Dekodowanie symboli – co kryje się za oznaczeniami?

Certyfikowane obuwie ochronne zgodne z normą EN ISO 20345:2022 dzieli się na klasy w zależności od zakresu ochrony. Podstawą klasyfikacji jest obecność podnoska wytrzymującego uderzenie o energii 200 J i nacisk 15 kN – ten element muszą posiadać wszystkie bezpieczne buty do pracy oznaczone symbolem S.

Poszczególne klasy różnią się dodatkowymi właściwościami:

  • S1 – podnosek ochronny, zabudowana pięta, właściwości antystatyczne (A), absorpcja energii w części piętowej (E), przeznaczenie do suchych pomieszczeń,

  • S2 – cechy S1 oraz wodoodporność cholewki (WPA), odpowiednie do pracy w wilgotnym środowisku (oznaczenie WPA dotyczy wyłącznie cholewki, natomiast pełną wodoodporność całego buta potwierdza symbol WR),

  • S3 – cechy S2 oraz wkładka antyprzebiciowa i podeszwa z bieżnikiem; aktualnie norma dzieli tę klasę na podkategorie: S3 oznacza wkładkę stalową, S3L – niemetalową testowaną gwoździem 4,5 mm, a S3S – niemetalową testowaną gwoździem 3 mm.

Buty robocze S3, a szczególnie trzewiki S3, stanowią najczęstszy wybór w budownictwie i przemyśle. Według normy EN ISO 20345:2022 odporność na poślizg na płytkach ceramicznych z detergentem jest teraz wymaganiem podstawowym. Obuwie testowane dodatkowo na glicerynie otrzymuje oznaczenie SR, a modele nietestowane na poślizg oznacza się symbolem Ø.

Ocena ryzyka jako fundament decyzji zakupowej

Kodeks pracy nakłada na pracodawcę obowiązek przeprowadzenia oceny ryzyka zawodowego przed dopuszczeniem pracownika do pracy. To właśnie ten dokument powinien określać, jakie środki ochrony indywidualnej – w tym buty robocze – są wymagane na danym stanowisku.

Zakup obuwia bez wcześniejszej analizy zagrożeń to błąd proceduralny, który może mieć poważne skutki. Jeśli pracownik ulegnie wypadkowi, a okaże się, że nosił obuwie o niewystarczającej klasie ochrony, odpowiedzialność spada na pracodawcę. Argument, że buty były nowe, nie ma znaczenia – liczy się zgodność z udokumentowanym ryzykiem. Prawidłowa procedura wygląda następująco: najpierw ocena ryzyka, potem specyfikacja wymagań, a dopiero na końcu zamówienie.

Konsekwencje braku właściwych certyfikatów

Obuwie robocze wprowadzane na rynek europejski musi posiadać certyfikat zgodności z normą EN ISO 20345, wydany przez notyfikowaną jednostkę certyfikującą. Produkty bez ważnego certyfikatu nie mogą być stosowane jako środki ochrony indywidualnej.

Konsekwencje wyposażenia pracowników w obuwie bez odpowiednich atestów obejmują kary finansowe nakładane przez Państwową Inspekcję Pracy, pełną odpowiedzialność odszkodowawczą w przypadku wypadku, możliwość postawienia zarzutów karnych w razie ciężkiego uszczerbku na zdrowiu pracownika oraz podwyższenie składki wypadkowej ZUS.

W postępowaniu powypadkowym inspektor PIP weryfikuje dokumentację techniczną obuwia. Brak deklaracji zgodności lub certyfikatu badania typu UE stanowi poważne obciążenie dla pracodawcy.

Znaczenie wiarygodnego źródła zakupu

Kompletna dokumentacja techniczna to element, który odróżnia profesjonalnych dostawców od przypadkowych sprzedawców. Przy zakupie obuwia ochronnego należy upewnić się, że dostawca przekaże deklarację zgodności UE, instrukcję użytkowania w języku polskim oraz informacje o jednostce certyfikującej.

Producenci i dystrybutorzy działający na rynku od lat dbają o aktualność certyfikatów i dostosowują ofertę do zmieniających się norm. Zakup z niepewnego źródła wiąże się z ryzykiem otrzymania produktów niespełniających wymogów.