Hiszpania: zagrożenie wykracza poza kanalizację

Po gwałtownych zalaniach Madrigueras władze Kastylii–La Manchy utrzymały pierwszy poziom reagowania kryzysowego, a służby prowadziły działania związane z usuwaniem skutków zdarzenia. Władze regionu wskazały na szkody w nieruchomościach i pojazdach.

Z perspektywy odwodnienia istotne jest, dokąd popłynie woda po przekroczeniu przepustowości systemu. Katalońska Agencja Wodna przypomina, że krótkotrwałe, intensywne opady mogą powodować nagły wzrost przepływu zarówno w rzekach, jak i niewielkich ciekach. Ocena zagrożenia powinna więc obejmować całą zlewnię, obniżenia terenu i powierzchniowe drogi odpływu.

Tajlandia: uszkodzenie przy przelewie, zapora pozostała bezpieczna

Jak podał Royal Irrigation Department, 28 września w zbiorniku Khlong Ra-ok, znanym jako Khao Chuk, znajdowało się około 24 mln m³ wody. Przy przelewie stwierdzono uszkodzenie betonowej ściany na długości około 10 m. Urządzenie nadal mogło odprowadzać wodę, lecz wymagało napraw i obserwacji.

Erozja poniżej przelewu awaryjnego zapory Oroville w Kalifornii. Fot. CALIFORNIA DEPARTMENT OF WATER RESOURCE

Następnego dnia rząd Tajlandii potwierdził, że zapora nie została przerwana. Erozja po prawej stronie przelewu awaryjnego nie naruszyła jej stateczności, a uszkodzony obszar naprawiono. Jednocześnie zwiększanie odpływu wymagało monitorowania terenów poniżej zbiornika.

Wniosek dla zarządców dotyczy całego układu: retencji, urządzeń upustowych i odbiornika. Sprawne odprowadzanie wody ze zbiornika musi być oceniane wraz z zagrożeniem dla terenów położonych niżej.

Azja: opad trzeba analizować razem z reakcją gruntu

Nepalska służba meteorologiczna w raporcie z 27 września odnotowała maksymalny opad 269,3 mm w ciągu 24 godzin na stacji w dystrykcie Nawalparasi Wschód. Indyjski IMD ostrzegał w tym okresie przed intensywnymi opadami i możliwością powodzi błyskawicznych.

Osuwisko w dystrykcie Rasuwa w Nepalu. Fot. Shree Krishna Dhital, CC BY-SA 3.0

Dla oceny stateczności zboczy sama suma opadu jest niewystarczająca. Znaczenie mają również wcześniejsze uwilgotnienie, budowa geologiczna i ciśnienie wody w porach gruntu. Wzrost tego ciśnienia może zmniejszać naprężenia efektywne i wytrzymałość gruntu na ścinanie. USGS wskazuje, że monitoring wilgotności i ciśnienia wody pomaga rozpoznawać reakcję podłoża na opady i rozwijać systemy ostrzegania przed osuwiskami.

Fot. Enkantari, CC0 1.0

Co warto sprawdzić w polskiej infrastrukturze?

Z tych przykładów można wyprowadzić praktyczne kierunki przeglądów i analiz:

• przebieg odpływu po przekroczeniu przepustowości odwodnienia;
• drożność przepustów, przelewów i kanałów;
• zabezpieczenia przeciwerozyjne przy urządzeniach odprowadzających wodę;
• stan skarp i nasypów oraz potrzebę monitorowania warunków wodnych;
• wpływ odpływu ze zbiorników na tereny poniżej zapór.

Udokumentowane uszkodzenia trzeba przy tym oddzielać od przypuszczeń o ich przyczynach. Dopiero oględziny, pomiary i analiza warunków przepływu pozwalają ustalić, czy o awarii zdecydowały erozja, utrata stateczności czy inny mechanizm.

Przeczytaj także: Od pustek krasowych po monitoring satelitarny. Poznaj program BiBKI 2026