W tym artykule przedstawimy, jakie są rodzaje gaśnic oraz kluczowe zasady BHP, które pomogą ci dokonać właściwego wyboru.

Przepisy BHP a wybór gaśnic - co musisz wiedzieć?

Podstawą prawną regulującą kwestie ochrony przeciwpożarowej w budynkach jest Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji. W myśl tych przepisów, każdy obiekt musi być wyposażony w sprzęt gaśniczy, który jest dostosowany do występujących w nim klas pożarów (rodzajów palących się materiałów).

Podstawowa zasada rozmieszczenia (wskaźnik gaśniczy)

Zgodnie z przepisami, gaśnice należy rozmieszczać w miejscach łatwo dostępnych, widocznych (np. przy wyjściach i na korytarzach), w taki sposób, aby odległość z każdego miejsca w obiekcie do najbliższej gaśnicy nie przekraczała 30 metrów.

Liczba gaśnic zależy od powierzchni i specyfiki obiektu:

  • standardowo: jedna jednostka masy środka gaśniczego (2 kg lub 3 dm3) przypada na każde 100 m2 powierzchni strefy pożarowej niechronionej stałym urządzeniem gaśniczym.
  • w biurach (wyjątek): w strefach pożarowych zakwalifikowanych do kategorii zagrożenia ludzi ZL IV (czyli typowe biura, szkoły), gdzie gęstość obciążenia ogniowego nie przekracza 500 MJ/m2, norma jest łagodniejsza: jedna jednostka (2 kg) przypada na każde 300 m2 powierzchni.

Rodzaje gaśnic - które są niezbędne w biurze i magazynie?

W przestrzeni firmowej zazwyczaj mamy do czynienia z trzema głównymi klasami pożarów (A, B, C) oraz, w specyficznych przypadkach, z pożarem klasy F (w kuchniach firmowych). Kluczowe jest, aby środki gaśnicze były dopasowane do zagrożeń występujących w danym miejscu.

Dobór gaśnic do specyfiki pomieszczenia

  1. Pożary klasy A (materiały stałe): dotyczą drewna, papieru, kartonów czy tekstyliów. Te materiały dominują w biurach, archiwach i na korytarzach. Do ich gaszenia idealnie nadają się gaśnice pianowe (AB) lub gaśnice wodne (A).
  2. Pożary klasy B i C (ciecze i gazy): występują w miejscach takich jak garaże podziemne, kotłownie (gazy palne, instalacje grzewcze) czy magazyny z rozpuszczalnikami. W tych przypadkach skuteczna jest uniwersalna gaśnica proszkowa (ABC).
  3. Pożary urządzeń pod napięciem (potocznie "Klasa E"): w oficjalnych normach europejskich nie istnieje oddzielna litera dla tej klasy, jednak producenci oznaczają taką możliwość na etykiecie (np. “do gaszenia urządzeń pod napięciem do 1000 V” lub wyższych). Dotyczą one serwerowni i sprzętu IT. Tutaj priorytetem jest minimalizacja szkód w elektronice. Niezastąpiona jest gaśnica śniegowa (CO2), która nie pozostawia osadów, lub specjalistyczne gaśnice gazowe (tzw. czyste środki gaśnicze).

1. Biuro - postaw na czystość i sprzęt elektroniczny

W biurach dominują urządzenia elektryczne i materiały stałe (papier, meble). Tutaj liczy się minimalizacja szkód.

  • Gaśnica płynowa/pianowa (AB): jest skuteczna na materiały stałe i ciecze, a po użyciu zostawia mniej trudnych do usunięcia zabrudzeń niż proszek. Ważne: do biura wybieraj wyłącznie modele gaśnic pianowych, które posiadają wyraźne oznaczenie na etykiecie, że są testowane i dopuszczone do gaszenia urządzeń elektrycznych pod napięciem do 1000 V (z zachowaniem odstępu min. 1 m). To najlepszy, uniwersalny wybór do otwartych przestrzeni biurowych.
  • Gaśnica śniegowa (CO2): niezastąpiona w serwerowniach, archiwach z cenną dokumentacją i pomieszczeniach IT. Gaz CO2 gasi poprzez wyparcie tlenu i nie pozostawia żadnych śladów, minimalizując straty w sprzęcie elektronicznym (klasa E/B). To sprzęt obowiązkowy przy drogiej elektronice.

2. Magazyn - liczy się moc i uniwersalność

W magazynach (zwłaszcza wysokiego składowania) dominują pożary klasy A i B.

  • Gaśnica proszkowa (ABC): ze względu na wysoką skuteczność i wszechstronność w gaszeniu niemal wszystkich typów pożarów, duża gaśnica proszkowa (np. 6 kg) jest często stosowana jako podstawowy środek gaśniczy w magazynach. W magazynach chemikaliów i palet nie martwimy się tak bardzo o zniszczenie dokumentów jak w biurze.
  • Wózki gaśnicze: w bardzo dużych obiektach lub na terenach otwartych, gdzie pożary mogą osiągać większe rozmiary, przepisy wymagają stosowania wózków gaśniczych o dużej pojemności (np. 25 kg).

Którą gaśnicą wolno gasić człowieka?

To jedno z najważniejszych pytań z punktu widzenia BHP i ratowania życia. Kiedy mamy do czynienia z płonącą odzieżą lub włosami, użycie niewłaściwej gaśnicy może spowodować poważne dodatkowe obrażenia.

Nigdy nie używaj

  • Gaśnicy proszkowej (ABC): proszek chemiczny pod ciśnieniem działa jak drażniący pył, który może uszkodzić drogi oddechowe i oczy płonącej osoby.
  • Gaśnicy śniegowej (CO2): gaz CO2, wydobywający się pod bardzo niską temperaturą (około −78 stopni Celsjusza), powoduje poważne odmrożenia na skórze.

Bezpieczny wybór

Jedynym typem gaśnicy, którą wolno gasić człowieka (płonącą odzież), jest gaśnica wodna (mgłowa). Dlaczego mgłowa? Strumień wody jest rozproszony w drobną mgłę, która łagodnie obniża temperaturę płonących materiałów bez powodowania szoku termicznego i urazów, jakie wywołałaby gaśnica proszkowa lub CO2. W ten sposób ratujesz życie, minimalizując dodatkowe obrażenia.

Podsumowanie i serwisowanie

Dobór właściwego sprzętu gaśniczego to podstawa BHP. Pamiętaj, że nawet najlepszy sprzęt jest bezużyteczny, jeśli nie jest sprawny.

  • Legalizacja: gaśnice w biurach i magazynach podlegają obowiązkowemu, corocznemu przeglądowi technicznemu (legalizacji) przeprowadzanemu przez uprawnioną firmę.
  • Szkolenia: pracownicy muszą być regularnie szkoleni z zakresu PPOŻ - zarówno w teorii (klasy pożarów), jak i w praktyce (obsługa sprzętu).

Pamiętaj, że odpowiedni sprzęt gaśniczy, który jest dostosowany do występujących w twoim obiekcie zagrożeń, to niezbędny element, o który musisz zadbać.