Rada Naukowa nadzoruje prace

Rada Naukowa ZSK działa od maja 2025 r. Tworzy ją 19 ekspertów reprezentujących czołowe uczelnie, samorządy i środowisko biznesowe. Specjalizują się m.in. w transporcie, logistyce, planowaniu przestrzennym, modelowaniu ruchu, ekonomii i rozwoju regionalnym.

Eksperci sprawują nadzór merytoryczny nad projektem i uczestniczą w opracowywaniu wariantów docelowej sieci. Wybór rekomendowanego scenariusza ma nastąpić do końca bieżącego kwartału. Następnie kompleksowy materiał trafi do Macieja Laska, Pełnomocnika Rządu ds. Centralnego Portu Komunikacyjnego.

Model policentryczny zamiast „szprych”

Jednym z kluczowych wniosków z dotychczasowych analiz jest odejście od modelu monocentrycznego na rzecz policentrycznego układu sieci.

Od początku stawialiśmy na planowanie oparte na wiedzy ekspertów. Analizy potwierdziły potrzebę budowy sieci w modelu policentrycznym – „pajęczyny”, a nie „szprych”. Regiony oczekują połączeń między sobą, nie tylko z centrum – podkreśla Piotr Rachwalski z CPK.

Podobnie ocenia to PKP PLK.

Wysokie wsparcie merytoryczne Rady potwierdziło nasz kierunek budowy spójnej i wydajnej sieci. Docelowo kolej powinna objąć wszystkie ośrodki subregionalne i większe – mówi Maciej Kaczorek, członek zarządu PLK.

Dr Jakub Majewski, przewodniczący Rady Naukowej ZSK, zwraca uwagę na zmianę charakteru prac: Przechodzimy od zbierania pomysłów do porównywania scenariuszy w analizach wielokryterialnych. Tak powstaje katalog inwestycji o największym znaczeniu dla społeczeństwa i gospodarki.

Szerokie konsultacje i tysiące kilometrów analiz

ZSK ma być długoterminowym planem rozwoju kolei po 2035 r. W pierwszej fazie – od stycznia do marca ubiegłego roku – odbyły się warsztaty regionalne we wszystkich 16 województwach.

W czerwcu przedstawiciele CPK, PKP PLK i Instytutu Rozwoju Miast i Regionów spotkali się z branżą intermodalną i towarową, a w lipcu z przedstawicielami wojska w sprawie infrastruktury podwójnego zastosowania („dual use”).

Łącznie w tej fazie uczestniczyło ponad 700 osób, w tym ponad 600 samorządowców, przewoźników i przedstawicieli uczelni oraz organizacji lokalnych. W konsultacjach brały udział także 42 podmioty sektora logistyki, 12 instytucji odpowiedzialnych za bezpieczeństwo oraz dwa rządowe think-tanki – OSW i IRMiR.

W części analitycznej zweryfikowano ok. 8 tys. km proponowanych nowych linii kolejowych oraz około 10 wariantów rozwoju sieci, w tym wcześniejszy model tzw. „szprych”. W pracach wykorzystywane są specjalistyczne narzędzia, m.in. Pasażerski Model Transportowy (PMT) i Towarowy Model Transportowy (TMT).

Po 2035 roku – kolejny etap rozbudowy

Założenia przewidują, że po 2035 r., kiedy gotowa będzie 480-kilometrowa linia KDP „Y” Warszawa–lotnisko CPK–Łódź–Poznań/Wrocław, rozpocznie się dalsza rozbudowa sieci w oparciu o wnioski z ZSK.

Już dziś wiadomo, że dzięki inwestycjom realizowanym przez CPK w ramach programu Port Polska oraz przez PKP PLK długość nowej infrastruktury znacząco wzrośnie.

Wyniki analiz ZSK mają stać się podstawą rządowego dokumentu strategicznego, który wyznaczy priorytety i zadania inwestycyjne w kolejnictwie od połowy lat 30. – w perspektywie ogólnokrajowej i długoterminowej.

Przeczytaj także: Tunel CPK w Łodzi. Pierwsze elementy TBM już na placu budowy