Dlaczego praca żurawiem wieżowym jest jednym z bardziej wymagających elementów BHP na budowie?

Żuraw wieżowy pracuje na znacznej wysokości i często przemieszcza ciężkie ładunki nad obszarem, na którym znajdują się pracownicy, maszyny oraz inne obiekty. Operator musi mieć na uwadze położenie ładunku, ograniczoną widoczność oraz komunikację z osobami odpowiedzialnymi za jego prawidłowe podwieszenie i kierowanie ruchem.

Istnieją trzy podstawowe czynniki, które mają wpływ na bezpieczeństwo pracy z żurawiem wieżowym.

1. Wysokość – żuraw wykonuje operacje podnoszenia i przemieszczania ładunków na dużej wysokości. Wymaga to zachowania szczególnej ostrożności oraz właściwego kontrolowania ruchu urządzenia i położenia ładunku.
2. Warunki pogodowe – wiatr, opady czy ograniczona widoczność utrudniają realizację prac. Szczególne znaczenie mają silne podmuchy, które mogą wpływać na zachowanie podnoszonego ładunku i możliwość bezpiecznej eksploatacji żurawia.
3. Bliskość ludzi oraz innych maszyn – żuraw często pracuje w bezpośrednim sąsiedztwie pracowników, pojazdów oraz innych maszyn budowlanych. To sprawia, że konieczne jest odpowiednie zorganizowanie strefy pracy oraz koordynowanie ruchów urządzenia z pozostałymi pracami prowadzonymi na budowie.

Połączenie tych czynników sprawia, że praca żurawiem wieżowym wymaga odpowiedniego przygotowania, doświadczenia oraz konsekwentnego przestrzegania zasad BHP. Bezpieczeństwo zależy zarówno od stanu technicznego urządzenia, jak i właściwej organizacji pracy na całym placu budowy.

Kto i na jakich zasadach może obsługiwać żuraw wieżowy w Polsce?

O tym, kto może obsługiwać żurawia wieżowego, decydują przepisy dotyczące kwalifikacji wymaganych do obsługi urządzeń transportu bliskiego oraz przepisy BHP przy obsłudze żurawi wieżowych. Kwestie bezpieczeństwa reguluje m.in. Rozporządzenie Ministra Przedsiębiorczości i Technologii z 22 października 2018 r.

W praktyce żurawia wieżowego może obsługiwać odpowiednio przeszkolona osoba, która uzyskała wymagane uprawnienia. Kandydat musi ukończyć szkolenie na operatora żurawi wieżowych, a następnie zdać egzamin przed komisją Urzędu Dozoru Technicznego (składa się on z części teoretycznej i praktycznej).

Szkolenie przygotowuje do bezpiecznej obsługi maszyny i obejmuje m.in. jego budowę, mechanizmy, napęd i sterowanie, sprzęt przeładunkowy, urządzenia zabezpieczające oraz zasady eksploatacji. Kandydat powinien również znać zasady BHP przy pracy żurawiem i potrafić prawidłowo organizować stanowisko pracy.

Uwaga! Operator żurawia musi umieć dokonać oceny stanu technicznego urządzenia, dobrać odpowiedni osprzęt do przeładunku i stosować się do poleceń sygnalisty (osoby odpowiedzialnej za kierowanie ruchem ładunku).

Najważniejsze zasady bezpieczeństwa podczas eksploatacji żurawia

Zasady BHP przy pracy żurawiem obejmują zarówno przygotowanie urządzenia, jak i sposób prowadzenia konkretnych operacji. W praktyce szczególne znaczenie mają:

• stan techniczny żurawia – do pracy można wykorzystywać wyłącznie sprawne urządzenia, posiadające wymagane badania techniczne;
• uprawnienia operatora żurawia – maszyna może być obsługiwana tylko przez osobę posiadającą odpowiednie kwalifikacje;
• warunki pracy operatora – należy zapewnić mu właściwą temperaturę w kabinie oraz możliwość stałej komunikacji z sygnalistą;
• warunki atmosferyczne – przy silnym wietrze należy przerwać pracę żurawia (urządzenie powinno być wyposażone w rozwiązanie umożliwiające kontrolę prędkości wiatru na wysokości wysięgnika);
• zabezpieczenie terenu – strefa pracy żurawia powinna być odpowiednio wyznaczona i niedostępna dla osób nieupoważnionych;
• widoczność – żuraw i teren budowy muszą być odpowiednio oświetlone podczas pracy w warunkach ograniczonej widoczności.

Bardzo ważne jest także wiatrowanie żurawia wieżowego, czyli właściwe przygotowanie i zabezpieczenie urządzenia na czas przerwy w pracy lub po jej zakończeniu. Polega ono m.in. na ustawieniu żurawia w pozycji przewidzianej do postoju, tak aby jego konstrukcja mogła swobodnie reagować na działanie wiatru i była odpowiednio zabezpieczona przed jego skutkami.

Najczęstsze przyczyny wypadków. Jak firma z doświadczeniem minimalizuje ryzyko awarii?

Zagrożenia mogą wynikać zarówno z błędów podczas obsługi, jak i z niewłaściwej organizacji pracy czy zaniedbań związanych ze stanem technicznym urządzenia. Z tego powodu istotne jest regularne kontrolowanie sprzętu, przestrzeganie instrukcji producenta oraz odpowiednie przygotowanie osób uczestniczących w pracach.

Duże znaczenie ma również zaplecze techniczne firmy odpowiedzialnej za sprzęt. Mowa tu np. o własnym zakładzie remontowo-ślusarskim, który pozwala sprawniej realizować prace związane z utrzymaniem i naprawą urządzeń. Istotne są także regularne przeglądy oraz kontrola stopnia wykorzystania resursu, która pozwala ocenić zużycie urządzenia i odpowiednio zaplanować dalszą eksploatację.

Bezpieczeństwo zwiększa również konsekwentne przestrzeganie procedur. Nawet doświadczony operator nie powinien kontynuować pracy w sytuacji, gdy warunki techniczne, pogodowe lub organizacyjne nie pozwalają na bezpieczne wykonanie zadania.

FAQ – najczęściej zadawane pytania

Kto może zostać operatorem żurawia wieżowego?

Osoba, która przejdzie odpowiednie szkolenie i uzyska zaświadczenie kwalifikacyjne UDT uprawniające do obsługi żurawi wieżowych.

Na czym polega wiatrowanie żurawia wieżowego?

Wiatrowanie polega na odpowiednim zabezpieczeniu żurawia po zakończeniu pracy, zgodnie z instrukcją producenta, tak aby cała konstrukcja mogła bezpiecznie pozostawać w warunkach wiatrowych.

Czy operator może przerwać pracę z powodu warunków pogodowych?

Tak. Jeżeli warunki pogodowe przekraczają dopuszczalne wartości określone dla danego urządzenia, praca powinna zostać wstrzymana.