnego do opracowywania optymalnych rozwiązań dla najbardziej wymagających przedsięwzięć budowlanych.

Misję firmy wyraża hasło: „Z satysfakcją budujemy miejsca ważne dla pokoleń”.

Ludzie budują. 30 lat wspólnej historii

Jubileusz był przede wszystkim okazją do podziękowania osobom, które przez trzy dekady współtworzyły historię Soletanche Polska.

Od kilkuosobowego zespołu w 1996 roku firma rozwinęła się w organizację zatrudniającą dziś ponad 250 specjalistów – inżynierów, projektantów, operatorów, pracowników budów i zespołów wspierających.

Podczas wydarzenia podkreślano znaczenie współpracy z klientami, inwestorami, generalnymi wykonawcami, uczelniami, organizacjami branżowymi oraz partnerami technologicznymi. To dzięki zaufaniu i wieloletnim relacjom możliwa była realizacja przedsięwzięć, które niejednokrotnie wymagały poszukiwania zupełnie nowych rozwiązań.

Jubileuszowe spotkanie uzupełniły materiały filmowe prezentujące najważniejsze realizacje i ludzi tworzących organizację, a także quiz „30 lat pod powierzchnią. Ile o nas wiesz?”, w którym uczestnicy mogli sprawdzić swoją wiedzę o technologiach, rekordach i historii firmy.

Trzy dekady działalności Soletanche Polska to historia rozwoju kompetencji, technologii i organizacji, ale przede wszystkim ludzi, którzy każdego dnia podejmują odpowiedzialność za bezpieczeństwo i powodzenie realizowanych inwestycji.

Firma wchodzi w kolejne lata z ambicją uczestniczenia w największych wyzwaniach infrastrukturalnych i budowlanych – w Polsce i na rynkach zagranicznych.

Bo choć przez 30 lat zmieniło się bardzo wiele, jedno pozostaje bez zmian: to, co powstaje nad ziemią, zaczyna się od tego, co zrobimy pod nią.

Soletanche Polska. Gotowi budować dalej. Od podstaw. Na dekady.

Na czym polega metoda WUKO?

Podstawą działania urządzeń WUKO jest wykorzystanie strumienia wody tłoczonego pod odpowiednio dobranym ciśnieniem. Woda doprowadzana jest do przewodu za pomocą węża zakończonego specjalną dyszą. Jej konstrukcja umożliwia skierowanie strumieni w różnych kierunkach, dzięki czemu możliwe jest oddziaływanie zarówno na zanieczyszczenia znajdujące się przed dyszą, jak i na osady przylegające do ścianek rury.

W zależności od rodzaju instalacji i charakteru zatoru stosuje się różne rodzaje końcówek roboczych. Niektóre służą przede wszystkim do przesuwania urządzenia w głąb przewodu, inne ułatwiają usuwanie nagromadzonych osadów lub bardziej uporczywych zanieczyszczeń.

Ważne jest właściwe dobranie parametrów pracy. Zbyt niskie ciśnienie może nie przynieść oczekiwanego rezultatu, natomiast nieodpowiednie użycie urządzenia w instalacji o złym stanie technicznym może stwarzać ryzyko uszkodzenia przewodu. Dlatego przed rozpoczęciem prac należy uwzględnić średnicę rur, ich materiał, przebieg oraz przewidywany rodzaj zanieczyszczeń.

Jakie zanieczyszczenia można usuwać podczas czyszczenia hydrodynamicznego?

W przewodach kanalizacyjnych mogą odkładać się różne substancje. W instalacjach sanitarnych częstym problemem są tłuszcze, resztki organiczne, osady i inne odpady trafiające do odpływów podczas codziennego użytkowania. W kanalizacji deszczowej istotną rolę odgrywają natomiast piasek, ziemia, liście i drobne elementy niesione przez wodę opadową.

Z czasem zanieczyszczenia mogą tworzyć warstwy ograniczające przekrój czynny przewodu. W konsekwencji zmniejsza się jego przepustowość, a przepływ ścieków staje się utrudniony. W niektórych przypadkach dochodzi do całkowitego zablokowania odpływu.

Czyszczenie hydrodynamiczne może być wykorzystywane między innymi do:

• usuwania osadów z wewnętrznych ścianek przewodów,

• rozbijania i wypłukiwania nagromadzonych zanieczyszczeń,

• oczyszczania wybranych odcinków kanalizacji sanitarnej,

• usuwania piasku i innych osadów z kanalizacji deszczowej,

• przywracania drożności przewodów, w których powstały zatory.

Zakres możliwych prac zależy jednak od rodzaju zanieczyszczeń i stanu technicznego instalacji. Nie każdą niedrożność można usunąć w ten sam sposób. Przykładowo korzenie wrastające do przewodu, przesunięcia rur czy ich uszkodzenia konstrukcyjne mogą wymagać zastosowania dodatkowych metod diagnostycznych lub naprawczych.

WUKO a tradycyjne metody udrażniania rur

Wybór technologii powinien wynikać przede wszystkim z przyczyny problemu. W przypadku niewielkich zatorów w instalacjach wewnętrznych stosowane bywają mechaniczne urządzenia sprężynowe. Ich działanie polega na mechanicznym oddziaływaniu na przeszkodę znajdującą się w przewodzie.

Metoda hydrodynamiczna działa inaczej – wykorzystuje energię strumienia wody do odrywania i wypłukiwania osadów. Dzięki temu może być przydatna nie tylko przy punktowym udrażnianiu, ale również podczas dokładniejszego oczyszczania dłuższych odcinków instalacji.

Nie oznacza to jednak, że jedna metoda zawsze zastępuje drugą. W niektórych przypadkach konieczne jest zastosowanie kilku rozwiązań, a o wyborze decyduje charakter zatoru oraz dostęp do przewodu. Znaczenie ma również możliwość bezpiecznego odprowadzenia wypłukiwanych zanieczyszczeń.

Diagnostyka kanalizacji przed rozpoczęciem prac

Samo usunięcie zatoru nie zawsze rozwiązuje przyczynę problemu. Jeżeli niedrożność regularnie powraca w tym samym miejscu, warto ustalić, dlaczego tak się dzieje. Przyczyną mogą być nieprawidłowe spadki przewodów, uszkodzenia, nieszczelności, wrastające korzenie lub odkładające się osady.

W takich sytuacjach pomocna może być inspekcja kanalizacji przy użyciu kamery. Pozwala ona ocenić stan wnętrza przewodu i zlokalizować miejsca, w których występują nieprawidłowości. Obraz z kamery może ułatwić odróżnienie zwykłego zanieczyszczenia od problemu wynikającego z uszkodzenia instalacji.

Diagnostyka ma szczególne znaczenie w przypadku sieci rozbudowanych, obsługujących większe obiekty lub wiele budynków. Pozwala ograniczyć ryzyko wykonywania kolejnych prac bez rozpoznania rzeczywistej przyczyny awarii.

Kiedy warto zaplanować czyszczenie kanalizacji?

Czyszczenie przewodów nie musi być wykonywane dopiero wtedy, gdy odpływ zostanie całkowicie zablokowany. W obiektach, w których instalacja jest intensywnie eksploatowana, warto uwzględniać jej stan podczas okresowych przeglądów technicznych. Dotyczy to między innymi budynków wielorodzinnych, obiektów usługowych, zakładów przemysłowych oraz nieruchomości posiadających rozbudowaną infrastrukturę kanalizacyjną.

Do sygnałów mogących wskazywać na problem należą wolniejszy odpływ wody, nawracające zatory, bulgotanie w instalacji oraz nieprzyjemne zapachy wydobywające się z odpływów. Objawy te nie przesądzają o konkretnej przyczynie, ale powinny skłonić do sprawdzenia drożności przewodów.

W przypadku lokalnych zapytań o specjalistyczne czyszczenie instalacji pojawia się również określenie WUKO Jaworzno, odnoszące się do usług związanych z udrażnianiem i oczyszczaniem kanalizacji w tym rejonie.

Regularna konserwacja jako element zarządzania infrastrukturą

Utrzymanie drożności kanalizacji jest ważnym elementem zarządzania budynkami i sieciami technicznymi. Regularne kontrole, właściwe użytkowanie instalacji oraz reagowanie na pierwsze oznaki nieprawidłowości mogą ograniczać ryzyko poważniejszych awarii.

Technologia hydrodynamiczna stanowi jedno z narzędzi wykorzystywanych w tym procesie. Jej zastosowanie powinno być poprzedzone oceną sytuacji i dostosowane do konstrukcji przewodu. Połączenie odpowiednio dobranej metody czyszczenia z diagnostyką techniczną pozwala nie tylko usuwać istniejące zanieczyszczenia, lecz także lepiej rozpoznawać problemy, które mogą wpływać na dalszą eksploatację kanalizacji.

Trzy klasy według PN-EN 12193

Klasa I to zawody najwyższej rangi: dla piłki nożnej średnio 500 luksów przy równomierności 0,7. Klasa II obejmuje rozgrywki regionalne, czyli 200 luksów i 0,6. Klasa III to trening i sport szkolny: 75 luksów i 0,5. Ten sam stadion może grać mecz w klasie II, a trenować w klasie III, co przy sterowaniu daje pierwsze oszczędności. Przy transmisjach telewizyjnych dochodzą wymagania ligi i nadawcy: natężenie pionowe w kierunku kamer, praca bez migotania i wyższy współczynnik oddawania barw.

Inwentaryzacja masztów

Przed doborem opraw trzeba sprawdzić wysokość i stan masztów, ich nośność, okablowanie oraz zużycie energii z faktur. Naświetlacze LED są zwykle lżejsze od zestawów metahalogenkowych, więc maszty często zostają na miejscu. Każdy trzeba jednak sprawdzić, bo wymiana konstrukcji potrafi podwoić budżet. Modernizacja to też dobry moment na uporządkowanie oświetlenia trybun, dróg ewakuacyjnych i parkingu, które na wielu obiektach mają przypadkowe oprawy i osobne wyłączniki.

Co daje LED na masztach

LED świeci pełną mocą od razu, także po zaniku napięcia, gdy lampa metahalogenkowa musi kilkanaście minut stygnąć. Optyka kieruje światło na murawę, a nie w okna sąsiadów, co oznacza mniej skarg i mniej ograniczeń godzin gry. Sterowanie DALI lub DMX pozwala zapisać sceny: trening, mecz, wyjście kibiców.

Przykład: 24 lampy po 2000 W to ok. 51 kW, a przy 600 godzinach rocznie ok. 30 600 kWh. Jeśli projekt wykaże, że tę samą klasę da 20 naświetlaczy LED po 1200 W, zużycie spadnie do ok. 14 400 kWh. Producenci szacują, że LED ze sterowaniem obniża koszty energii nawet o 80%. Rzeczywiste liczby zawsze podaje projekt fotometryczny. Do tego dochodzi serwis: wymiana palników metahalogenkowych wymaga podnośnika i pracy na dużej wysokości, a długowieczne oprawy LED ograniczają takie wyjazdy do minimum.

Najczęstsze błędy

Pierwszy to zakup opraw przed projektem. Naświetlacze dobrane „na oko” mają złą optykę dla danej wysokości masztu, więc część światła ląduje poza murawą. Drugi to pominięcie okablowania, bo stare przewody bywają w złym stanie, a sterowanie DALI potrzebuje linii sterującej lub modułu radiowego. Trzeci to brak pomiaru po montażu, przez który gmina nie wie, czy wykonawca osiągnął parametry z projektu.

Jak opisać przetarg

Zamiast mocy oprawy opisz efekt i wymagaj dowodu:

• klasa PN-EN 12193, natężenie, równomierność i wskaźnik olśnienia GR,
• obliczenia na plikach LDT oferowanych opraw,
• IP66, co najmniej IK08, gwarancja i serwis,
• pomiar odbiorczy na murawie.

Taki opis chroni przed tanimi oprawami, które mają odpowiednią moc tylko na papierze.

Wybór producenta

Warto zapytać o oświetlone obiekty i części zamienne. Naświetlacz ma pracować kilkanaście lat, a producent z własną fabryką w kraju łatwiej obsłuży gwarancję niż pośrednik. Przykładem jest LEDOLUX z Rzeszowa, producent działający od 2009 roku, który projektuje według PN-EN 12193 i stosuje naświetlacze ARENA LED na masztach do 30 metrów, m.in. na stadionie Słocina Arena. Rozmowa z producentem przed przetargiem pokazuje, co jest możliwe na istniejących masztach i w jakim budżecie. Oszczędza to miesiące poprawiania dokumentacji.

Uzyskane dane zostaną wykorzystane przy projektowaniu konstrukcji nawierzchni, nasypów drogowych i fundamentów obiektów inżynierskich.

Prace prowadzone są w kilku lokalizacjach, również na nieruchomościach prywatnych, po uzgodnieniu dostępu z ich właścicielami lub użytkownikami. Badania nie wymagają zmian w organizacji ruchu, choć lokalnie mogą powodować krótkotrwałe utrudnienia na drogach dojazdowych i polnych.

Zobacz także: S19 nabiera kształtów. Tak powstaje 18 km [ZDJĘCIA]

Estakada WD14 ma 156,4 m długości i 15,5 m szerokości. Pięcioprzęsłowy ustrój nośny tworzą dwie sprężone belki kablobetonowe połączone żelbetową płytą pomostu. Obiekt przebiega nad drogami lokalnymi i ciekiem Nienadówka.

340 ton na estakadzie S19. Tak sprawdzano nowy obiekt. Zobacz ZDJĘCIA

Ze względu na skomplikowane warunki gruntowe zastosowano 343 kolumny DSM o długości od 5 do 16 m. Łącznie wykonano 3776 m kolumn. Do budowy zużyto 2792 m³ betonu oraz ponad 560 ton stali zbrojeniowej i sprężającej.

Na estakadzie przewidziano dwa pasy ruchu po 3,5 m, pas awaryjny o szerokości 2,5 m i przezroczysty ekran akustyczny wysokości 5 m.

Obiekt powstaje w ramach rozbudowy blisko 14 km S19. Wartość inwestycji wynosi 355,6 mln zł. Zakończenie prac zaplanowano na koniec 2026 r.

Zobacz także: S19 nabiera kształtów. Tak powstaje 18 km [ZDJĘCIA]

• remont kamiennych umocnień obu skarp, w tym usunięcie roślinności, oczyszczenie powierzchni, naprawę spoin i uzupełnienie ubytków;
• demontaż skorodowanych stalowych kierownic naprowadzających jednostki do śluzy;
• montaż nowych pali, blach i kształtowników stalowych oraz wykonanie zabezpieczeń antykorozyjnych.

Do naprawy umocnień zostaną wykorzystane zaprawy odporne na oddziaływanie wody i zmienne warunki atmosferyczne. Niektóre czynności wymagają czasowego obniżenia poziomu wody. Zakończenie obecnego etapu przewidziano na listopad 2026 r.

Śluza Bartoszowice ma ponad 100 lat. Jej długość wynosi 187,75 m, a szerokość użytkowa komory od 9,60 do 12,88 m.

W kolejnych etapach przewidziano odtworzenie schodów na obu skarpach przy głowie górnej, dalsze naprawy kamiennych umocnień oraz możliwość przeprowadzenia dodatkowych robót przy kierownicach dolnego awanportu.

Przeczytaj także: Kolej pod centrum Wrocławia? Pobrano próbki z głębokości do 30 m

Wyniki posłużą do:

• oceny możliwości wykonania tunelu;
• doboru rozwiązań konstrukcyjnych;
• uszczegółowienia szacunków kosztów.

Nie podjęto dotąd decyzji o budowie. Podane wymiary są założeniami jednej z koncepcji. Zarówno przebieg podziemnej trasy, jak i jej parametry wymagają analiz technicznych, geologicznych oraz finansowych.

Pomysł wiąże się z pracami PKP Polskich Linii Kolejowych nad powrotem pociągów pasażerskich na naziemną część Świebodzkiego. Tunel mógłby umożliwić włączenie dworca w układ połączeń przebiegających przez centrum, rozszerzając jego rolę poza obsługę pociągów kończących tam bieg. Rozważane połączenie z Dworcem Głównym miałoby zwiększyć możliwości wykorzystania wrocławskiej sieci kolejowej.

Dalsze prace obejmą badania próbek, porównanie wariantów oraz konsultacje z ekspertami, samorządami i instytucjami transportowymi. Mają one wskazać, czy przedsięwzięcie jest możliwe i jaki zakres mogłoby objąć.

Przeczytaj także. IV linia metra w Warszawie: odwierty przy Wiśle. Badania zbliżają się do półmetka

Realizację przedsięwzięcia rozpoczęto w 2018 r., dzieląc budowę na trzy części. Dwie wcześniejsze mają odpowiednio ponad 3 km i blisko 3 km. Po oddaniu ostatniego fragmentu do dyspozycji kierowców jest niemal 12 km trasy.

Łączne nakłady na obwodnicę wyniosły około 160 mln zł. Ponad 94 mln zł pochłonął trzeci etap, na który przyznano niemal 65 mln zł wsparcia unijnego. Całe przedsięwzięcie finansowano z funduszy europejskich, budżetu województwa dolnośląskiego oraz środków rządowych.

Przeczytaj także: S12 i S74. Przetarg po zmianie lokalizacji węzła Kozenin

Gaz jest tu przechowywany w naturalnych strukturach geologicznych, wykorzystywanych wcześniej do jego wydobycia. Magazyn działa od 1995 r. i wykorzystuje złoże znane od 1971 r. Instalacja należy do ORLENU, który jest również jej głównym użytkownikiem.

Koszt zakończonego przedsięwzięcia wyniósł 580 mln zł. Zadania podzielono między trzy spółki: ORLEN Technologie – główne wykonawstwo i nadzór nad inwestycją; ORLEN Gazoprojekt – opracowanie projektu; Exalo Drilling – wykonanie odwiertów.

Gaz wysokometanowy ORLEN przechowuje w pięciu magazynach złożowych i dwóch kawernowych. Oprócz Wierzchowic do obiektów złożowych należą Strachocina, Husów, Swarzów i Brzeźnica. Inną technologię wykorzystują magazyny w Mogilnie i Kosakowie – surowiec trafia tam do kawern, czyli komór utworzonych w złożach soli.

Przeczytaj także: GAZ-SYSTEM. Dwie duże inwestycje na Mazowszu i Podkarpaciu

Przeszkodą okazało się inne niż zakładano usytuowanie magistrali i układu odwodnienia komory zasuw. Wykonawca musiał przeprowadzić dodatkową inwentaryzację i inspekcje oraz dostosować rozwiązania techniczne do zastanych warunków.

Przy komorze stwierdzono także wypłukanie gruntu w sąsiedztwie torowiska. Aby zapewnić bezpieczeństwo jego konstrukcji, konieczna była zmiana sposobu prowadzenia prac. Za realizację zadania odpowiada konsorcjum BLEJKAN S.A. i TERLAN S.A. Wartość robót wynosi 3,483 mln zł netto.

Przeczytaj takze: Wrocław. Trwa bezwykopowa renowacja 43-letniej kanalizacji

Na około 25 ha przy granicy Bemowa i gminy Ożarów Mazowiecki ułożono ponad 20 km torów. Baza obejmuje m.in.:

• hale postojowe i warsztatowe,
• automatyczną myjnię,
• komorę odkurzania,
• nastawnię,
• zaplecze taboru pomocniczego.

Część energii dostarczy instalacja fotowoltaiczna licząca niemal 2 tys. modułów. Teren osłaniają ekrany akustyczne.

Straż pożarna sprawdza dokumentację i scenariusze pożarowe. Równolegle prowadzone są częściowe odbiory robót torowych i energetycznych. Jazdy próbne służą weryfikacji torowiska oraz systemów sterowania ruchem.

Instalacje bazy są łączone z infrastrukturą nowych stacji i działającą częścią M2. Podziemny dojazd do Mor poprowadzono za stacją Karolin. 

Nowy odcinek M2 na Bemowie ma niemal 4 km długości i obejmuje trzy stacje: Lazurową, Chrzanów oraz Karolin. Tunele są już gotowe, a na stacjach dobiegają końca prace wykończeniowe i instalacyjne. Zakończenie robót zapowiadane jest na koniec 2026 r.; otwarcie dla pasażerów wymaga jeszcze przeprowadzenia odbiorów i uzyskania pozwoleń na użytkowanie.

Zobacz także: Metro zmienia całe miasta. „Zyskują nawet ci, którzy nim nie jeżdżą” [ROZMOWA]

Wartość inwestycji przekracza 49,3 mln zł. Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej udzieli kopalni dotacji do 14,8 mln zł oraz pożyczki do 34,5 mln zł. Finansowanie pochodzi ze środków krajowych, z programu „Zmniejszenie uciążliwości wynikających z wydobywania kopalin”.

Przeczytaj także: Dąbrowa Górnicza. Nowe filtry w spiekalni ArcelorMittal Poland

Trwa drugi etap projektowania, obejmujący m.in. dokumentację geologiczno-inżynierską, koncepcję techniczną oraz materiały potrzebne do uzyskania decyzji administracyjnych. Zakończenie prac projektowych wraz z uzyskaniem decyzji zaplanowano do końca 2027 r. Koszt inwestycji oszacowano na około 351 mln zł.

Poniżej prezentujemy film z wizualizacją planowanego obiektu:

Przeczytaj także: Zapora w Stroniu Śląskim zostanie odbudowana. Rozwiązania testują w Gdańsku

Przygotowanie opracowań potrwa 15 miesięcy dla pierwszego odcinka i 18 miesięcy dla drugiego. Dokumentacja ma pomóc określić zakres i koszt inwestycji oraz wybrać rozwiązania techniczne. Będzie podstawą do przygotowania projektu budowlanego. Po zakończeniu tego etapu zadania mają być realizowane w formule „projektuj i buduj”.

Oba fragmenty należą do planowanej, około 73-kilometrowej trasy z Opatowa do węzła Zapacz na S19 w rejonie Niska. W sierpniu zawarto umowę dotyczącą pierwszego z nich, między Opatowem (Okaliną Kolonią) a Lipnikiem. Pozostałe części to Gorzyce–Radomyśl (18,3 km) i Radomyśl–Nisko (16,5 km).

S74 ma mieć dwie jezdnie, po dwa pasy ruchu w każdym kierunku. W województwie świętokrzyskim przebieg trasy obejmie blisko 29 km, a w podkarpackim – ponad 44 km. Decyzję środowiskową dla wariantu S74 między Opatowem a Nisko wydał 3 października 2025 r. Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w Rzeszowie.

Docelowo S74 (ponad 200 km) połączy się z S12 w Kozeninie i S19 w rejonie Niska. Odcinek łódzki jest przygotowywany, fragment od granicy województw łódzkiego i świętokrzyskiego do Opatowa znajduje się w realizacji, a dla trasy od Opatowa do Niska przygotowywana jest dokumentacja.

Przeczytaj także: S12 i S74. Przetarg po zmianie lokalizacji węzła Kozenin

Pierwsze pytanie brzmi: co dokładnie ma być przenoszone. Masa, wymiary, kształt, materiał powierzchni i położenie środka ciężkości. Karton, worek, szyba, odlew i rolka folii wymagają różnych chwytaków, a chwytak w praktyce decyduje o przydatności urządzenia mocniej niż napęd. Gładka, nieporowata powierzchnia pozwala na chwyt podciśnieniowy. Detal o regularnym kształcie przyjmie chwytak szczękowy. Element ferromagnetyczny można chwycić magnetycznie. Jeśli na stanowisku występuje kilka typów detali, trzeba od razu założyć wymienność chwytaka albo chwytak specjalny projektowany pod konkretną rodzinę elementów.

Krok 2. Udźwig z zapasem, ale bez przesady

Współczesne manipulatory przemysłowe obsługują ładunki od kilku do kilkuset kilogramów. Udźwig dobiera się do najcięższego ładunku w procesie, a przy konfiguracji trzeba pamiętać, że chwytak również obciąża ramię. Przewymiarowanie ma swoją cenę: większe urządzenie zajmuje więcej miejsca i kosztuje więcej w zakupie oraz eksploatacji. Niedowymiarowanie kończy się pracą na granicy parametrów i szybszym zużyciem.

Krok 3. Zasięg i przestrzeń robocza

Narysuj stanowisko z góry: punkt pobrania, punkt odłożenia, droga między nimi, przeszkody. Zasięg manipulatora liczy się od osi obrotu do punktu chwytu, a przestrzeń robocza to zwykle wycinek koła. Do tego dochodzi wysokość podnoszenia i obszary kolizyjne z wyposażeniem hali. Na tym etapie rozstrzyga się zabudowa: ramię przegubowe na słupie lub podwieszone pod konstrukcję nośną przy jednym stanowisku, manipulator suwnicowy mocowany do dźwigara, gdy potrzebna jest większa przestrzeń robocza bez zajmowania posadzki, teleskopowy, gdy zwykły manipulator linkowy pod suwnicą miałby za mały zasięg, albo mobilny, gdy jedno urządzenie ma obsłużyć kilka stanowisk. Wariant mobilny kupuje się kosztem udźwigu i stabilności.

Krok 4. Napęd wynika z infrastruktury i precyzji

Trzy pytania załatwiają większość przypadków. Czy zakład ma wydajną i szczelną instalację sprężonego powietrza? Jeśli tak, napęd pneumatyczny wchodzi tanio: prosta, solidna budowa, odporność na trudne warunki, obsługa ciężkich ładunków, także tam, gdzie nie ma dostępu od góry, na przykład przy wkładaniu detali do obrabiarki. Jakiej precyzji wymaga proces? Dokładne pozycjonowanie i zmienna masa detali wskazują na napęd elektryczny z lekką konstrukcją linkową: najwyższa precyzja, niska bezwładność, automatyczne wyważanie ładunku i najbardziej rozbudowane funkcje bezpieczeństwa. Jaka jest powierzchnia ładunku? Płaska, gładka lub delikatna to teren rozwiązania podciśnieniowego, najlżejszego i najszybszego w przeładunku, w którym o bezpieczeństwie chwytu decyduje przede wszystkim chwytak. Układ podwieszenia idzie zwykle w parze z napędem: sztywne ramię, typowe dla pneumatyki, przejmuje moment reakcyjny i prowadzi ładunek także poza osią urządzenia kosztem większej bezwładności, a układ wahliwy (linkowy), typowy dla napędu elektrycznego, wygrywa lekkością i szybkością manewru.

Krok 5. Tempo pracy i liczba cykli

Liczba podniesień na zmianę przekłada się na wymaganą dynamikę urządzenia i na koszty eksploatacji. Przy małej liczbie cykli prosty manipulator spełni zadanie. Przy intensywnej pracy znaczenia nabierają czas reakcji, prędkość podnoszenia i to, czy operator po ośmiu godzinach wciąż prowadzi ładunek bez zmęczenia. Manipulator pozostaje narzędziem w rękach człowieka. Jeśli proces jest w pełni powtarzalny i niezmienny, właściwym kierunkiem może być robotyzacja zamiast większego manipulatora.

Krok 6. Bezpieczeństwo i formalności

Urządzenie musi spełniać wymagania Dyrektywy Maszynowej i nosić znak CE. Poza zgodnością formalną liczy się to, co urządzenie robi z ładunkiem w nietypowej sytuacji. Chwytaki pod napęd elektryczny mogą podnieść ładunek dopiero po potwierdzeniu poprawnego chwytu. Sam napęd podciśnieniowy ma niewiele wbudowanych zabezpieczeń, dlatego przy szybach konieczne jest ciągłe monitorowanie podciśnienia, a o bezpieczeństwie decyduje dobrany chwytak. Na etapie odbioru sprawdza się też, czy strefa pracy manipulatora nie koliduje z ciągami komunikacyjnymi i stanowiskami sąsiednimi.

Typowe błędy, które widać po wdrożeniu

• Dobór wyłącznie po udźwigu. Pominięcie geometrii ładunku i chwytaka kończy się urządzeniem, które udźwignie, ale nie chwyci.
• Zignorowanie tempa pracy. Manipulator o zbyt małej dynamice staje się wąskim gardłem linii.
• Brak analizy przestrzeni. Kolizje ramienia z konstrukcją hali wymuszają kosztowne zmiany montażu.
• Zakup bez planu serwisowego. Przestój nieserwisowanego urządzenia zatrzymuje całe stanowisko.
• Pominięcie masy chwytaka przy obliczaniu udźwigu.
• Napęd pneumatyczny przy nieszczelnej instalacji, która podnosi koszty energii.

Najpewniejszą drogą pozostaje analiza konkretnego stanowiska razem z dostawcą, który obejrzy detal, zmierzy przestrzeń i policzy wariant. Gotowe rozwiązania do transportu bliskiego podzielone według typu ładunku (kartony, worki, rolki, elementy stalowe, szyby, blachy, skrzynki, palety) to dobry punkt wyjścia do rozmowy. DHC z Katowic dobiera i serwisuje te urządzenia od ponad 30 lat jako wyłączny polski dystrybutor INDEVA i oficjalny partner DEMAG, z serwisem na terenie całej Polski. Więcej na dhc.pl.

Żuraw wieżowy pracuje na znacznej wysokości i często przemieszcza ciężkie ładunki nad obszarem, na którym znajdują się pracownicy, maszyny oraz inne obiekty. Operator musi mieć na uwadze położenie ładunku, ograniczoną widoczność oraz komunikację z osobami odpowiedzialnymi za jego prawidłowe podwieszenie i kierowanie ruchem.

Istnieją trzy podstawowe czynniki, które mają wpływ na bezpieczeństwo pracy z żurawiem wieżowym.

1. Wysokość – żuraw wykonuje operacje podnoszenia i przemieszczania ładunków na dużej wysokości. Wymaga to zachowania szczególnej ostrożności oraz właściwego kontrolowania ruchu urządzenia i położenia ładunku.
2. Warunki pogodowe – wiatr, opady czy ograniczona widoczność utrudniają realizację prac. Szczególne znaczenie mają silne podmuchy, które mogą wpływać na zachowanie podnoszonego ładunku i możliwość bezpiecznej eksploatacji żurawia.
3. Bliskość ludzi oraz innych maszyn – żuraw często pracuje w bezpośrednim sąsiedztwie pracowników, pojazdów oraz innych maszyn budowlanych. To sprawia, że konieczne jest odpowiednie zorganizowanie strefy pracy oraz koordynowanie ruchów urządzenia z pozostałymi pracami prowadzonymi na budowie.

Połączenie tych czynników sprawia, że praca żurawiem wieżowym wymaga odpowiedniego przygotowania, doświadczenia oraz konsekwentnego przestrzegania zasad BHP. Bezpieczeństwo zależy zarówno od stanu technicznego urządzenia, jak i właściwej organizacji pracy na całym placu budowy.

Kto i na jakich zasadach może obsługiwać żuraw wieżowy w Polsce?

O tym, kto może obsługiwać żurawia wieżowego, decydują przepisy dotyczące kwalifikacji wymaganych do obsługi urządzeń transportu bliskiego oraz przepisy BHP przy obsłudze żurawi wieżowych. Kwestie bezpieczeństwa reguluje m.in. Rozporządzenie Ministra Przedsiębiorczości i Technologii z 22 października 2018 r.

W praktyce żurawia wieżowego może obsługiwać odpowiednio przeszkolona osoba, która uzyskała wymagane uprawnienia. Kandydat musi ukończyć szkolenie na operatora żurawi wieżowych, a następnie zdać egzamin przed komisją Urzędu Dozoru Technicznego (składa się on z części teoretycznej i praktycznej).

Szkolenie przygotowuje do bezpiecznej obsługi maszyny i obejmuje m.in. jego budowę, mechanizmy, napęd i sterowanie, sprzęt przeładunkowy, urządzenia zabezpieczające oraz zasady eksploatacji. Kandydat powinien również znać zasady BHP przy pracy żurawiem i potrafić prawidłowo organizować stanowisko pracy.

Uwaga! Operator żurawia musi umieć dokonać oceny stanu technicznego urządzenia, dobrać odpowiedni osprzęt do przeładunku i stosować się do poleceń sygnalisty (osoby odpowiedzialnej za kierowanie ruchem ładunku).

Najważniejsze zasady bezpieczeństwa podczas eksploatacji żurawia

Zasady BHP przy pracy żurawiem obejmują zarówno przygotowanie urządzenia, jak i sposób prowadzenia konkretnych operacji. W praktyce szczególne znaczenie mają:

• stan techniczny żurawia – do pracy można wykorzystywać wyłącznie sprawne urządzenia, posiadające wymagane badania techniczne;
• uprawnienia operatora żurawia – maszyna może być obsługiwana tylko przez osobę posiadającą odpowiednie kwalifikacje;
• warunki pracy operatora – należy zapewnić mu właściwą temperaturę w kabinie oraz możliwość stałej komunikacji z sygnalistą;
• warunki atmosferyczne – przy silnym wietrze należy przerwać pracę żurawia (urządzenie powinno być wyposażone w rozwiązanie umożliwiające kontrolę prędkości wiatru na wysokości wysięgnika);
• zabezpieczenie terenu – strefa pracy żurawia powinna być odpowiednio wyznaczona i niedostępna dla osób nieupoważnionych;
• widoczność – żuraw i teren budowy muszą być odpowiednio oświetlone podczas pracy w warunkach ograniczonej widoczności.

Bardzo ważne jest także wiatrowanie żurawia wieżowego, czyli właściwe przygotowanie i zabezpieczenie urządzenia na czas przerwy w pracy lub po jej zakończeniu. Polega ono m.in. na ustawieniu żurawia w pozycji przewidzianej do postoju, tak aby jego konstrukcja mogła swobodnie reagować na działanie wiatru i była odpowiednio zabezpieczona przed jego skutkami.

Najczęstsze przyczyny wypadków. Jak firma z doświadczeniem minimalizuje ryzyko awarii?

Zagrożenia mogą wynikać zarówno z błędów podczas obsługi, jak i z niewłaściwej organizacji pracy czy zaniedbań związanych ze stanem technicznym urządzenia. Z tego powodu istotne jest regularne kontrolowanie sprzętu, przestrzeganie instrukcji producenta oraz odpowiednie przygotowanie osób uczestniczących w pracach.

Duże znaczenie ma również zaplecze techniczne firmy odpowiedzialnej za sprzęt. Mowa tu np. o własnym zakładzie remontowo-ślusarskim, który pozwala sprawniej realizować prace związane z utrzymaniem i naprawą urządzeń. Istotne są także regularne przeglądy oraz kontrola stopnia wykorzystania resursu, która pozwala ocenić zużycie urządzenia i odpowiednio zaplanować dalszą eksploatację.

Bezpieczeństwo zwiększa również konsekwentne przestrzeganie procedur. Nawet doświadczony operator nie powinien kontynuować pracy w sytuacji, gdy warunki techniczne, pogodowe lub organizacyjne nie pozwalają na bezpieczne wykonanie zadania.

FAQ – najczęściej zadawane pytania

Kto może zostać operatorem żurawia wieżowego?

Osoba, która przejdzie odpowiednie szkolenie i uzyska zaświadczenie kwalifikacyjne UDT uprawniające do obsługi żurawi wieżowych.

Na czym polega wiatrowanie żurawia wieżowego?

Wiatrowanie polega na odpowiednim zabezpieczeniu żurawia po zakończeniu pracy, zgodnie z instrukcją producenta, tak aby cała konstrukcja mogła bezpiecznie pozostawać w warunkach wiatrowych.

Czy operator może przerwać pracę z powodu warunków pogodowych?

Tak. Jeżeli warunki pogodowe przekraczają dopuszczalne wartości określone dla danego urządzenia, praca powinna zostać wstrzymana.

• Geosyntetyki to cała grupa produktów. Jedne przepuszczają wodę (geowłókniny), inne ją zatrzymują (geomembrany).

• Wybór zależy od tego, jakie zadanie ma spełnić materiał, jaki jest grunt i wilgotność oraz jak duże będą obciążenia.

• Sama gramatura ani cena nie wystarczą, żeby ocenić, czy produkt się sprawdzi.

Jakie są rodzaje geosyntetyków?

Każdy rodzaj geosyntetyku działa inaczej i nie zawsze można je stosować zamiennie. Często za to współpracują w jednej konstrukcji. Przykład z podjazdu: geowłóknina leży na gruncie i nie pozwala, żeby ziemia mieszała się z kamieniami. Ułożona na niej geokrata trzyma kruszywo w miejscu, więc nie rozjeżdża się ono pod kołami samochodu.

Warto wiedzieć, czym filtracja różni się od drenażu, bo te pojęcia łatwo pomylić. Filtracja działa jak sito: woda przechodzi przez materiał, a drobinki ziemi zostają po drugiej stronie. Drenaż to zbieranie wody i odprowadzanie jej dalej, np. do rury lub studni. Materiał, który dobrze filtruje, nie zawsze sam odprowadzi tyle wody, ile trzeba.

Gdzie stosuje się geosyntetyki?

Zastosowanie geosyntetyków zależy od problemu, który trzeba rozwiązać. Przy drogach i podjazdach chodzi zwykle o to, by warstwy się nie mieszały, a nawierzchnia się nie zapadała. Przy zbiornikach i skarpach ważniejsze jest panowanie nad wodą i ochrona przed rozmywaniem.

Najczęstsze zastosowania:

• Drogi, podjazdy i parkingi: geowłóknina oddziela grunt od warstwy kamieni, a odpowiednio dobrana geokrata lub geosiatka stabilizuje kruszywo, dzięki czemu nawierzchnia mniej się odkształca.

• Skarpy i nasypy: geosyntetyki chronią powierzchnię przed wymywaniem przez deszcz albo wzmacniają cały nasyp.

• Drenaż: geowłóknina nie wpuszcza drobnej ziemi do warstwy odwadniającej, więc drenaż się nie zamula i dłużej sprawnie odprowadza wodę.

• Zbiorniki: geomembrana uszczelnia dno i brzegi, a geowłóknina ułożona pod nią chroni ją przed przebiciem.

Każda warstwa w konstrukcji ma swoje zadanie i jedna nie zastąpi drugiej. Geowłóknina pod geomembraną chroni ją przed uszkodzeniem, ale sama nie uszczelni zbiornika. Podobnie zabezpieczenie powierzchni skarpy przed rozmywaniem nie zwalnia ze sprawdzenia, czy cała skarpa jest stabilna.

Jak dobrać geosyntetyki i gdzie szukać wsparcia?

Dobór geosyntetyku najlepiej zacząć od określenia, jakie zadanie ma spełnić materiał i na jakim gruncie będzie leżał. Przed zakupem warto przejść przez kilka kroków:

1. Określ zadanie materiału: oddzielenie warstw, filtrowanie wody, wzmocnienie gruntu czy uszczelnienie.

2. Sprawdź grunt: czy jest mokry, gliniasty, piaszczysty, czy stoi w nim woda.

3. Oszacuj obciążenie: ruch pieszy, samochód osobowy czy ciężki sprzęt.

4. Weź pod uwagę kruszywo i sposób wykonania: ostre kamienie i ciężki sprzęt na budowie mogą uszkodzić słabszy materiał.

5. Porównaj parametry na karcie produktu, a nie tylko gramaturę i cenę.

Geosyntetyki nie zastąpią dobrze przygotowanego podłoża, porządnego zagęszczenia warstw ani zaprojektowanego odwodnienia. Pomagają tym rozwiązaniom działać dłużej i skuteczniej.

Parametry produktu warto oceniać pod kątem konkretnego zastosowania. Jeśli materiał ma filtrować, ważne są wielkość porów (czyli to, jak drobne cząstki zatrzymuje) i wodoprzepuszczalność (ile wody przepuszcza). Jeśli ma wzmacniać grunt, liczy się wytrzymałość na rozciąganie i to, jak bardzo materiał się wydłuża pod obciążeniem. Przydaje się też odporność na uszkodzenia podczas układania. Gramatura, czyli masa metra kwadratowego materiału, to tylko jedna z cech i nie opisuje wszystkich tych właściwości.

Jakie parametry wskazuje producent dla typowych zastosowań?

Dla kilku typowych zastosowań AG Geosynthetics podaje na stronach swoich produktów konkretne wartości. Mogą one posłużyć jako punkt wyjścia do rozmowy z doradcą lub projektantem.

Dla przydomowego podjazdu producent nie podaje jednej gramatury, bo dobór zależy od rodzaju gruntu i przewidywanego obciążenia. W takiej sytuacji warto skorzystać z doradztwa technicznego.

Dane według stron produktów AG Geosynthetics, stan na październik 2026 r.

Wsparcie w doborze materiałów oferuje AG Geosynthetics, producent geowłókniny, geokraty i obrzeży trawnikowych. Geowłókniny ALTEX powstają z polipropylenu (PP) lub poliestru (PES) w gramaturach od 100 do 300 g/m² i w odmianach dopasowanych do zadania: separacyjnej, filtracyjnej, drenażowej, drogowej i do oczka wodnego. Geokraty AT CELL wykonane są z polietylenu wysokiej gęstości (HDPE) i mają komórki o wysokości od 25 do 300 mm. Producent podaje ich przewidywaną trwałość na co najmniej 100 lat w gruntach naturalnych o pH 4–9 i temperaturze poniżej 25°C. Ofertę uzupełniają obrzeża trawnikowe AT BORD. Doradztwo techniczne AG Geosynthetics obejmuje dobór i zastosowanie produktów, dzięki czemu rozwiązanie odpowiada wymaganiom konkretnej inwestycji.

FAQ

Czy geosyntetyki przepuszczają wodę?

To zależy od rodzaju materiału. Geowłókniny przepuszczają wodę i mogą działać jak filtr, a geomembrany są szczelne i wodę zatrzymują. O wyborze decyduje to, co ma robić dana warstwa.

Czym różni się geowłóknina od geokraty?

Geowłóknina to płaski materiał przypominający filc. Oddziela warstwy, filtruje wodę i chroni inne materiały. Geokrata komórkowa to przestrzenna konstrukcja z komórek podobnych do plastra miodu, która trzyma kruszywo lub ziemię w miejscu. Oba materiały często pracują razem, np. pod podjazdem.

Czy przy wyborze geowłókniny wystarczy patrzeć na gramaturę?

Nie. Gramatura mówi tylko, ile waży metr kwadratowy materiału. Dwie geowłókniny o tej samej gramaturze mogą mieć inną wytrzymałość i inaczej przepuszczać wodę. Dlatego warto sprawdzić też parametry mechaniczne i hydrauliczne oraz wymagania projektu.

Projektowanie potrwa 10 miesięcy, a budowa – 22 miesiące, z wyłączeniem przerw zimowych od 16 grudnia do 15 marca. Według harmonogramu kierowcy mają skorzystać z trasy w 2030 r.

Powstanie autostrada z dwiema jezdniami i dwoma pasami ruchu w każdym kierunku. Zaplanowano rezerwę pod trzeci pas, obiekty inżynierskie, drogi lokalne, system odwodnienia, oświetlenie oraz infrastrukturę dla pieszych i rowerzystów. W projekcie przewidziano też m.in. bariery energochłonne i przejścia dla zwierząt.

Odcinek Biała Podlaska–Kijowiec połączy się z trasą Kijowiec–Dobryń, na którą umowę podpisano w czerwcu 2026 r. Autostrada ma docelowo prowadzić do węzła Dobryń, skąd drogą krajową nr 68 będzie można dojechać do terminala granicznego w Koroszczynie.

Przeczytaj także: A4 Katowice–Kraków bez opłat dla osobówek. Rusza projekt poszerzenia

W ramach WRB ma powstać lądowa część układu wody chłodzącej. Rurociągi poboru i zrzutu wody morskiej zostaną poprowadzone metodą bezwykopową pod plażą i dnem Bałtyku. W komunikacie PEJ podano, że ten element został zakwalifikowany przez Prezesa Państwowej Agencji Atomistyki jako niemający istotnego znaczenia dla bezpieczeństwa jądrowego i ochrony radiologicznej. Jego budowa może więc rozpocząć się przed uzyskaniem zezwoleń dla zasadniczych obiektów elektrowni.

Jeśli pozwolenie na WRB zostanie wydane, umożliwi rozpoczęcie objętych nim prac przed główną fazą inwestycji. PEJ przygotowują się do złożenia w 2027 r. wniosku o pozwolenie na budowę elektrowni. Projekt zakłada trzy reaktory AP1000 o łącznej mocy 3750 MWe.

►Najcięższe elementy elektrowni, m.in. zbiorniki reaktorów i wytwornice pary, mają być dostarczane drogą morską. W tym celu zaplanowano terminal przeładunkowy MOLF: stały pomost żelbetowy na stalowych palach o długości około 1112 m, z czego około 970 m znajdzie się na morzu.

Przeczytaj także: Elektrownia jądrowa. Tu rozładują największe elementy. Kluczowa decyzja

Po tym etapie osad z płytkiej, przybrzeżnej strefy wyłożonej geowłókniną oraz z najbardziej zamulonych miejsc wybiorą koparki. Przy wlocie kolektora warstwa mułu sięga miejscami 60 cm, przy średniej wynoszącej około 30 cm. Po wyschnięciu urobek zostanie przekazany do zagospodarowania.

Przed rozpoczęciem robót odłowiono 1242 ryby i przeniesiono je do sąsiedniego zbiornika Orłowska. Teren zabezpieczono również siatką i pułapkami, by chronić płazy. Gdańskie Wody ocenią skuteczność refulacji i możliwość wykorzystania jej w innych lokalizacjach.

►Gdańskie Wody to miejska spółka, która administruje gdańskimi zbiornikami retencyjnymi, monitoruje poziom wód i dba o kanalizację deszczową oraz ochronę przeciwpowodziową miasta.

Przeczytaj takze: Sztuczna inteligencja pomoże badać jakość wód. Projekt za 22 mln zł

Pod koniec 2025 r. Wody Polskie udostępniły inwestorom wykaz blisko 4 tys. lokalizacji o potencjale hydroenergetycznym. Według Gospodarstwa projekty mają wykorzystywać istniejącą infrastrukturę, bez budowy nowych zapór.

Przykładem jest mała elektrownia wodna w Janowicach na Odrze. Zbudował ją prywatny inwestor na gruncie dzierżawionym od Wód Polskich, przy istniejącym stopniu wodnym. Energetyka wodna może być stabilnym uzupełnieniem energetyki słonecznej i ważnym elementem lokalnego bezpieczeństwa energetycznego – powiedział prezes Wód Polskich Mateusz Balcerowicz, wskazując na przykład Janowic jako model możliwy do rozwijania w innych częściach kraju.

Przeczytaj także: BC-Wind. Gigantyczne monopale dotarły do Świnoujścia. Mają nawet 89 m długości

Inwestycja, której całkowity koszt oszacowano na ponad 250 mln zł, uwzględnia także nowe chodniki, drogi rowerowe i ciągi pieszo-rowerowe. Przy ul. Opolskiej ma powstać parking Park&Ride na około 200 samochodów, z miejscami dla osób z niepełnosprawnościami i infrastrukturą dla rowerów.

Miasto przygotowuje się do uzyskania decyzji ZRID. Równolegle opracowuje materiały do przetargu na roboty budowlane. Dofinansowanie pochodzi z programu Fundusze Europejskie na Infrastrukturę, Klimat, Środowisko 2021–2027 (FEnIKS).

Przeczytaj także: Kraków Prądnik Czerwony. Umowa na budowę przystanku SKA

W praktyce budowlanej warto oddzielić trzy pojęcia. Objętość geometryczna to wynik obliczony z wymiarów elementu. Ilość zamawiana obejmuje dodatkowo uzasadniony zapas. Ilość wbudowana to rzeczywista objętość mieszanki, która znalazła się w konstrukcji.

Te wartości rzadko są identyczne. Wykop może być miejscami szerszy, szalunek może się odkształcić, a podłoże pod płytę nie zawsze ma idealny poziom.

Beton oblicza się i zamawia w metrach sześciennych. Jeden metr sześcienny to 1000 litrów. Sama powierzchnia w m² nie mówi jeszcze, ile mieszanki potrzeba. Trzeba znać grubość elementu.

Podstawowy wzór na objętość betonu

Dla prostopadłościennej płyty, ławy lub podestu stosujemy prosty wzór:

objętość = długość × szerokość × grubość

Wszystkie wymiary należy wcześniej przeliczyć na metry. Grubość 10 cm to 0,10 m, 12 cm to 0,12 m, a 15 cm to 0,15 m.

Jeżeli taras ma 6 m długości, 4 m szerokości i projektowaną grubość 12 cm, jego objętość geometryczna wynosi:

6 × 4 × 0,12 = 2,88 m³

To jeszcze nie jest automatycznie ilość do zamówienia. Najpierw trzeba sprawdzić rzeczywiste wymiary deskowania, poziomy podłoża, ewentualne pogrubienia krawędzi oraz sposób podania mieszanki. Dopiero potem dobiera się zapas.

Warto też podkreślić, że kalkulator ilości betonu nie służy do projektowania grubości. Jeżeli nie wiadomo, czy podjazd powinien mieć 12, 15 czy 18 cm, problem nie jest obliczeniowy, lecz konstrukcyjny. Grubość zależy między innymi od obciążeń, nośności podłoża, układu warstw, odwodnienia, zbrojenia i przewidzianych dylatacji.

Pomiar należy wykonać po przygotowaniu miejsca

Obliczenia wykonane na początku inwestycji są przydatne do budżetu. Zamówienie warto jednak zweryfikować po zakończeniu robót ziemnych, wykonaniu podbudowy i ustawieniu deskowania. Dopiero wtedy widać rzeczywiste gabaryty.

Przed pomiarem trzeba sprawdzić:

• długość i szerokość wewnątrz szalunku;
• poziom podbudowy w kilku punktach;
• grubość minimalną i maksymalną;
• lokalne pogrubienia, żebra, obrzeża i stopy;
• duże otwory lub elementy wypierające beton;
• przejścia instalacyjne;
• to, czy wszystkie fragmenty będą betonowane jednocześnie.

Pomiar jednego narożnika nie wystarczy. Każdy dodatkowy centymetr średniej grubości na powierzchni 30 m² oznacza 0,3 m³ betonu.

Jak liczyć beton na płyty, tarasy, chodniki i podjazdy?

Regularną płytę dzielimy na prostokąty, obliczamy każdy z nich osobno, a następnie sumujemy wyniki. Jest to bezpieczniejsze niż mnożenie największej długości przez największą szerokość, ponieważ taki skrót może uwzględnić powierzchnie, których w rzeczywistości nie ma.

Jeżeli chodnik biegnie wokół narożnika domu, można rozdzielić go na dwa odcinki. Trzeba jednak uważać, aby pole w narożniku nie zostało policzone dwukrotnie. Podobnie postępuje się z tarasem w kształcie litery L, płytą pod altanę albo poszerzeniem podjazdu.

Przy stałym, liniowym spadku można posłużyć się średnią grubością:

średnia grubość = (grubość minimalna + grubość maksymalna) ÷ 2

Jeżeli płyta ma 20 m², a jej grubość zmienia się równomiernie od 10 do 14 cm, średnia wynosi 12 cm. Objętość geometryczna to zatem:

20 × 0,12 = 2,40 m³

Metoda średniej jest poprawna tylko wtedy, gdy zmiana grubości ma w przybliżeniu charakter liniowy. Przy miejscowych zagłębieniach lub nierównej podbudowie lepiej podzielić powierzchnię na mniejsze pola i dla każdego przyjąć osobną średnią.

Jak obliczyć beton na ławy i stopy fundamentowe?

Objętość prostej ławy otrzymujemy przez pomnożenie jej łącznej długości, szerokości i wysokości. Dla 36 m ławy o przekroju 40 × 30 cm obliczenie wygląda następująco:

36 × 0,40 × 0,30 = 4,32 m³

Jeżeli w projekcie występują ławy o różnych przekrojach, każdą grupę trzeba policzyć oddzielnie. Do wyniku dodaje się następnie objętość stóp, pogrubień i innych elementów wykonywanych w tym samym etapie.

Stopa o wymiarach 80 × 80 cm i wysokości 35 cm ma objętość:

0,80 × 0,80 × 0,35 = 0,224 m³

Cztery takie stopy wymagają geometrycznie 0,896 m³ mieszanki. Nie należy zaokrąglać każdej stopy osobno do 0,3 m³, ponieważ po zsumowaniu powstałby sztucznie zawyżony zapas. Najpierw sumujemy dokładne wartości, a zaokrąglenie wykonujemy na końcu.

Przy betonowaniu bezpośrednio w gruncie niepewność jest większa niż przy szczelnym szalunku. Ściany wykopu bywają nieregularne, a grunt może się osypywać. W takiej sytuacji najlepiej zmierzyć szerokość i głębokość w wielu miejscach już po wykonaniu wykopu. Wymiary z projektu pozostają podstawą konstrukcji, ale mogą nie opisywać całej objętości, którą wypełni mieszanka.

Ile betonu potrzeba do osadzenia słupków?

Otwór o przekroju kołowym liczymy jak walec:

objętość = 3,1416 × promień² × głębokość

Promień to połowa średnicy. Dla otworu o średnicy 25 cm i głębokości 80 cm otrzymujemy:

3,1416 × 0,125² × 0,80 = około 0,039 m³

Osiem identycznych otworów daje około 0,314 m³. Jeżeli w każdym znajduje się słupek, jego objętość teoretycznie wypiera część betonu. W małych pracach różnicę często pochłaniają jednak nierówności ścian otworu. Przy dużych przekrojach słupów warto policzyć objętość wypieraną osobno zamiast opierać się na takim uproszczeniu.

Otwory wykonane świdrem są zwykle bardziej regularne niż wykopywane ręcznie. Dlatego procentowy zapas nie powinien być taki sam w obu przypadkach.

Jak policzyć beton na schody?

Schody są jednym z częstszych źródeł błędów, ponieważ ich objętości nie należy liczyć jak pełnego prostopadłościanu obejmującego całą bryłę. Metoda zależy od konstrukcji.

Schody na gruncie można podzielić na kolejne prostopadłościany odpowiadające rzeczywiście betonowanym stopniom. W schodach płytowych oblicza się osobno płytę biegową, kliny stopni oraz spoczniki. Jeżeli spód biegu jest nachylony, potrzebna jest jego rzeczywista długość, którą można wyznaczyć z twierdzenia Pitagorasa na podstawie rzutu poziomego i różnicy wysokości.

W praktyce najbezpieczniej skorzystać z przekroju konstrukcyjnego. Suma pól przekroju pomnożona przez szerokość biegu daje objętość. Przy bardziej złożonych schodach, zabiegach i zmiennej szerokości wynik powinien zweryfikować wykonawca lub projektant. Prosty kalkulator internetowy łatwo pomija płytę spocznikową, duszę schodów albo inne elementy konstrukcji.

Ile zapasu betonu dodać?

Popularna rada mówi, aby zawsze dodać 10 procent. Jest prosta, ale nie zawsze racjonalna. Przy dużej, równej płycie w szczelnym deskowaniu może prowadzić do kosztownej nadwyżki. Przy nieregularnym wykopie 10 procent może z kolei okazać się niewystarczające.

W praktyce spotyka się następujące orientacyjne podejście:

• przy dokładnie wymierzonym, szczelnym szalunku i równym podłożu zapas może wynosić około 2 do 5 procent;
• przy typowych pracach wokół domu, gdzie występują niewielkie nierówności, często przyjmuje się około 5 do 8 procent;
• przy wykopach w gruncie, skomplikowanej geometrii lub dużej niepewności potrzebna może być większa rezerwa ustalona po pomiarze.

Nie są to wartości wynikające z jednej normy. To praktyczne przedziały, które trzeba dopasować do jakości pomiaru, technologii podawania i ryzyka na budowie. Osobno należy uwzględnić straty związane z pompą, jeżeli producent lub operator wskazuje taką konieczność.

Najlepsza metoda polega na przypisaniu zapasu do konkretnych elementów. Dla tarasu w deskowaniu można zastosować mniejszą rezerwę, a dla ręcznie kopanych otworów pod słupki większą. Dopiero potem sumuje się wartości. Dzięki temu nie zawyża się całego zamówienia z powodu jednego niepewnego fragmentu.

Przykładowe obliczenie dla kilku prac wokół domu

Załóżmy, że inwestor planuje wykonać podczas jednego etapu:

• taras o wymiarach 6 × 4 m i grubości 12 cm;
• chodnik długości 14 m, szerokości 1,2 m i grubości 10 cm;
• płytę pod urządzenie o wymiarach 2,2 × 1,5 m i grubości 15 cm;
• osiem otworów pod słupki o średnicy 25 cm i głębokości 80 cm.

Objętość tarasu wynosi 2,88 m³. Chodnik wymaga 1,68 m³. Płyta pod urządzenie ma 0,495 m³, a otwory około 0,314 m³. Łączna objętość geometryczna to:

2,88 + 1,68 + 0,495 + 0,314 = 5,369 m³

Po ponownym pomiarze deskowania i podłoża inwestor może przyjąć na przykład 5 procent rezerwy dla regularnych płyt oraz 10 procent dla ręcznie wykonanych otworów. Wtedy obliczenie wygląda następująco:

(2,88 + 1,68 + 0,495) × 1,05 + 0,314 × 1,10 = około 5,65 m³

Wynik można uzgodnić z dostawcą i dopasować do sposobu odbioru lub dostawy. Podane grubości służą wyłącznie pokazaniu obliczeń i nie są zaleceniem projektowym.

Zbrojenie, przepusty i beton z worków

W typowych małych elementach nie odlicza się objętości prętów ani cienkich rur, ponieważ jest niewielka wobec całej konstrukcji. Trzeba natomiast odjąć duże pustki, kanały, studzienki i prefabrykaty, jeżeli ich objętość jest istotna dla zamówienia.

Liczby worków suchej mieszanki nie oblicza się wyłącznie na podstawie masy opakowania. Należy sprawdzić w karcie technicznej wydajność gotowej mieszanki w litrach. Jeżeli wynosi ona przykładowo 12 litrów z worka, na 1 m³ potrzeba teoretycznie około 84 opakowań. Przy większej objętości warto porównać koszt i czas ręcznego mieszania z odbiorem gotowego betonu.

Objętość to nie pełna specyfikacja betonu

Prawidłowe wyliczenie 3,5 m³ nie odpowiada jeszcze na pytanie, jaki beton zamówić. Aktualne normy z rodziny PN-EN 206 rozróżniają między innymi klasy wytrzymałości, klasy ekspozycji i wymagania dotyczące właściwości mieszanki. Polski Komitet Normalizacyjny w 2026 roku opublikował PN-EN 206-1 i PN-EN 206-2, które dotyczą właściwości, wymagań, kontroli produkcji i oceny zgodności.

W zamówieniu mogą mieć znaczenie:

• klasa wytrzymałości na ściskanie;
• klasa ekspozycji wynikająca z warunków użytkowania;
• konsystencja dopasowana do transportu, podawania i zagęszczania;
• maksymalny wymiar kruszywa;
• wymagania dotyczące mrozoodporności, wodoszczelności lub zawartości chlorków;
• ewentualne wymagania projektowe dotyczące składu i wykonania.

Beton na element zewnętrzny narażony na mróz i środki odladzające może wymagać innej specyfikacji niż podkład znajdujący się w suchym wnętrzu. Klasy betonu nie należy więc dobierać na podstawie ogólnej listy zastosowań z internetu. Podstawą jest projekt, specyfikacja lub decyzja osoby posiadającej odpowiednią wiedzę techniczną.

Na rynku nadal często używa się dawnych oznaczeń typu B20 czy B25. W dokumentacji spotkamy współczesne klasy zapisane na przykład jako C16/20 albo C20/25. Przy zamówieniu trzeba jednoznacznie potwierdzić, o jaki produkt chodzi, zamiast zakładać, że potoczne nazwy zawsze są interpretowane identycznie.

Mała ilość betonu także wymaga planu logistycznego

Jeden metr sześcienny zwykłego betonu waży w przybliżeniu ponad 2 tony, zależnie od składu i gęstości. Nawet 0,15 m³ może więc oznaczać około 350 kg samej mieszanki. Przed odbiorem trzeba sprawdzić dopuszczalną ładowność przyczepy lub pojazdu, masę pojemnika, sposób zabezpieczenia ładunku i możliwość bezpiecznego rozładunku.

Na placu powinny być wcześniej przygotowane deskowanie, zbrojenie, narzędzia, osoby do pracy oraz droga transportu mieszanki. Beton nie może czekać, aż inwestor skończy poprawiać podbudowę. Trzeba także przewidzieć miejsce na niewielką pozostałość, na przykład dodatkowy bloczek obciążeniowy lub element gospodarczy wykonany w przygotowanej formie. Nie wolno wylewać resztek na grunt ani do kanalizacji.

Nasza Stacja kruszyw i betonu BET-POL w Jejkowicach koło Rybnika umożliwia zakup małych partii od 0,15 m³. W ofercie znajdują się mieszanki suche, półsuche i mokre, betony określane handlowo klasami od B10 do B37, podsypki, zaprawy i stabilizacje. Przy niewielkiej realizacji możliwość odbioru ilości dopasowanej do etapu prac ogranicza konieczność przygotowywania wielu zarabiania na miejscu.

Najczęstsze błędy przy obliczaniu i zamawianiu betonu

Pierwszy błąd to pozostawienie centymetrów w obliczeniu. Mnożenie 6 m przez 4 m i 12 cm nie daje wyniku w metrach sześciennych, dopóki 12 cm nie zostanie zapisane jako 0,12 m.

Drugi błąd polega na przyjęciu nominalnej grubości bez sprawdzenia podbudowy. Każdy dodatkowy centymetr na powierzchni 50 m² oznacza 0,5 m³ betonu.

Trzeci to liczenie największego prostokąta zamiast rzeczywistego kształtu. Czwarty to pominięcie pogrubień, stóp i spoczników. Piąty to dodawanie zapasu do każdego fragmentu po wcześniejszym zaokrągleniu, co prowadzi do podwójnego zawyżenia.

Kolejnym poważnym błędem jest zamówienie wyłącznie „betonu B20” bez potwierdzenia pełnej specyfikacji. Równie niebezpieczne bywa samodzielne dolewanie wody na budowie w celu poprawienia urabialności. Zmienia ono stosunek wody do cementu i może pogorszyć wytrzymałość oraz trwałość. Ewentualna korekta konsystencji powinna odbywać się zgodnie z procedurą producenta, a nie na podstawie oceny przypadkowej osoby.

Dokładność pomiaru jest ważniejsza niż kalkulator

Obliczenie ilości betonu sprowadza się do podziału konstrukcji na proste bryły, przeliczenia jednostek i zsumowania objętości. Najwięcej uwagi wymaga nie wzór, lecz zebranie właściwych wymiarów. Pomiar po wykonaniu podbudowy i szalunku daje znacznie lepszą podstawę niż wartość odczytana wyłącznie z wstępnego szkicu.

Dobry wynik powinien uwzględniać realną geometrię, oddzielnie dobrany zapas i sposób transportu. Trzeba też pamiętać, że liczba metrów sześciennych mówi tylko, ile mieszanki potrzeba. O tym, czy wykonany element będzie trwały, decydują również właściwa specyfikacja betonu, przygotowanie podłoża, poprawne ułożenie, zagęszczenie, pielęgnacja oraz zgodność wykonania z projektem.

Autor
Rafał Furmanek
Właściciel / Dyrektor w BET-POL

Zieleń liści wynika przede wszystkim z obecności chlorofilu, który uczestniczy w fotosyntezie. Oprócz niego rośliny wytwarzają również inne barwniki, między innymi: 

• karotenoidy nadające żółte i pomarańczowe odcienie, 
• antocyjany odpowiedzialne za barwy czerwone, fioletowe i bordowe. 

Ich rozmieszczenie i proporcje wpływają na wygląd liści, tworząc charakterystyczne wzory i kontrasty. 

Poznaj popularne rośliny ozdobne z liści, które zachwycają bajecznie wybarwionymi wzorami i wyjątkowymi kolorami!

Kalatee i maranty 

Są znane z dobowych ruchów liści i często określane jako modlące się rośliny. Ich kolejną charakterystyczną cechą jest wyraźne wybarwienie liści, ozdobionych kontrastowymi pasami, plamami czy obwódkami. Niektóre odmiany mają ponadto purpurowe spody blaszek liściowych, dzięki czemu roślina zmienia wygląd zależnie od kąta patrzenia. 

Najlepiej rosną w rozproszonym świetle, stabilnej temperaturze i podłożu, które pozostaje lekko wilgotne, ale nie mokre. Są wrażliwe na przesuszenie bryły korzeniowej i niską wilgotność powietrza. 

Aglaonemy  

Aglaonemy występują w licznych odmianach, a ich liście mogą być zielone, srebrzyste, różowe, czerwone lub żółtawe. Bardzo często nakrapiane wybarwienie tych roślin przypomina malownicze pejzaże. To dobry wybór, jeśli zależy Ci na wyrazistych kolorach bez konieczności czekania na kwitnienie. 

Odmiany z dużą ilością jasnych lub różowych fragmentów, w przeciwieństwie do zielonych aglaonem, potrzebują większej ilości rozproszonego światła. Pamiętaj jednak, że ostre słońce uszkadza ich liście. 

Filodendrony 

Filodendrony oferują szeroki wybór form i wybarwień. Znajdziesz wśród nich zarówno gatunki pnące, jak i takie o rozetowym pokroju. Wśród kolorowych filodendronów obecnie bardzo popularne są: 

• filodendron czerwieniejący ‘Imperial Red’ ma młode liście w odcieniach czerwieni i bordo, które z czasem przybierają ciemnozieloną barwę, 
• filodendron pnący ‘Brasil’ wyróżnia się zielonymi blaszkami z żółtawymi lub limonkowymi fragmentami, 
• filodendron ‘Prince of Orange’ jest hybrydą wielu gatunków. Jego najbardziej charakterystyczną cechą jest pomarańczowe lub miedziane wybarwienie młodych liści. Z wiekiem stają się żółte lub zielonkawe. 

Wiele filodendronów dobrze radzi sobie w jasnym miejscu z rozproszonym światłem. Gatunki pnące można prowadzić przy podporze, dzięki czemu wytwarzają większe blaszki liściowe. 

Begonie ozdobne z liści

Begonie ozdobne z liści zachwycają różnorodnością kształtów i kolorów. Wśród nich znajdziesz gatunki o charakterystycznym unerwieniu, kontrastowych wzorach i nietypowych kształtach blaszek liściowych. Begonia królewska oraz jej liczne mieszańce zachwycają asymetrycznymi, często spiralnie skręconymi liśćmi, których powierzchnia może być pofalowana, metalicznie połyskująca lub ozdobiona kontrastowymi plamami. Begonia Masona wyróżnia się dużym, chropowatym ulistnieniem z ciemnym, taśmowatym wzorem na zielonym tle. Begonia koralowa ma wydłużone liście ozdobione srebrzystymi plamkami i kontrastującym czerwonym spodem. 

Begoniom należy zapewnić jasne stanowisko bez ostrego słońca oraz dbać o to, aby ich podłoże było stale delikatnie wilgotne, a jednocześnie dobrze napowietrzone. Ważna jest również dobra cyrkulacja powietrza, szczególnie gdy liście są gęsto ułożone. 

Podsumowanie 

Jeśli szukasz roślin, które będą dekoracyjne przez cały rok, zwróć uwagę na kalatee i maranty o wzorzystych liściach, kolorowe aglaonemy, filodendrony o zróżnicowanych kształtach oraz gęste begonie o niezwykłej fakturze lub połyskujących blaszkach. Dobierz gatunek do warunków w mieszkaniu i obserwuj nowe przyrosty – ich wygląd często podpowiada, czy roślina ma wystarczająco dużo światła i odpowiednie stanowisko do wzrostu. 

Korpus wału ma zostać zabezpieczony ekranem z folii PVC o grubości 1,5 mm, przykrytym warstwą gruntu o grubości 1 m. Powierzchnia ekranu wyniesie 77,2 tys. m².

Zamówienie obejmuje też modernizację sześciu przepustów wałowych. Zostaną uszczelnione bezwykopowo w technologii CIPP, na łącznej długości 173 m. W kanałach mają zostać zainstalowane rękawy z włókniny poliestrowej nasączonej żywicą albo z włókna szklanego ECR. Przewidziano żywice poliestrowe, winyloestrowe lub epoksydowe, a rękawy będą utwardzane termicznie lub promieniami UV. 

Roboty ziemne obejmą m.in. częściowy rozkop wału i ponowne uformowanie nasypu. Zamawiającym jest Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie, Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w Rzeszowie.

Przeczytaj także: Kamieniec Ząbkowicki: zapora ma być odsunięta od zabudowy miasta

Jednostki będą pracować w układzie CCGT. Spaliny z turbiny gazowej trafią do kotła odzysknicowego, gdzie wytworzona para napędzi turbinę parową. Obie turbiny będą napędzać generator. Według Enei sprawność netto układu przekroczy 62 proc. Bloki mają dostosowywać produkcję do zapotrzebowania i uzupełniać zmienną generację z OZE. Turbiny przystosowano do współspalania wodoru, który może stanowić do 50 proc. strumienia paliwa.

Koszt inwestycji wynosi 8,05 mld zł, z czego 6,95 mld zł przypada na kontrakt obejmujący projektowanie, dostawy i budowę. Projekt ma zapewnione finansowanie, w tym kredyt inwestycyjny o wartości ok. 6,45 mld zł od konsorcjum BGK, PKO BP i Banku Pekao. Według inwestora do 75 proc. prac i dostaw mają zrealizować firmy działające w Polsce.

Przeczytaj także: Elektrociepłownia w Gdyni zyska 110 MW mocy przyłączeniowej

Roboty są częścią projektu FORTE, obejmującego przygotowanie sieci elektroenergetycznej do obsługi nowych odbiorców i inwestycji w Trójmieście. Program zakłada modernizację ośmiu głównych punktów zasilania oraz 17 linii 110 kV o łącznej długości ponad 70 km. Ma zapewnić 429 MW nowych możliwości przyłączeniowych; wartość zaplanowanych inwestycji wynosi blisko 280 mln zł.

Kotły elektrodowe przekształcają energię elektryczną w ciepło. Mogą też wykorzystywać okresowe nadwyżki energii z OZE.

Przeczytaj także: Ełk Bis dla Harmony Link. PSE podpisały kontrakt za 195,5 mln zł

Projekt obejmuje również obiekty nad potokami Majdan i Dąbrówka oraz wiadukt nad linią kolejową nr 96. Przewidziano przebudowę fragmentów dróg krajowych, powiatowych i gminnych. Przy DK87 powstanie rondo turbinowe; zaplanowano też trzy ronda zwykłe. Infrastruktura uzupełniająca obejmie drogi zbiorcze, trasy piesze i rowerowe, odwodnienie oraz zbiorniki retencyjne.

Prace, które mają potrwać do sierpnia 2029 r., wykona konsorcjum INTOP S.A. i Przedsiębiorstwa Drogowo-Mostowego z Dębicy. Wartość zadania wynosi blisko 242 mln zł. Dofinansowanie z Rządowego Funduszu Rozwoju Dróg to 153 mln zł.

Przeczytaj także: S19 na Podkarpaciu. Gotowy pomost rekordowej estakady [ZDJĘCIA]

Rozbudowa ma wykorzystywać rezerwę terenu w pasie zieleni między jezdniami. Dokumentacja obejmie też analizę potrzeb związanych z czterema miejscami obsługi podróżnych: Aleksandrowice, Morawica, Rudno i Grojec, a także założenia zmian na węźle Rudno. Zaplanowane zostaną również dostosowanie odwodnienia i rozbiórka bramek w Balicach.

Kontrakt podpisano z firmą Autostrada II z Katowic. 

Średni ruch na autostradzie przekracza obecnie 50 tys. pojazdów na dobę. Rozbudowę trasy między Krakowem a Katowicami podzielono na trzy odcinki. Fragment Brzęczkowice–Byczyna przygotowuje katowicki oddział GDDKiA, a dla odcinka Byczyna–Dulowa prowadzone będą odrębne prace projektowe. W tym rejonie rozważana jest obwodnica Chrzanowa i Trzebini; jeden z jej wariantów zakłada nowy węzeł Dulowa oraz dodatkowe jezdnie obsługujące ruch lokalny.

Przeczytaj także: S17. Wykonawca nie zamierza kontynuować budowy za 822 mln zł

Na trasie przebudowano ponad 50 przejazdów, dziewięć mostów i 90 przepustów. Powstały także wiadukt oraz tunel drogowy pod torami w Lachowicach. Nowy przystanek Żywiec Amfiteatr uzupełnia zmodernizowane stacje i przystanki: Stryszawę, Lachowice Centrum, Kurów Suski, Pewel Wielką, Pewel Wielką Centrum, Jeleśnię, Pewel Małą i Żywiec Sporysz. 

Odcinek Sucha Beskidzka–Żywiec jest częścią linii nr 97 łączącej Skawinę z Żywcem. Wcześniej zmodernizowano fragment między Skawiną a Suchą Beskidzką. Po zakończeniu prac cała trasa ze Skawiny do Żywca będzie zmodernizowana.

Przeczytaj także: Największe miasto w Polsce bez kolei odzyska połączenia. Inwestycja za 475 mln zł

Fragmenty te nie zostały objęte ostateczną decyzją środowiskową wydaną przez Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska 28 sierpnia 2026 r. Dokument dotyczy około 70 km S12 i S74 w woj. łódzkim.

Około 9-kilometrowy odcinek S12 połączy centralną część kraju z trasą w kierunku Lubelszczyzny. S74 ma zapewnić przejazd w stronę woj. świętokrzyskiego i podkarpackiego. Na odcinkach objętych decyzją środowiskową GDDKiA przygotowuje badania archeologiczne i geologiczne. Przetargi na realizację tych fragmentów w systemie „Projektuj i buduj” planuje ogłosić w 2027 r.

Przeczytaj także: S17. Wykonawca nie zamierza kontynuować budowy za 822 mln zł

Inwestycja obejmuje również m.in. parkingi oraz kładkę pieszo-rowerową nad linią nr 95. Ulica Reduta zostanie rozbudowana, a odcinek ul. Meiera – przebudowany. Zakres obejmuje także rozbudowę wiaduktu w ciągu ul. Reduta nad linią nr 95 i budowę wiaduktu drogowego nad linią nr 8. Powstaną chodniki i ciągi pieszo-rowerowe.

Plac budowy ma zostać przekazany w ciągu 14 dni od podpisania umowy. Umowa przewiduje pierwszy etap do 6 miesięcy, a drugi – do 24 miesięcy. Projekt uzyskał dofinansowanie z programu Fundusze Europejskie dla Małopolski 2021–2027. Zadanie o wartości 61,2 mln zł brutto powierzono firmie Skanska.

Przeczytaj także: Największe miasto w Polsce bez kolei odzyska połączenia. Inwestycja za 475 mln zł

• nabrzeże outbound (wyjściowe) o długości ok. 450 m, przystosowane do obsługi jednostek instalacyjnych typu jack-up;
• nabrzeże inbound (przyjmujące dostawy) o długości ok. 350 m;
• stanowisko Ro-Ro o długości ok. 105 m (do załadunku i rozładunku jednostek lub ładunków wjeżdżających na pokład).

Nabrzeża i place składowe zaprojektowano z myślą o dużych obciążeniach punktowych. Łącznie powstało około 800 m głębokowodnych nabrzeży. Zakładany okres wykorzystywania terminalu jako bazy instalacyjnej wynosi 10–15 lat.

Pierwszym projektem obsługiwanym w T5 będzie Baltica 2, realizowana przez PGE i Ørsted. Z Gdańska mają być wysyłane komponenty dla ponad 107 turbin. Dotychczas elementy przeznaczone dla tej farmy transportowano z portu Rønne na Bornholmie. W kolejnych etapach terminal ma obsługiwać także projekt BC-Wind spółki Ocean Winds; podpisano umowę rezerwacyjną dotyczącą jego wykorzystania.

Koszt przedsięwzięcia wyniósł blisko 1,2 mld zł, w tym 700 mln zł dofinansowania z Krajowego Planu Odbudowy. Generalnym wykonawcą terminalu T5 była sopocka firma NDI S.A.

Przeczytaj także: Port Zewnętrzny w Gdyni. Wybrano najkorzystniejszą ofertę

Stan prawny na 28 października 2026 r. Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej - wykaz źródeł na końcu tekstu.

Co się stało we wrześniu 2026 r.

Nowe rozporządzenie w sprawie warunków technicznych miało wejść w życie 20 września 2026 r. i zastąpić akt z 2002 r. Do tego nie doszło. Ministerstwo Rozwoju i Technologii w komunikacie z 18 września 2026 r. poinformowało, że prace nad projektem są nadal prowadzone, bez podania terminu. Według omówień branżowych projekt w wersji z 6 sierpnia 2026 r. trafił do procedury notyfikacji w Komisji Europejskiej.

Jednocześnie rozporządzenie z 2002 r. obowiązywało tylko do 19 września 2026 r. - tak określa je sama ustawa wprowadzająca okres przejściowy. Od 20 września 2026 r. nie ma więc powszechnie obowiązującego aktu wykonawczego określającego warunki techniczne budynków. To samo dotyczy rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 16 sierpnia 1999 r. w sprawie warunków technicznych użytkowania budynków mieszkalnych.

Ustawodawca przewidział tę sytuację tylko częściowo. Ustawa z 31 lipca 2026 r. o zmianie ustawy o samorządach zawodowych architektów oraz inżynierów budownictwa oraz ustawy - Prawo budowlane (Dz.U. poz. 1161), ogłoszona 1 września 2026 r., dodała do Prawa budowlanego rozdział 10a „Przepisy epizodyczne”. Ta część ustawy weszła w życie 2 września 2026 r., pozostałe przepisy - po 30 dniach od ogłoszenia.

Przepisy epizodyczne nie przywracają mocy rozporządzeniom. Pozwalają natomiast w określonych sytuacjach stosować przepisy obowiązujące do 19 września 2026 r.

Art. 102a–102c Prawa budowlanego w pigułce

Każdy z tych przepisów działa przez 18 miesięcy od 20 września 2026 r., czyli do marca 2028 r.

Oświadczenie inwestora - najważniejsze zasady

• składa je inwestor, nie projektant, organowi prowadzącemu postępowanie,
• jest dobrowolne - ustawa mówi, że projekt „może zostać sporządzony” według dotychczasowych przepisów,
• ustawa nie określa formy ani wzoru oświadczenia; wzór z instrukcją udostępniła Polska Izba Inżynierów Budownictwa,
• ustawa nie przewiduje zmiany ani cofnięcia oświadczenia.

Ustawa nie zawiera przepisu przejściowego dla spraw wszczętych przed 20 września 2026 r.

Czego przepisy epizodyczne nie obejmują

Art. 102a i 102b odsyłają wyłącznie do przepisów wydanych na podstawie art. 7 ust. 2 pkt 1 Prawa budowlanego, czyli warunków technicznych budynków. Nie obejmują wymagań dla obiektów innych niż budynki, wydawanych na podstawie art. 7 ust. 2 pkt 2, m.in. sieci gazowych oraz obiektów zasilania energią elektryczną i łączności. Samorządy zawodowe (PIIB, IARP) zwracają uwagę także na skutki proceduralne: brak normy odniesienia dla nowych projektów, brak podstawy do uzgodnień rzeczoznawcy ds. zabezpieczeń przeciwpożarowych i utratę przedmiotu przez odstępstwa z art. 9.

Wymagania dla okien i drzwi - co jest punktem odniesienia

Dla stolarki najważniejsze są wymagania izolacyjności cieplnej z pkt 1.2 załącznika nr 2 do rozporządzenia z 2002 r. (tekst jednolity: Dz.U. z 2022 r. poz. 1225), w kolumnie wymagań obowiązujących od 31 grudnia 2020 r. (tzw. WT 2021). Załącznik stosuje je „dla wszystkich rodzajów budynków”. To je stosuje się dziś na podstawie przepisów epizodycznych:

Przy temperaturze pomieszczenia poniżej 16°C wymagania są łagodniejsze: 1,4 W/(m²K) dla okien pionowych i połaciowych. Okna i drzwi w przegrodach zewnętrznych pomieszczeń nieogrzewanych nie mają wymagań.

Dostępne omówienia projektu nowego rozporządzenia wskazują, że dla budynków mieszkalnych jednorodzinnych wymagania dla okien i drzwi nie mają się zmienić. Do czasu ogłoszenia aktu to tylko projekt - wartości trzeba będzie zweryfikować w opublikowanym tekście.

Co to oznacza w praktyce dla doboru stolarki

1. Uw z deklaracji to wartość dla okna referencyjnego

Deklaracja właściwości użytkowych podaje Uw dla okna o wymiarach referencyjnych 1,23 × 1,48 m. Rzeczywiste okna w projekcie mają inne wymiary i proporcje szyby do ramy:

• duże przeszklenia mają zwykle Uw niższe niż referencyjne,
• okna małe i z podziałami - wyższe, bo udział ramy i obwód szyby są większe.

Przy budynkach, w których margines względem 0,9 jest niewielki, warto poprosić producenta stolarki o obliczenie Uw dla każdej pozycji zestawienia.

2. Ta sama nazwa systemu nie gwarantuje spełnienia wymagań

Wynik zależy od pełnej konfiguracji: pakietu szybowego (Ug), ramki dystansowej (Psi) i wzmocnień. Przykłady z oferty jednego producenta, Komsty z Pyskowic:

Drugi przykład pokazuje, że system o „podwyższonej izolacyjności” nawet w najcieplejszym złożeniu może nie spełniać wymagania dla okien pionowych. W aluminium do budynków o wysokich wymaganiach stosuje się systemy o głębszej zabudowie i głębszych przekładkach termicznych, np. Aliplast Star (90 mm, przekładka o głębokości 45 mm, Uf od 0,73 W/(m²K), Uw 0,81 W/(m²K) w tej samej konfiguracji) czy Aluprof MB 104 Passive.

3. Ramka dystansowa zmienia wynik o setne części

Zamiana ramki aluminiowej (Psi od ok. 0,065 W/(mK)) na ciepłą (Psi ok. 0,03–0,04 W/(mK)) poprawia Uw typowego okna o kilka setnych, zwykle do ok. 0,1 W/(m²K). Producenci często podają Uw z ciepłą ramką, a w standardzie mają aluminiową. W specyfikacji przetargowej i w zestawieniu stolarki warto więc wpisać nie tylko Uw, ale też rodzaj ramki, dla której je policzono.

4. Drzwi: Ud pełnych i przeszklonych to dwie różne wartości

W drzwiach zewnętrznych Ud zależy od wypełnienia skrzydła, progu i udziału przeszklenia. Drzwi przeszklone tego samego modelu mają zwykle wyższe Ud niż pełne. W zestawieniu stolarki trzeba więc wskazać konkretny wariant, a nie tylko model.

5. Wymiana okien w istniejącym budynku

Według Głównego Urzędu Nadzoru Budowlanego wymiana stolarki, która nie zmienia kształtu ani wielkości otworu, nie jest robotą budowlaną w rozumieniu Prawa budowlanego - nie wymaga pozwolenia ani zgłoszenia. Część sądów administracyjnych kwalifikuje jednak wymianę okien jako remont, dlatego w razie wątpliwości warto zapytać w starostwie. Inaczej jest, gdy wymiana stanowi część przebudowy lub termomodernizacji: wtedy wymagania dla stolarki wynikają z dokumentacji, a podstawą stosowania dotychczasowych warunków technicznych jest art. 102a (projekty do pozwolenia lub zgłoszenia) albo art. 102b (roboty niewymagające pozwolenia ani zgłoszenia).

Lista kontrolna dla projektanta i wykonawcy

1. Czy inwestor złożył oświadczenie z art. 102a i czy trafiło ono do akt sprawy?
2. Według których przepisów sporządzono projekt - dotychczasowych czy (po ogłoszeniu) nowych?
3. Czy Uw w zestawieniu stolarki to wartość referencyjna, czy policzona dla rzeczywistych wymiarów?
4. Z jaką ramką dystansową i pakietem szybowym policzono Uw?
5. Czy dla drzwi wskazano wariant (pełne / przeszklone) i odpowiadające mu Ud?
6. Czy deklaracje właściwości użytkowych są zgodne ze specyfikacją z projektu?

FAQ - Najczęściej zadawane pytania

Czy po wejściu w życie nowego rozporządzenia projekt sporządzony według starych WT straci ważność?

Art. 102a ust. 4 stanowi, że po złożeniu oświadczenia dotychczasowe przepisy stosuje się do decyzji administracyjnych dotyczących całego zamierzenia budowlanego. Komentatorzy odczytują to tak, że obejmuje to także decyzje wydawane później, np. zmianę pozwolenia czy pozwolenie na użytkowanie, również po wejściu w życie nowego rozporządzenia.

Czy przepisy epizodyczne wymagają zawsze oświadczenia inwestora?

Nie. Oświadczenie jest potrzebne tylko w sprawach z art. 102a, czyli przy projektach do pozwolenia na budowę, odrębnego zatwierdzenia projektu, zgłoszenia budowy i przy legalizacji. Przy budowie i robotach niewymagających pozwolenia ani zgłoszenia inwestor może stosować dotychczasowe przepisy bez oświadczenia (art. 102b).

Co z wymaganiami dla stolarki w budynkach użyteczności publicznej i produkcyjnych?

Załącznik nr 2 do rozporządzenia z 2002 r. stosuje wymagania Umax dla okien i drzwi „dla wszystkich rodzajów budynków”, w zależności od temperatury pomieszczenia. Wartość 0,9 W/(m²K) dotyczy okien w pomieszczeniach o temperaturze co najmniej 16°C, niezależnie od funkcji budynku. Wyjątek przewiduje pkt 1.3: w budynkach produkcyjnych, magazynowych i gospodarczych dopuszcza się wyższe wartości U, jeśli uzasadnia to rachunek efektywności ekonomicznej inwestycji.

Czy nowe rozporządzenie zaostrzy wymagania dla okien?

Dostępne omówienia projektu wskazują, że dla budynków jednorodzinnych wymagania Umax dla okien i drzwi pozostają bez zmian. Pojawiają się też informacje o zaostrzeniu wymagań w perspektywie 2030 r., związanym z unijną dyrektywą o charakterystyce energetycznej budynków. Rozstrzygnie to dopiero opublikowany tekst.

Gdzie sprawdzić aktualny stan prawny?

W Internetowym Systemie Aktów Prawnych (ISAP) i w Dzienniku Ustaw - przepisy epizodyczne są w Dz.U. z 2026 r. poz. 1161. Komunikaty o pracach nad nowym rozporządzeniem publikuje Ministerstwo Rozwoju i Technologii, a projekty - Rządowe Centrum Legislacji. Wzór oświadczenia inwestora z instrukcją udostępnia Polska Izba Inżynierów Budownictwa.

Źródła

• Ustawa z 31 lipca 2026 r. o zmianie ustawy o samorządach zawodowych architektów oraz inżynierów budownictwa oraz ustawy - Prawo budowlane (Dz.U. z 2026 r. poz. 1161) - rozdział 10a „Przepisy epizodyczne”, art. 102a–102c Prawa budowlanego.
• Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (tekst jednolity: Dz.U. z 2022 r. poz. 1225), załącznik nr 2, pkt 1.2 i 1.3.
• Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 16 sierpnia 1999 r. w sprawie warunków technicznych użytkowania budynków mieszkalnych (Dz.U. z 1999 r. nr 74, poz. 836).
• Komunikat Ministerstwa Rozwoju i Technologii z 18 września 2026 r. dotyczący prac nad rozporządzeniem w sprawie warunków technicznych.
• Polska Izba Inżynierów Budownictwa: wzór oświadczenia inwestora oraz opis i instrukcja jego stosowania (22 września 2026 r.).
• Izba Architektów RP: Archilegis, wydanie specjalne o warunkach technicznych.
• Stanowisko Głównego Urzędu Nadzoru Budowlanego w sprawie wymiany stolarki okiennej i drzwiowej.
• Parametry stolarki: karty produktów Komsty - Veka Softline 82, Aliplast Superial, Aliplast Star.
•  

Nota

Artykuł ma charakter wyłącznie informacyjny i przedstawia stan prawny na 28 października 2026 r. Przepisy dotyczące warunków technicznych są w trakcie zmian, a część omówionych kwestii (m.in. stosowanie art. 102a w sprawach wszczętych przed 20 września 2026 r.) opiera się na interpretacjach komentatorów, a nie na rozstrzygnięciach sądów. Przed podjęciem decyzji projektowych lub złożeniem oświadczenia inwestora warto sprawdzić aktualne brzmienie przepisów w ISAP i skonsultować konkretny przypadek z projektantem, organem administracji architektoniczno-budowlanej lub prawnikiem. Parametry stolarki należy każdorazowo potwierdzić w deklaracji właściwości użytkowych dla zamawianej konfiguracji.

Komsta - producent okien i drzwi PVC oraz aluminiowych. Fabryka i salon firmowy: ul. Nasienna 2, 44-120 Pyskowice (powiat gliwicki). Na rynku od 1992 r., okna PVC od producenta z Pyskowic produkuje od 1994 r. (systemy Veka, Aluplast, Gealan, Decco), stolarkę aluminiową od 2003 r. (systemy Aluprof, Aliplast, Aluron). Tel. +48 32 338 36 10.

Czy dach płaski wybacza błędy? Niestety nie. Woda długo utrzymuje się na jego powierzchni, a każde słabe miejsce może z czasem stać się źródłem nieszczelności.

Membrana zabezpiecza konstrukcję przed wodą, promieniowaniem UV, mrozem oraz zmianami temperatury. Musi też współpracować z podłożem, izolacją cieplną i elementami odwodnienia. Nie wystarczy więc wybrać materiału o atrakcyjnej cenie.

Najlepsza membrana nie zapewni szczelności, jeśli wykonawca źle przygotuje podłoże lub niedokładnie wykończy detale. W praktyce to właśnie wpusty, attyki, przejścia instalacyjne i narożniki wymagają największej uwagi.

Czy warto patrzeć na dach w perspektywie wielu lat? Zdecydowanie tak. Tańszy materiał może obniżyć koszt początkowy, lecz późniejsza naprawa warstw dachu często wymaga większego budżetu niż zakup lepszego systemu od początku.

W 2025 roku nadal ważnym punktem odniesienia dla wyrobów hydroizolacyjnych pozostaje norma EN 13956. Obejmuje ona elastyczne wyroby wodochronne z tworzyw sztucznych i kauczuku stosowane w pokryciach dachowych. Producent powinien udostępnić deklarację właściwości użytkowych oraz dokumentację techniczną konkretnego produktu.

Czy przepisy europejskie również wpływają na wybór materiału? Tak. Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/3110 weszło w życie 7 stycznia 2025 roku. Zastępuje ono stopniowo wcześniejsze zasady dotyczące wyrobów budowlanych. Dla inwestora oznacza to jeszcze większą wagę dokumentacji, identyfikowalności wyrobu i porównywania deklarowanych parametrów.

Rodzaje membran do dachów płaskich

Jaki materiał najlepiej sprawdzi się na konkretnym obiekcie? Odpowiedź zależy od konstrukcji dachu, rodzaju podłoża, ekspozycji na słońce oraz planowanej eksploatacji.

Membrana EPDM

EPDM to syntetyczny kauczuk, który wykonawcy chętnie stosują na dachach płaskich, tarasach oraz dachach zielonych. Materiał zachowuje elastyczność i dobrze radzi sobie ze zmianami temperatury.

Czy EPDM pasuje do dużych powierzchni? Tak, ponieważ producenci oferują szerokie arkusze. Mniejsza liczba połączeń może ograniczyć liczbę miejsc wymagających szczególnej kontroli. Konkretne wymiary arkuszy zawsze warto sprawdzić w karcie technicznej wybranego systemu.

EPDM zwykle łączy się przez klejenie, taśmy systemowe lub rozwiązania mechaniczne. Wykonawca musi dokładnie oczyścić podłoże, ponieważ kurz, wilgoć i luźne fragmenty osłabiają przyczepność kleju.

EPDM szczególnie dobrze sprawdza się tam, gdzie dach pracuje pod wpływem temperatur i wymaga materiału o wysokiej elastyczności.

Membrana PVC

Czy PVC nadal pozostaje popularnym wyborem? Tak, zwłaszcza w obiektach komercyjnych, przemysłowych i usługowych. Ten rodzaj pokrycia pozwala wykonywać trwałe połączenia przez zgrzewanie gorącym powietrzem.

Wykonawca może szybciej kontrolować jakość zgrzewów, jeśli korzysta z właściwego sprzętu i zachowuje parametry zalecane przez producenta. Temperatura zgrzewania nie ma jednej uniwersalnej wartości. Zależy od rodzaju membrany, warunków pogodowych i ustawień urządzenia.

Czy PVC wymaga uwagi przy doborze warstw? Tak. Niektóre podłoża lub materiały mogą wymagać warstwy rozdzielającej. Projektant oraz wykonawca powinni sprawdzić zgodność chemiczną całego układu.

Membrana TPO/FPO

Dlaczego inwestorzy coraz częściej analizują TPO lub FPO? Materiały te łączą elastyczność z dobrą odpornością na warunki zewnętrzne. Podobnie jak PVC, wykonawcy najczęściej łączą je przez zgrzewanie.

Membrany TPO/FPO mogą dobrze pasować do dachów o dużej powierzchni. Warto jednak porównywać nie tylko cenę za metr kwadratowy. Równie ważne są system mocowania, dostępność akcesoriów, warunki gwarancji i doświadczenie ekipy.

Czy potrzebujesz miejsca, które ułatwi porównanie rozwiązań? W ofercie SUEZ można znaleźć produkty do pokryć płaskich wraz z opisami technicznymi i akcesoriami systemowymi. Pomocne informacje prezentują także membrany dachowe, dostępne na stronie firmy.

SUEZ.com.pl pozytywnie wyróżnia szerokie podejście do potrzeb inwestora, ponieważ łączy ofertę materiałów z możliwością konsultacji i organizacją dostaw. To ważne zwłaszcza wtedy, gdy harmonogram prac wymaga sprawnej logistyki na placu budowy.

Przygotowanie podłoża i montaż krok po kroku

Czy można przykleić lub zgrzać membranę na nierównej powierzchni? Nie należy tego robić. Podłoże musi być stabilne, suche, czyste i wolne od ostrych elementów.

Nierówności mogą uszkodzić pokrycie, a wilgoć pod membraną może pogorszyć trwałość całego układu. Przed rozpoczęciem prac ekipa powinna też sprawdzić spadki, odwodnienie oraz rozmieszczenie przejść instalacyjnych.

Projekt powinien określić spadek dachu i sposób odprowadzania wody. W praktyce często stosuje się spadek 2%, co oznacza różnicę wysokości 2 cm na każdym metrze długości. Nie jest to jednak automatyczna reguła dla każdego obiektu. Ostateczne wartości zawsze powinien potwierdzić projekt budowlany.

Czy sam montaż wymaga systemowego podejścia? Tak, ponieważ membrana działa poprawnie tylko razem z pozostałymi warstwami dachu. Należą do nich między innymi paroizolacja, izolacja termiczna, warstwa rozdzielająca oraz elementy mocujące.

• Oceń stan podłoża: usuń kurz, resztki starego pokrycia, wodę i ostre fragmenty.

• Sprawdź spadki oraz odpływy: woda musi swobodnie kierować się do wpustów lub rynien.

• Dobierz właściwy system mocowania: zastosuj klejenie, mocowanie mechaniczne albo balast zgodnie z projektem.

• Wykonaj szczelne połączenia: kontroluj każdy zgrzew, narożnik i połączenie z obróbką.

• Zabezpiecz detale: szczególną uwagę poświęć attykom, kominowym przejściom i wpustom.

• Przeprowadź odbiór prac: sprawdź ciągłość pokrycia przed przekazaniem dachu do użytkowania.

Czy warunki pogodowe wpływają na jakość prac? Bardzo wyraźnie. Deszcz, silny wiatr, mróz oraz duża wilgotność mogą utrudnić klejenie i zgrzewanie. Ekipa powinna stosować się do zakresów temperatur wskazanych przez producenta systemu.

Nie warto przyspieszać prac kosztem kontroli detali, ponieważ właśnie tam powstaje większość późniejszych problemów eksploatacyjnych.

Dobór materiału: parametry, koszt i trwałość

Na co zwrócić uwagę poza samą nazwą membrany? Kluczowe są parametry deklarowane dla konkretnego produktu, a nie ogólna opinia o technologii.

Warto sprawdzić grubość, odporność na promieniowanie UV, reakcję na ogień, odporność na rozdarcie i sposób łączenia. Ważna pozostaje też kompatybilność z izolacją oraz planowanym wykończeniem dachu.

Czy dach użytkowy wymaga innych rozwiązań? Zazwyczaj tak. Taras, dach zielony lub dach z urządzeniami technicznymi naraża pokrycie na większe obciążenia. Projektant powinien wtedy uwzględnić ochronę mechaniczną i bezpieczny dostęp serwisowy.

Wybierając produkt, poproś sprzedawcę o kartę techniczną, instrukcję montażu i warunki gwarancji. SUEZ.com.pl może ułatwić ten etap, ponieważ inwestor otrzymuje dostęp do materiałów oraz wsparcia przy ich doborze. To praktyczna przewaga nad przypadkowym zakupem bez analizy całego systemu.

Czy cena za metr kwadratowy wystarcza do porównania ofert? Nie. Do kosztów trzeba doliczyć akcesoria, kleje, łączniki, robociznę, obróbki i przyszły serwis. Najtańsza oferta bywa pozornie korzystna, jeśli nie obejmuje kluczowych elementów.

Najczęstsze błędy montażowe

Co najczęściej skraca żywotność pokrycia? Problem zwykle zaczyna się od zaniedbań, które na początku wydają się niegroźne.

Wykonawcy czasem pomijają dokładne oczyszczenie podłoża. Zdarza się też, że źle planują układ pasów lub zbyt słabo mocują obrzeża. Niebezpieczne pozostają również uszkodzenia mechaniczne powstałe podczas dalszych prac budowlanych.

Czy zgrzew można ocenić wyłącznie wzrokiem? Nie zawsze. Doświadczona ekipa kontroluje połączenia narzędziami oraz wykonuje próbne zgrzewy przed rozpoczęciem pracy. Dzięki temu dostosowuje ustawienia urządzenia do aktualnych warunków.

Profesjonalny montaż wymaga kontroli na każdym etapie, a nie dopiero wtedy, gdy na suficie pojawi się wilgotna plama.

Konserwacja dachu z membraną

Czy szczelny dach można pozostawić bez kontroli? Nie warto. Nawet trwałe pokrycie wymaga regularnych przeglądów, szczególnie po silnych opadach, wichurach i pracach serwisowych.

Dobrym nawykiem są co najmniej 2 kontrole w roku: po zimie oraz jesienią. Taka częstotliwość stanowi praktyczną rekomendację eksploatacyjną, a nie zastępuje zaleceń projektanta lub producenta.

Podczas przeglądu usuń liście, gałęzie i osady z odpływów. Sprawdź stan obróbek, mocowań oraz miejsc wokół urządzeń technicznych. Szybka naprawa drobnego uszkodzenia zwykle kosztuje znacznie mniej niż remont zawilgoconych warstw dachu.

Czy można chodzić po membranie bez ograniczeń? Nie. Ruch pieszy powinien odbywać się wyłącznie po wyznaczonych trasach lub warstwach ochronnych. Dotyczy to szczególnie dachów, na których serwisanci obsługują klimatyzację, fotowoltaikę lub wentylację.

FAQ: membrany na dach płaski

Czy EPDM nadaje się na dach zielony?

Tak, ale inwestor powinien wybrać system przeznaczony do takiego zastosowania. Projekt musi też uwzględnić warstwy ochronne, retencję wody i obciążenie konstrukcji.

Czy PVC można układać na każdym podłożu?

Nie zawsze. Niektóre układy wymagają warstwy rozdzielającej. Przed montażem trzeba sprawdzić zalecenia producenta oraz zgodność materiałową.

Jaki spadek powinien mieć dach płaski?

Projektant powinien określić go w dokumentacji. W praktyce często spotyka się spadek 2%, czyli 2 cm na 1 metrze, lecz nie zastępuje to obliczeń projektowych.

Czy membranę można naprawić miejscowo?

Tak, wiele uszkodzeń można naprawić lokalnie. Fachowiec musi jednak najpierw ocenić przyczynę uszkodzenia i dobrać technologię do rodzaju pokrycia.

Jak często kontrolować dach z membraną?

Warto robić przegląd minimum 2 razy w roku oraz po ekstremalnych zjawiskach pogodowych. Regularność pomaga wykryć problemy, zanim staną się kosztowne.

Czy warto korzystać z konsultacji przed zakupem?

Tak, ponieważ konsultacja pozwala dopasować materiał do konstrukcji, budżetu i sposobu użytkowania dachu. Ogranicza też ryzyko kupna niezgodnych produktów.

Najważniejsze wnioski i rekomendacje

Czy istnieje jedna najlepsza membrana dla każdego dachu? Nie. EPDM, PVC i TPO/FPO mają różne zalety, dlatego materiał trzeba dopasować do warunków konkretnej inwestycji.

Największą wartość daje kompletny system: właściwa membrana, dobrze przygotowane podłoże, poprawne odwodnienie i starannie wykonane detale. To właśnie te elementy decydują o szczelności dachu przez kolejne lata.

Przed zakupem porównaj dokumentację techniczną, sposób montażu i zakres gwarancji. Nie oszczędzaj na przygotowaniu podłoża oraz kontroli zgrzewów lub połączeń klejonych. Wybierz dostawcę, który zapewnia dostęp do produktów, akcesoriów i rzeczowego wsparcia technicznego.

Najrozsądniejsza rekomendacja brzmi prosto: zaplanuj dach jako cały system, a nie zbiór przypadkowych materiałów. Takie podejście ogranicza ryzyko przecieków, ułatwia serwis i realnie chroni budżet inwestycji.

Podczas czyszczenia kanalizacji znaczenie ma zarówno ciśnienie, jak i ilość wody podawanej w określonym czasie. Oba parametry wpływają na siłę, z jaką strumień uderza w osad. Wysokie ciśnienie przy małym wydatku może wystarczyć do naruszenia części zanieczyszczeń, ale nie zawsze zapewni odpowiednią siłę uderzenia, by oderwać bardziej zbite złogi. Odpowiednia ilość wody pomaga również wypłukać oderwane zanieczyszczenia i usunąć je z przewodu.

Dlatego parametry WUKO dobiera się do konkretnej instalacji. Innych ustawień może wymagać krótkie przyłącze w budynku, a innych długi odcinek kanalizacji sanitarnej lub deszczowej. Znaczenie mają między innymi średnica rury, jej stan techniczny, stopień zamulenia oraz rodzaj zanieczyszczeń. Inaczej usuwa się tłuszcz, inaczej piasek, muł czy korzenie.

Jak wydatek wody wpływa na czyszczenie?

Wydatek wody wpływa zarówno na siłę uderzenia strumienia w osad, jak i na skuteczność wypłukiwania zanieczyszczeń z przewodu. Przy tym samym ciśnieniu większy wydatek oznacza większą siłę oddziaływania strumienia na przeszkodę. Przy zbyt małej ilości wody strumień może nie mieć wystarczającej siły, by oderwać bardziej zbite złogi. Nawet jeśli osad zostanie częściowo rozbity, część zanieczyszczeń może pozostać w instalacji. Przy dobrze dobranych parametrach strumień jednocześnie rozbija osad i pomaga usunąć go z rury. Ma to szczególne znaczenie w przewodach, w których zanieczyszczenia odkładały się przez dłuższy czas.

Skuteczne czyszczenie wymaga więc właściwego połączenia ciśnienia, wydatku wody i odpowiedniej końcówki roboczej. Parametry powinny być dopasowane do stanu i rodzaju instalacji, a nie ustawiane zawsze na maksimum. Dlatego również w przypadku czyszczenia kanalizacji metodą WUKO w Warszawie parametry pracy powinny być dostosowane do specyfiki danego przewodu i charakteru zalegających w nim zanieczyszczeń, o czym więcej można przeczytać na stronie: https://udraznianiekanalizacji.eu/wuko-warszawa.

Co sprawdza się przed rozpoczęciem pracy?

Przed uruchomieniem urządzenia warto ocenić warunki w instalacji. Znaczenie mają przede wszystkim:

• długość i średnica przewodu,
• rodzaj zanieczyszczeń,
• miejsce i rozmiar zatoru,
• możliwość odprowadzenia wypłukanych osadów,
• stan techniczny rur.

Na tej podstawie można dobrać ciśnienie, wydatek wody i odpowiednią dyszę. Ma to znaczenie również dla bezpieczeństwa instalacji. Zbyt agresywne czyszczenie może być niewskazane przy starych lub uszkodzonych przewodach. Z kolei zbyt niskie ciśnienie lub za mały wydatek wody mogą jedynie częściowo usunąć osad i nie rozwiązać przyczyny problemu.

Dlaczego dokładne czyszczenie daje lepszy efekt?

Celem WUKO nie powinno być wyłącznie przywrócenie przepływu w miejscu zatoru. Dobrze przeprowadzone czyszczenie pozwala usunąć osady także z dalszej części przewodu. Ma to szczególne znaczenie w kanalizacji intensywnie użytkowanej oraz tam, gdzie regularnie gromadzą się tłuszcz, piasek, muł lub inne zanieczyszczenia.

Dlatego przy wyborze sposobu czyszczenia nie warto patrzeć wyłącznie na maksymalne ciśnienie urządzenia. O skuteczności decydują również wydatek wody, odpowiednia dysza, stan instalacji i doświadczenie operatora. Dobrze dobrane parametry pozwalają dokładniej oczyścić przewód i zmniejszyć ryzyko szybkiego powrotu zatoru.

Nawet przy dobrej jakości paliwa wewnątrz zbiornika z czasem gromadzą się osady i zanieczyszczenia. Najczęstsze przyczyny to:

• woda – pochodząca z kondensacji pary wodnej (wilgoć w przestrzeni nad lustrem cieczy), z nieszczelności lub z dostaw; gromadzi się na dnie, pod warstwą paliwa,
• szlam i osady – produkty starzenia i degradacji paliwa, cząstki stałe, rdza ze ścianek,
• mikroorganizmy – na granicy wody i oleju napędowego rozwijają się bakterie i grzyby (tzw. „diesel bug”), które tworzą biofilm i śluz zdolny zatkać filtr paliwa,
• korozja – woda i produkty metabolizmu mikroorganizmów przyspieszają korozję stali, co w skrajnych przypadkach prowadzi do wycieku.

Zanieczyszczone paliwo trafia dalej do układu paliwowego: dystrybutorów, przewodów paliwowych, pompy paliwa i wreszcie do silnika maszyny czy pojazdu. Konsekwencją może być zatkany filtr, uszkodzenia wtryskiwaczy (szczególnie wrażliwe są układy common rail), spadek wydajności układu i ryzyko kosztownych awarii.

KotwicaInne powody czyszczenia

Oprócz konserwacji zbiornika czyszczenie wykonuje się także przed okresowym badaniem technicznym (zbiorniki podlegające dozorowi technicznemu – UDT, a w przypadku niektórych zbiorników transportowych TDT – wymagają przygotowania do rewizji wewnętrznej), przy zmianie magazynowanego medium, przed naprawą lub modernizacją oraz przy trwałym wyłączeniu zbiornika z eksploatacji.

Rodzaje zbiorników i specyfika ich czyszczenia

Zakres prac zależy w dużej mierze od typu obiektu:

• zbiorniki podziemne – typowe dla stacji paliw; dostęp jest ograniczony do włazu, a dno trudno ocenić wizualnie,
• zbiorniki naziemne – w bazach magazynowych, zakładach przemysłowych, gospodarstwach i na budowach; łatwiejszy dostęp, ale często większe pojemności,
• zbiorniki jedno- i dwupłaszczowe – w dwupłaszczowych dodatkowo sprawdza się przestrzeń międzypłaszczową i system monitoringu szczelności,
• zbiorniki stalowe i z tworzyw – materiał ścianek wpływa na dobór metody i środków czyszczących.

Istotne jest też samo paliwo. Benzyna ma wysoką prężność par i tworzy łatwopalną atmosferę, olej napędowy jest bardziej podatny na rozwój mikroorganizmów, a zbiorniki oleju opałowego czy paliw ciężkich wymagają usuwania gęstych, lepkich osadów.

Metody czyszczenia zbiorników paliwowych

Odsysanie szlamu i wody

Zanim zaczniemy czyścić zbiornik paliwa, trzeba go opróżnić. Pierwszym krokiem jest zwykle usunięcie produktu i zalegającej na dnie warstwy wody oraz szlamu za pomocą pompy lub wozu asenizacyjnego przystosowanego do produktów ropopochodnych. Przy niewielkim zanieczyszczeniu bywa to wystarczające jako zabieg konserwacyjny.

Czyszczenie mechaniczne

Polega na ręcznym lub zmechanizowanym usuwaniu osadów ze ścianek i dna – skrobakami, szczotkami, sorbentami. Wymaga wejścia do zbiornika, a więc spełnienia rygorystycznych warunków pracy w przestrzeni zamkniętej.

Czyszczenie hydrodynamiczne

Mycie wodą pod ciśnieniem, często wysokim, za pomocą lanc lub obrotowych głowic myjących wprowadzanych przez właz. Pozwala skutecznie wypłukać osady z wewnętrznych ścianek i ograniczyć czas przebywania ludzi wewnątrz.

Czyszczenie chemiczne

Stosuje się odpowiednio dobrany środek czyszczący lub roztwór odtłuszczający, który rozpuszcza złogi węglowodorów. Dobór chemii zależy od materiału zbiornika i rodzaju osadu; po zabiegu zbiornik trzeba dokładnie wypłukać, a powstałe ścieki zagospodarować jako odpad.

Systemy zamknięte i automatyczne

Coraz częściej wykorzystuje się systemy, w których głowice myjące, pompy i separatory pracują w obiegu zamkniętym. Ograniczają one emisję oparów, zmniejszają ilość odpadów i pozwalają czyścić zbiornik bez wejścia pracowników do środka.

Odgazowanie i wentylacja

Przed wejściem do zbiornika lub pracami pożarowo niebezpiecznymi przestrzeń musi zostać odgazowana i przewietrzona, a stężenia par potwierdzone pomiarem.

Etapy prac krok po kroku

1. Ocena stanu zbiornika, dokumentacji i rodzaju medium; przygotowanie planu prac i oceny ryzyka.
2. Odłączenie i zabezpieczenie instalacji – zamknięcie zaworów, odcięcie zasilania pomp, oznakowanie strefy.
3. Wypompowanie paliwa nadającego się do dalszego użycia oraz odessanie wody i szlamu.
4. Odgazowanie, wentylacja i pomiary atmosfery.
5. Właściwe czyszczenie wybraną metodą.
6. Kontrola wizualna i – w razie potrzeby – badania ścianek, przygotowanie do rewizji.
7. Przekazanie odpadów uprawnionemu odbiorcy i sporządzenie dokumentacji.
8. Ponowne napełnienie świeżym paliwem i przywrócenie instalacji do pracy.

Bezpieczeństwo – strefy ATEX i przestrzenie zamknięte

Czyszczenie zbiorników paliwowych należy do prac szczególnie niebezpiecznych. Kluczowe zagrożenia to wybuch, pożar, zatrucie parami węglowodorów i niedotlenienie. Dlatego podstawą jest:

• identyfikacja stref zagrożenia wybuchem (ATEX) i stosowanie w nich wyłącznie urządzeń o odpowiedniej klasie przeciwwybuchowej oraz narzędzi nieiskrzących,
• ciągłe pomiary atmosfery – stężenia tlenu, par palnych (względem dolnej granicy wybuchowości) i substancji toksycznych,
• procedury pracy w przestrzeni zamkniętej – pisemne pozwolenie na pracę, asekuracja z zewnątrz, sprzęt ratowniczy i plan ewakuacji,
• uprawnienia i przeszkolenie personelu, w tym w zakresie prac szczególnie niebezpiecznych,
• środki ochrony indywidualnej – odzież antyelektrostatyczna, ochrona dróg oddechowych dobrana do warunków (w tym aparaty izolujące przy braku tlenu), rękawice i obuwie odporne na produkty ropopochodne,
• uziemienie i wyrównanie potencjałów sprzętu, aby uniknąć wyładowań elektrostatycznych.

Jak podkreślają specjaliści z przedsiębiorstwa COMAL, które od lat zajmuje się m.in. przeładunkiem paliw i realizuje czyszczenie przemysłowe, o bezpieczeństwie takich prac decyduje przede wszystkim przygotowanie – rzetelna ocena ryzyka, pomiary atmosfery przed wejściem i w trakcie pracy oraz jasny podział ról w zespole.

Gospodarka odpadami i dokumentacja

Szlam, woda zaolejona, zużyte sorbenty i ścieki z mycia to w większości odpady niebezpieczne. Ich wytwórca – zwykle wykonawca usługi lub właściciel zbiornika, zależnie od ustaleń umownych i przepisów – odpowiada za:

• prawidłową klasyfikację odpadów według katalogu,
• bezpieczne tymczasowe magazynowanie w szczelnych, oznakowanych pojemnikach,
• przekazanie ich podmiotom posiadającym odpowiednie zezwolenia,
• ewidencję w systemie BDO i wystawienie kart przekazania odpadów.

Z prac warto zachować pełną dokumentację: protokół z czyszczenia, wyniki pomiarów atmosfery, karty przekazania odpadów oraz – jeśli dotyczy – dokumenty dla organu dozoru technicznego. Ułatwia to późniejsze przeglądy i ewentualne kontrole.

Jak często czyścić zbiornik paliwa i jak sprawdzić jego stan

Nie ma jednej uniwersalnej częstotliwości. Zależy ona od rodzaju paliwa, rotacji (zbiorniki nieużywanego lub rzadko pobieranego paliwa są bardziej narażone na degradację), warunków środowiskowych, wymagań producenta i harmonogramu badań technicznych. W praktyce warto regularnie sprawdzać obecność wody na dnie, obserwować stan filtrów i reagować na sygnały ostrzegawcze, zamiast czekać na awarię. Regularna konserwacja zbiornika paliwa wydłuża żywotność całej instalacji i elementów układu paliwowego, a czysty zbiornik paliwa to także mniejsze ryzyko przestojów i strat finansowych.

FAQ – najczęstsze pytania

Po czym poznać, że zbiornik wymaga czyszczenia?

Typowe sygnały to obecność wody lub szlamu przy pomiarze dna, częste zapychanie się filtrów, zmętnienie lub ciemne zabarwienie paliwa oraz problemy z pracą pomp i silników zasilanych z danego zbiornika.

Czy do czyszczenia zawsze trzeba wchodzić do zbiornika?

Nie zawsze. Systemy z głowicami myjącymi i obiegiem zamkniętym pozwalają w wielu przypadkach wyczyścić zbiornik z zewnątrz. Wejście bywa jednak konieczne przy rewizji wewnętrznej lub silnie zalegających osadach.

Co zrobić z paliwem wypompowanym ze zbiornika?

Paliwo dobrej jakości po filtracji może wrócić do użytku. Paliwo zanieczyszczone wodą, szlamem czy mikroorganizmami traktuje się jako odpad i przekazuje uprawnionemu odbiorcy.

Czy biocydy zastępują czyszczenie?

Nie. Dodatki biobójcze mogą ograniczać rozwój mikroorganizmów, ale nie usuwają wody ani nagromadzonego osadu. Skuteczne jest dopiero połączenie czyszczenia z regularną kontrolą i odwadnianiem.

Podsumowanie

Czyszczenie zbiorników paliwowych to nie tylko kwestia jakości paliwa, ale też bezpieczeństwa ludzi, ochrony środowiska i spełnienia wymagań dozoru technicznego. Dobór metody – od odsysania szlamu po zamknięte systemy hydrodynamiczne – zależy od typu zbiornika i medium, a każdy etap wymaga przestrzegania zasad pracy w strefach zagrożenia wybuchem i przestrzeniach zamkniętych oraz prawidłowego postępowania z odpadami.

Artykuł sponsorowany