W Hiszpanii w ciągu sześciu lat liczba podróżnych korzystających z kolei dużych prędkości niemal się podwoiła – z 22,4 mln w 2019 roku do 43,8 mln w 2025 roku. Zmiany objęły także cały segment przewozów dalekobieżnych, gdzie liczba pasażerów wzrosła z 34,5 mln do ponad 52,5 mln, czyli o 52 proc. Wpływ na to miało pojawienie się nowych przewoźników oraz zwiększenie liczby połączeń na głównych korytarzach transportowych.

Większy wybór dla pasażerów

Dziś podróżni w Hiszpanii mogą wybierać spośród czterech marek: AVE, Avlo, Ouigo i Iryo. Mimo rosnącej konkurencji, około 70% połączeń nadal obsługuje państwowy operator Renfe.

Kluczowe jest jednak to, że konkurencja zwiększyła atrakcyjność kolei – zarówno pod względem cen, jak i dostępności połączeń.

Konkurencja poprawia jakość

Jak podkreśla Piotr Malepszak z Ministerstwa Infrastruktury, konkurencja na torach przekłada się bezpośrednio na jakość usług. Resort stawia na rozwój oferty PKP Intercity i zwiększanie częstotliwości połączeń. Równocześnie rozwijana jest flota nowoczesnych pociągów osiągających 200 km/h, co ma zwiększyć dostępność kolei także dla mniejszych ośrodków.

Największe wzrosty na głównych trasach

Najlepiej efekty liberalizacji widać na najbardziej obciążonych trasach. W korytarzu Madryt–Barcelona liczba pasażerów wzrosła z 8,2 mln w 2019 roku do 14,6 mln w 2024 roku. Co istotne, konkurencja nie osłabiła pozycji Renfe – przewoźnik ten zwiększył liczbę pasażerów na tej trasie do 8,8 mln. Podobny trend odnotowano na trasie Madryt–Walencja.

Infrastruktura i inwestycje

Wzrost ruchu pasażerskiego wspiera rozbudowa infrastruktury. Przykładem jest trasa Madryt–Alicante, gdzie liczba pasażerów wzrosła ponad dwukrotnie – do 4 mln w 2024 roku.

Dodatkowo widoczna jest sezonowość, jednak w każdym miesiącu liczba podróżnych przewyższa poziomy sprzed pandemii.

Wnioski dla Polski

Doświadczenia Hiszpanii są istotne w kontekście budowy Kolei Dużych Prędkości w Polsce. Jak wskazuje Piotr Rachwalski z CPK, przygotowania obejmują nie tylko infrastrukturę, ale także zaplecze dla przewoźników. Przygotowujemy warunki do konkurencji, w tym flotę pociągów na wynajem. Planowany jest m.in. zakup 80 składów, które będą udostępniane operatorom, także na potrzeby połączeń lotniskowych – powiedział.

Europejski trend

Podobne zjawiska obserwowane są w innych krajach Europy. We Francji, po wejściu Trenitalii na trasę Paryż–Lyon, liczba pasażerów wzrosła o ponad 20% względem 2019 roku. Nowi operatorzy zwiększają konkurencję, ale nie wypierają narodowych przewoźników.

Korzyści dla całego systemu

Przykład Hiszpanii pokazuje, że liberalizacja rynku kolejowego:

  • zwiększa liczbę pasażerów,
  • poprawia jakość usług,
  • lepiej wykorzystuje infrastrukturę,
  • generuje wyższe przychody na inwestycje.

Odpowiednio zaprojektowane otwarcie rynku może więc przynieść korzyści zarówno pasażerom, jak i całemu systemowi transportowemu – bez strat dla krajowych operatorów.

Przeczytaj także: Podziemny dworzec CPK. Cztery konsorcja w grze o kontrakt