Misja ARTEMIS – międzynarodowy przegląd systemu

Przegląd przeprowadzono w ramach 10-dniowej misji ARTEMIS (ang. Integrated Review Service for Radioactive Waste and Spent Fuel Management, Decommissioning and Remediation), która odbyła się w dniach od 8 marca 2026 r. na wniosek polskiego rządu.

W skład zespołu weszło pięciu ekspertów z Kanady, Francji, Niemiec, Hiszpanii i Szwecji oraz przedstawiciele MAEA. Eksperci stwierdzili, że „wiele aspektów związanych z bezpiecznym zarządzaniem odpadami promieniotwórczymi i wypalonym paliwem jądrowym w Polsce jest już odpowiednio wdrożonych”.

Aktualny stan infrastruktury i systemu

Polska nie posiada obecnie elektrowni jądrowych, jednak wykorzystuje technologie jądrowe i promieniowanie w medycynie, przemyśle oraz badaniach naukowych. W kraju funkcjonuje reaktor badawczy MARIA, znajduje się tu także wyłączony z eksploatacji reaktor EWA.

Zużyte paliwo jądrowe przechowywane jest w obiektach w Świerku. Od początku lat 60. działa natomiast Krajowe Składowisko Odpadów Promieniotwórczych w Różanie, zarządzane przez Zakład Unieszkodliwiania Odpadów Promieniotwórczych (ZUOP).

Rekomendacje ekspertów MAEA

Zespół MAEA wskazał kilka kluczowych zaleceń dla dalszego rozwoju systemu w Polsce:

  • uwzględnienie w kolejnej aktualizacji Programu polskiej energetyki jądrowej zestawu założeń referencyjnych dotyczących planowania, finansowania i szacowania kosztów gospodarki odpadami i wypalonym paliwem,
  • określenie jasnych ram czasowych dla decyzji o wprowadzeniu kategorii odpadów bardzo niskoaktywnych,
  • dalsze rozwijanie mapy drogowej budowy nowego składowiska powierzchniowego przeznaczonego dla odpadów operacyjnych z przyszłych elektrowni jądrowych.

Polska liderem w Unii Europejskiej

Polska wyznacza tempo w Europie w zakresie bezpiecznego zarządzania odpadami promieniotwórczymi. Jest pierwszym państwem unijnym, które przeprowadziło i powtórzyło przegląd ARTEMIS, co świadczy o silnym zaangażowaniu w bezpieczeństwo i zaufaniu do międzynarodowej oceny – podkreśliła Karine Herviou, zastępczyni dyrektora generalnego MAEA ds. bezpieczeństwa jądrowego.

Znaczenie współpracy międzynarodowej

Polska przywiązuje dużą wagę do najwyższych standardów bezpieczeństwa, przejrzystości i odpowiedzialności w gospodarce odpadami promieniotwórczymi – zaznaczył wiceminister klimatu i środowiska Konrad Wojnarowski.

Dyrektor ZUOP Aneta Korczyc, stwierdziła, że międzynarodowe przeglądy eksperckie umożliwiają wymianę dobrych praktyk oraz wzmacnianie krajowych rozwiązań, co sprzyja budowie transparentnego i odpornego systemu.

Rozwój energetyki jądrowej w Polsce

Ocena MAEA ma szczególne znaczenie w kontekście rozwijanego programu energetyki jądrowej. Polska planuje budowę pierwszej elektrowni jądrowej z trzema reaktorami Westinghouse AP1000, której uruchomienie przewidziano na 2036 r.

Rozważana jest też budowa kolejnych dużych bloków oraz rozwój projektów małych reaktorów modułowych (SMR).

Już w 2023 r. zapowiedziano także budowę nowego składowiska dla krótkożyciowych odpadów nisko- i średnioaktywnych, które ma obsługiwać zarówno przyszłe elektrownie jądrowe, jak i odpady instytucjonalne oraz historyczne odpady przechowywane obecnie w Różanie.

Przeczytaj także: Elektrownia jądrowa to setki przetargów. Jest harmonogram zamówień na 2026 r.