• Partner portalu
  • Partner portalu
  • Partner portalu
Partnerzy portalu

Najwyższe zapory wodne w Polsce

Opublikowano: 12-05-2019 Źródło: RZGW, Tauron, budowle.pl, inzynieria.com
Autor Łukasz Madej
Łukasz Madej
inzynieria.com

Zapory wodne zapobiegają powodziom, umożliwiają wykorzystanie wody na różne potrzeby czy poprawiają stosunki wilgotnościowe pobliskich terenów. W Polsce pierwsze zapory zbudowali Niemcy, w czasach kiedy jeszcze nasz kraj był pod zaborami. Dlatego też najstarsze polskie zapory znajdują się na zachodzie kraju. My z kolei zapraszamy do sprawdzenia, które zapory w Polsce są najwyższe.


Najwyższe zapory wodne w Polsce. Fot. Ivan Kurmyshov/Adobe Stock Najwyższe zapory wodne w Polsce. Fot. Ivan Kurmyshov/Adobe Stock

Najwyższe zapory wodne w Polsce - zestawienie

  1. Zapora w Dobczycach – wysokość: 41 m, typ: ziemno-betonowa, rok uruchomienia: 1986, rzeka: Raba

Zapora w Dobczycach. Fot. Marian/Adobe Stock

Zapora w Dobczycach. Fot. Marian/Adobe Stock

Zapora znajduje się w Dobczycach, między Górą Jałowcową a Wzgórzem Zamkowym. Stopień czołowy posadowiono na niezwietrzałym podłożu skalnym. Obiekt składa się z: zapory ziemnej, betonowego bloku przelewowo-spustowego oraz niecki wypadowej. Skarpę odpowietrzną zapory o nachyleniu 1:2,25 obsiano trawą, a skarpę odwodną o nachyleniu 1:2,5 uszczelniono ekranem asfaltobetonowym opartym u podnóża na żelbetowej galerii kontrolno-zastrzykowej. W galerię kontrolno-zastrzykową (33 sekcji) wbudowana jest aparatura kontrolno pomiarowa.

Betonowy blok przelewowo-spustowy składa się z siedmiu sekcji. Pierwsze trzy zawierają trzy powierzchniowe przelewy o szerokości 16 m zamykane segmentami oraz cztery otwory upustów dennych o wymiarach w przekroju zamknięć 3,2 x 4,5 m zamykanych zasuwami płaskimi. W czwartej sekcji znajduje się przepławka dla ryb, a trzy pozostałe sekcje, tzw. głuche, zamykają front piętrzenia wody, tworząc połączenie zapory ze stokiem Góry Zamkowej.

Niecka wypadowa o szerokości 80 m i długości 70 m znajduje się poniżej sekcji przelewowo-spustowych. Wbudowane są w nią dwa rzędy szykan, służące do rozproszenia energii wody wypływającej ze zbiornika spustami dennymi lub przelewami.

Przepustowość urządzeń przy MaxPP wynosi Q = 2 250 m3/s.

  1. Zapora Lubachów – wysokość: 44 m, typ: kamienna, rok uruchomienia: 1917, rzeka: Bystrzyca     

Zapora Lubachów. Fot. www.tauron-ekoenergia.pl

Zapora Lubachów. Fot. www.tauron-ekoenergia.pl

Zaporę zbudowano z kamienia wydobywanego z okolicznych wyrobisk przed zalaniem doliny. Obiekt posiada 10 stałych otworów przelewowych, cztery upusty ulgi (w środkowej części korpusu) oraz dwa upusty denne o łącznej zdolności przepuszczania wody przez stopień w ilości 318 m³/sek. Największy przepływ przez zbiornik zanotowano w lipcu 1997 r. (294 m³/sek.).

  1. Zapora Leśniańska – wysokość: 45 m, typ: kamienno-betonowa, rok uruchomienia: 1907, rzeka: Kwisa

Zapora Leśna. Fot. www.tauron-ekoenergia.pl

Zapora Leśna. Fot. www.tauron-ekoenergia.pl

To najstarsza czynna zapora wodna w Polsce. Budowę rozpoczęto w październiku 1901 r. w ramach programu ochrony powodziowej Dolnego Śląska. Bezpośrednią przyczyną budowy była wielka powódź z końca lipca 1897 r. Większość robotników, 450 osób, pochodziła z Austrii i Włoch. Podczas budowy zużyto 32 tony dynamitu, 150 tys. worków cementu, 20 tys. m3 piasku, 2 400 m3 wapna oraz 460 ton stali zbrojeniowej. Warunki pracy nie były bezpieczne, gdyż kilku pracowników straciło życie. Zapora powstała u wylotu wąskiej przełomowej doliny Kwisy powyżej Leśnej na 97 km od ujścia Kwisy do Bobru.

  1. Zapora w Rożnowie – wysokość: 49 m, typ: betonowa, rok uruchomienia: 1941, rzeka: Dunajec

Zapora w Rożnowie. Fot. www.tauron-ekoenergia.pl

Zapora w Rożnowie. Fot. www.tauron-ekoenergia.pl

Na początku 1935 r. ówczesne Ministerstwo Komunikacji budowę zapory powierzyło firmie „Zapory i Roboty Hydrauliczne Towarzystwo Polsko-Francuskie Sp. z o.o.". Na budowę wybrano najwęższe miejsce pogórskiego przełomu Dunajca we wsi Rożnów, między cyplem góry Łazy (323 m n.p.m.), nazywanym również Łaziska, a stromym, zalesionym, wygiętym na kształt podkowy szczytem północnym Ostrej Góry (459 m n.p.m.).

  1. Zapora Świnna Poręba – wysokość: 50 m, typ: ziemna, rok uruchomienia: 2017, rzeka: Skawa

Zapora Świnna Poręba. Źródło: You Tube

Zapora Świnna Poręba. Źródło: You Tube

Co prawda pierwszy projekt zagospodarowania terenu powstał już w latach 50. XX w., ale budowę rozpoczęto w 1986 r. Choć w latach 1988–1992 rozebrano linię kolejową Wadowice–Skawce, która przebiegała na terenach planowanych pod zalanie, to oficjalnie zaporę otwarto dopiero w październiku 2015 r. Co jednak ciekawe, nie oznaczało to wcale, że budowa została zakończono, bo konieczne było m.in. umocnienie osuwisk. Ostatecznie całkowite zakończenie budowy ogłoszono 26 lipca 2017 r.

Rzędna maksymalnego spiętrzenia wynosi 312 m n.p.m., normalnego 309 m, a najniższego 288,5 m. Upuszczanie wód powodziowych odbywa się poprzez sztolnię zrzutową, znajdującą się na prawym brzegu rzeki.

TOP 3 zapory wodne w Polsce:

  1. Zapora w Niedzicy – wysokość: 60 m, typ: ziemna, rok uruchomienia: 1997, rzeka: Dunajec     

Zapora w Niedzicy. Fot. Andrey Shevchenko/Adobe Stock

Zapora w Niedzicy. Fot. Andrey Shevchenko/Adobe Stock

Budowę rozpoczęto w 1975 r., a ukończono 22 lata później. W międzyczasie inwestycja spotykała się z protestami ekologów. Zapora nie tylko chroni przed powodzią miejscowości leżące w dole Dunajca, ale jej budowa pozwoliła także na dostarczenie wody pitnej do pobliskich miejscowości (wcześniej w tym rejonie występowały poważne niedobory wody w czasie suszy). Znajduje się na 173,3 km od ujścia Dunajca, gromadzi wody spływające z obszaru 1287 km². Urządzenia upustowe umożliwiają zrzut wody w ilości ponad 2 tys. m³/sekundę.

  1. Zapora Pilchowicka – wysokość: 69 m, typ: kamienno-betonowa, rok uruchomienia: 1912, rzeka: Bóbr - druga co do wieku zapora

Zapora Pilchowicka. Fot. www.tauron-ekoenergia.pl

Zapora Pilchowicka. Fot. www.tauron-ekoenergia.pl

To druga co do wysokości i druga co do wieku zapora w Polsce. Jest z kolei na pierwszym miejscu wśród najwyższych w naszym kraju zapór kamiennych oraz łukowych. Powstała z kamieni łączonych z betonem. Co prawda ta technika została już zapomniana, ale na początku XX w. niemal wszystkie zapory budowano właśnie w taki sposób.

Decyzję o budowie podjęto w lipcu 1900 r., a pierwsze prace rozpoczęto w 1902 r. W 1904 r. ruszyło drążenie kanału, który miał odprowadzać wodę z placu budowy. W czerwcu 1908 r. wmurowano kamień węgielny oraz akt erekcyjny zapory. W 1909 r. wezbrane wody podtapiały dół fundamentów i część korpusu zapory. 16 listopada 1912 r. zaporę otworzył cesarz Wilhelma II. 

Zaporę w Pilchowicach odwzorowano w komputerowej grze Zaginięcie Ethana Cartera.

  1. Zapora w Solinie – wysokość: 82 m, typ: betonowa, rok uruchomienia: 1968, rzeka: San - najwyższa zapora wodna

Zapora w Solinie. Fot. kabat/Adobe Stock

Zapora w Solinie. Fot. kabat/Adobe Stock

Pierwszy projekt zagospodarowania Sanu przez budowę zapory wodnej opracowano w 1921 r., a pierwsze rozpoznanie geologiczno-hydrologiczne przeprowadzono w latach 1936–1937. Budowę rozpoczęto w 1960 r., trwała niemal dziewięć lat, pracowało przy niej ponad 2000 osób. Na potrzeby budowy zużyto 820 tys. m3 betonu, na wyprodukowanie którego potrzebnych było 1,7 mln ton kruszywa, a także 200 tys. ton cementu. Zapora waży około 2 mln ton.

Obiekt jest podzielony na 43 sekcje. Wewnątrz konstrukcji, na czterech poziomach, znajdują się galerie komunikacyjno-kontrolne o łącznej długości 2 km. Nadmiar wody odprowadzany jest przez dwa strome kanały spustowe. Zapora utworzyła jezioro o pojemności 474 mln m2, powierzchni ponad 2100 ha oraz maksymalnej głębokości 60 m. Pozostałości dawnej wsi Solina znajdują się na dnie obecnego zbiornika.

Zobacz także: Najwyższe zapory wodne świata

Zapora wodna – jest to rodzaj budowli hydrotechnicznej przegradzającej dolinę rzeki w celu spiętrzenia wody, z której powstaje zbornik wodny. Zapory wodne powstają w celu ochrony terenu przed powodziami ale także jako rezerwuary do pozyskania wody. Często pełnią funkcje energetyczne lub rekreacyjno-turystyczne. Według Światowego Rejestru Zapór państwem z największą liczbą zapór są Stany Zjednoczone (6 375). Daleko za nimi są Indie (4 010) a następnie Chine (1 855). Polska zajmuje 38 miejsce w rankingu z liczbą 69 zarejestrowanych zapór wodnych.
Powiązane
2 Komentarzy

Aby dodać komentarz musisz być zalogowany. Przejdź do formularza logowania/rejestracji.

  • Avatar
    Łukasz Madej Opublikowano: 18-02-2020 10:29:57
    Dziękujemy za zwrócenie uwagi
  • Avatar
    adrkow80 Opublikowano: 17-02-2020 18:30:26
    Solina najwyższa, ale czy najstarsza? Na pewno nie.